محمد صابری، رها؛ زمانی که برنامه تلویزیونی «هفت» با پیگیری و همت فریدون جیرانی متولد شد، زیر سایه برند معتبر دیگری قرار داشت و بسیاری از رسانهها برای معرفی، این برنامه نوپا را «۹۰ سینمایی» معرفی میکردند؛ برنامهای که در سالهای اوج حضور و تأثیرگذاری عادل فردوسیپور در عرصه فوتبال، متولد شد تا شاید «سینما» هم بتواند برنامهای تأثیرگذار برای انعکاس متن و حاشیه خود روی آنتن تلویزیون داشته باشد.
حالا قریب به ۱۵ سال از آن روزها میگذرد و در دورانی که دیگر خبری از «۹۰» روی آنتن نیست، «هفت» تبدیل به یک برند با هویتی مستقل شده است؛ در طول این سالها هم سکان اجرای این برنامه بعد از حذف عجیب و غیرمنطقی فریدون جیرانی، به چهرههایی همچون محمود گبرلو، محمدحسین لطیفی، رضا رشیدپور و بهروز افخمی سپرده شد که این آخری، همین شب گذشته از آنتن خداحافظی کرد تا محمدرضا مقدسیان تازهترین سکاندار این برنامه شود.
قریب به ۴۰ دقیقه از کنداکتور برنامه هفت جمعهشب به خداحافظی و تکریم بهروز افخمی اختصاص پیدا کرد که در نوع خود و در قیاس با بدرقه سایر سکانداران این برنامه، میتوان آن را نمونهای منحصر به فرد دانست، که البته درست هم همین است. در کنار سنگ تمام عوامل برنامه، مدیران ارشد سینما و تلویزیون هم پای کار آمدند و در گفتوگوهای کوتاه تلفنی در بدرقه افخمی شریک شدند.
برنامه «هفت» را در دور جدید محمد تنکابنی تهیهکنندگی و سردبیری میکند و باید دید تغییر در کرسی اجرای این برنامه، چقدر میتواند منجر به تغییرات جدیتر در راستای احیای جایگاه این برند در مختصات رسانهای سینمای ایران شود؟
چرا «هفت» مهم است؟
این یک واقعیت است که نسبت به سالهای پایانی دهه ۸۰ و زمان تولد «هفت»، نه فقط فضای حاکم بر سینمای ایران که بسترهای ارتباطی آن با جامعه مخاطبان هم بهکل دستخوش تغییر شده و در عصر فراگیر شدن شبکههای اجتماعی، دیگر تلویزیون نمیتواند مدعی انحصار برای تریبونداری در حوزههای مختلف باشد، کمااینکه در حوزه سینما هم جایگاه و اهمیتی که زمانی «هفت» میتوانست از آن خود کند، دیگر مدتهاست قابلیت تحقق ندارد و حتی نباید چنین انتظاری هم داشت.
با این همه اما برنامه «هفت» هنوز از منظر ظرفیتها و قابلیتهای بالقوهای که در اختیار دارد، برند مهمی برای سینمای ایران محسوب میشود و هیچگاه نباید نسبت به آن بیتفاوت بود.
تأکید بر بیتفاوت نبودن هم به معنای چشم بستن بر فهرست بلند ایکاشها و ظرفیتهای به هدر رفته در این برنامه طی یک دهه گذشته نیست و اتفاقا به دلیل همین اهمیت ذاتی است که معتقدیم باید نسبت به نقد این تریبون، بدون تعارف و صریح بود.
افخمی در «هفت» چه کرد؟
دوران حضور بهروز افخمی در «هفت» را به دو فصل مجزا باید تفکیک کرد، یکی دورهای که او با همراهی مسعود فراستی تلاش داشت جنسی از بازیگوشیهای شخصی و سلیقهای خود را به برنامه تزریق کند و یکی هم دوره اخیر که میتوان آن را در کنار بازه اجرای محمدحسین لطیفی، از خنثیترین دورههای حضور یک مجری در قاب «هفت» به شمار آورد!
افخمی کارگردان مهمی در سینمای ایران به شمار میرود که پشتکار قابلاحترامی برای ورود به میدانهای تازه و کسب تجربههای نو در فیلمسازی هم دارد اما آزمون و خطای او در اجرای «هفت» نه فقط هیچ ارزش افزودهای را برای کارنامه هنری او به همراه نداشت که آرامآرام از کیسه اعتبار این برند کاست و در مواردی حتی موقعیتهای طلایی این برنامه را برای جریانسازی و رقم زدن اتفاقات ویژه به باد داد!
افخمی درست در دورانی که مدام از دکترین خود مبنیبر «جدی نگرفتن هیچ چیز» صحبت میکرد، یکی از جدیترین مسئولیتها را به عهده گرفته بود و همین تناقض هم سبب شد تا عملکرد او در مقام مجری هفت، بهویژه در سالهای اخیر، بیشتر شبیه به یک «شوخی تلخ» به نظر برسد.
پیشتر و در گزارشی مفصل به یکی از مهمترین «فرصتسوزیهای افخمی در قاب هفت» پرداخته بودیم و حالا هم به پشتوانه همان استدلال، معتقدیم جدایی افخمی از هفت، تصمیمی مبارک برای هر دو طرف است و کمی هم با تأخیر اتفاق افتاد!
محمدرضا مقدسیان فرصت ویژهای برای احیای برند «هفت» پیش روی خود دارد
فرصت ویژه برای مقدسیان و «هفت»
یکی از نکات مهم درباره برنامه «هفت» که از همان نقطه تولد، تأثیر مهمی بر شکلگیری این برند داشته ماهیت ژورنالیستی آن است و درست به همین دلیل هم در طول سالهای تولید و پخش این برنامه، قلههای توفیقش محدود به بازههایی است که جنبه ژورنالیستی آن پررنگتر شده است.
برگزاری میز نقد و فرصت گفتوگوهای کارشناسی درباره موضوعات کلیدی سینما، حتما از مأموریتهای اصلی برنامهای همچون «هفت» به شمار میرود اما عنصر هویتبخش و تعیینکننده در میزان تأثیرگذاری آن، نگاه ژورنالیستی و ورود موثر در بزنگاههای رسانهای است. اتفاقی که بهوضوح در دوره تهیهکنندگی محمد تنکابنی، نشانههای آن در طراحی آیتمها و ترکیب مهمانان اصلی و فرعی برنامه عیان بود اما درست در نقطه نهایی که مربوط به کیفیت اجرا روی آنتن بود، بخش قابل توجهی از آنها ابتر باقی میماند.
سوژههای داغی همچون حواشی اکران «پیرپسر»، اختلافنظر درباره جایگاه کمدیها در ترکیب اکران، جنجالهای مربوط به پروانه نمایش «غریزه»، تغییر در مدیریت ارزشیابی و نظارت سینما، حاشیههای بدرقه زندهیاد ناصر تقوایی و مواردی از این دست، تنها نمونههایی از سوژههای داغ رسانهای روز طی ماههای اخیر بودند که برنامه «هفت» نسبت به هیچیک بیتفاوت نبود و بهخوبی بخشی از کنداکتور خود را به آنها اختصاص داد اما نمیتوان کتمان کرد که کیفیت مواجهه بهروز افخمی بهعنوان مجری برنامه با این سوژهها بهویژه در فرصت گفتوگوی چالشی با مهمانان، پرداختن به هیچ کدام از این سوژهها را تبدیل به اتفاقی ویژه برای «هفت» نکرد و همه چیز محدود به قاب تلویزیون باقی ماند.
محمدرضا مقدسیان حالا عهدهدار این مسئولیت سنگین شده است. مجری و منتقد جوان و خوشسابقهای که مهمترین امتیازش برای ورود به این میدان، سبقه ژورنالیستی و آشنایی با قواعد و جریانهای رسانهای در سینمای ایران است. این نکته مهمی است که هم از طرف خود مقدسیان و هم از طرف تیم محمد تنکابنی در مقام تهیهکننده و سردبیر، باید به آن توجه شود.
آنچه میتواند برنامه «هفت» را بر پایه همین بضاعت امروز برای سهم داشتن از ویترین رسانهای سینمای ایران، بسیار موفقتر از امروز خود کند، احیای همین نگاه ژورنالیستی است.