محراب توکلی، رها؛ امیرحسین حیدری عضو جامعه صنفی تهیه کنندگان سینمای ایران، عضو انجمن پخش کنندگان سینمای ایران و عضو آکادامی ایسفا است که سابقه سرمایهگذاری در فیلمهای «ستارهبازی» و «چپ-راست»، پخشِ فیلمهای سینمایی «جهان با من برقص»، «چهارانگشت»، «شاهکش»، «زهرمار»، «سمفونی نهم»، «آخرین داستان»، «آقای سانسور» و تهیهکنندگی مجموعه نمایش خانگی «جزیره» را در کارنامه هنری خود دارد. حیدری در آخرین فعالیت خود فیلم سینمایی «خواب» به کارگردانی مانی مقدم و بازی رضا عطاران و مریلا زارعی را تهیه کرده است که به بهانه رونمایی از این فیلم در چهلوچهارمین جشنواره فیلم فجر، گفتوگویی با او داشتهایم.
◉ گفتوگو را با همکاری شما با یک فیلماولی یعنی مانی مقدم شروع کنیم؛ دلیل این همکاری چه بود و در چه فرآیند به سرانجام رسید؟
مثل هر تهیهکننده دیگری، اولویت اول من همیشه فیلمنامه است. فیلمنامه «خواب» برایم جذاب بود و از طریق همین فیلمنامه و با واسطه دوستان مشترکی که با آقای مقدم داشتم، باهم آشنا شدیم. برای من، بعد از فیلمنامه، مهمترین دلیل پذیرش پروژه، خود شخصیت مانی مقدم بود. البته ایشان به همراه پژمان تیمورتاش فیلمنامه را نوشتهاند. من با این دو عزیز ارتباط بسیار خوبی برقرار کردم و همین منجر به تولید فیلم «خواب» شد.
◉ ویژگی خاص فیلمنامه «خواب» که شما را مجذوب خود کرد، چه بود؟
فیلمنامه «خواب» برای من جذابیت ویژهای داشت و آن اینکه متفاوت از بسیاری از فیلمهای این روزهای سینمای ایران (که عمدتاً در گونه اجتماعی خلاصه شدهاند) تعریف میشد. فیلم سینمایی «خواب» یک ملودرام روانشناسانه و سایکوتیک است. فیلمنامه آن در قالب ژانر بود و فرصتی فراهم کرد تا ساختاری متفاوت را تجربه کنیم. همین تفاوت و جذابیت باعث شد تصمیم به تولید فیلم سینمایی «خواب» بگیرم.
◉ همانطور که اشاره کردید، فیلم فضایی سایکودرام دارد. سال گذشته در بخش ویژه جشنواره و امسال در اکران عمومی فیلم سینمایی «لاکپشت» را داشتیم که تقریباً در همین حال و هوا بود؛ فیلمی که در گیشه به اندازه خودش فروخت، اما پر فروغ و چشمگیر نبود. این موضوع اصطلاحا چشم شما را بهعنوان تهیهکننده نمیترساند؟
اتفاقا بله. ورود به این حوزه برای هر تهیهکنندهای تاحدودی با ریسک همراه است. در سینمای ایران متأسفانه یا خوشبختانه (نمیدانم کدام را بگویم!) به جز ژانر کمدی، سایر ژانرها کمتر مورد اقبال عمومی قرار میگیرند و به تعبیری تضمین بازگشت سرمایه دارند. البته در سینمای دنیا هم همینطور است. اگر جدول باکس آفیس جهانی را دنبال کنید، میبینید فیلمهای کمدی و انیمیشن یا ابرقهرمانی معمولاً در صدر هستند. سینمای ایران هم تا حد زیادی از این قانون تبعیت میکند. با این حال اعتقاد دارم اگر عوامل فیلم خوب کنار هم قرار بگیرند و فیلم استاندارد و باکیفیتی ساخته شود، مخاطب آن را میپذیرد و اقبال خوبی خواهد داشت. ممکن است یک فیلم در اکران سینمایی ایدهآل عمل نکند، اما در اکران آنلاین یا نمایش خانگی موفق شود و مورد استقبال قرار گیرد. در هر صورت، فیلم خوب با گذشت زمان ماندگار میشود و مخاطب خودش را پیدا میکند. حتی اگر در دوره اکران به گردش مالی دلخواه نرسد. بگذارید پاسخ به سوال شما را اینطور تکمیل کنم؛ برای بخش خصوصی، ورود به چنین پروژهای کاملاً ریسک است. ما این ریسک را پذیرفتیم و سعی کردیم در طول تولید، طراحی تولید درستی داشته باشیم، تجاریسازی مناسبی برای فیلم انجام دهیم و استراتژیهای تبلیغاتی و بازاریابی صحیحی بچینیم تا سرمایهگذاری انجامشده بتواند برگردد.
◉ در مورد انتخاب رضا عطاران برای نقش اصلی هم بگویید؛ فکر میکنم خود این انتخاب هم بخشی از استراتژی بازاریابی فیلم باشد. آیا صرفاً به همین دلیل بوده یا عوامل دیگری هم دخیل بودند؟
نمیتوانم بگویم این رویکرد بهکل نبوده، اما این انتخاب فقط به این دلیل هم نبوده است. ما وقتی به مرحله انتخاب بازیگر رسیدیم؛ آقای عطاران یکی از اصلیترین گزینههای ما برای نقش مجتبی بودند. البته در پرانتز باید بگویم بضاعت سینمای ایران در زمینه انتخاب بازیگر واقعاً محدود و گزینههایمان بسیار کم است. رضا عطاران از آن دسته بازیگران کامل در سینمای ایران است که مردم بسیار دوسش دارند. علاوهبر اینکه بازیگر قابلی است، وجهه اجتماعی و سمپاتی بالایی هم دارد. همه اینها کمک میکرد تا کاراکتر مجتبی باورپذیر شود، مخاطب خوبی را به خود جذب کند و احتمالا در اکران با اقبال مواجه شود.
◉ تجربه همکاری شما با او در فیلم «خواب» چگونه بود؟
دلم میخواهد آرزو کنم همه فیلمسازها و سینماگران یک بار تجربه کار با آقای عطاران را داشته باشند. واقعاً اگر عطاران در فیلم ما نبودند، شاید فیلم ساخته نمیشد. هرکسی که با او کار کرده، به نیکی و شیرینی از این تجربه یاد میکند. خستگی و اصطکاک (که گاهی برای بازیگر با گروه تولید یا کارگردان پیش میآید) با آقای عطاران اصلاً وجود نداشت. او با روحیهای عالی فیلم را پیش برد، نقش را به بهترین شکل ایفا کرد و به نوعی روحیه تیمی داشت؛ در تمام مدت تولید هم به کارگردان و دیگر عوامل انرژی میداد.
◉ رضا عطاران باردیگر در فیلمی غیرکمدی حضور پیدا کرده است؛ فیلمهای غیرکمدی هم معمولاً بودجه کمتری نسبت به کمدیها دارند. در این زمینه تعاملتان با او چگونه بود؟
اگر با هرکسی که با آقای عطاران کار کرده صحبت کنید، احتمالاً تأیید خواهد کرد که همواره مسائل مالی اولویت چندم او است. اول باید با فیلم و فیلمنامه ارتباط بگیرد، با عوامل ارتباط بگیرد و بعد وارد بحث مالی شود. واقعاً اولویت چندمشان دستمزد و مباحث مالی است. با ما هم بسیار خوب تعامل داشتند و تجربه بسیار لذتبخشی برایمان رقم خورد.
◉ درباره همکاری با مانی مقدم و انگیزههایش بهعنوان یک فیلماولی در مسیر کارگردانی «خواب» هم کمی توضیح دهید.
مانی مقدم هم مثل همه فیلماولیها انگیزه بسیار بالایی برای کار داشت و دوست داشت بهترین فیلم خودش را بسازد. انگیزههای فیلماولیها همیشه متفاوت از دیگر کارگردانهاست. مانی مقدم هم خیلی تلاش کرد بهترین اتفاق برای فیلم بیفتد و همه تیم (چه پشت دوربین چه جلوی دوربین) تلاش کردند که همین اتفاق را رقم بزنند. امیدوارم نتیجه خوب و قابلقبولی داشته باشد و مخاطب هم با آن ارتباط برقرار کند. کمااینکه در ایام جشنواره فجر از نزدیک با مردم فیلم را دیدهایم و خدا را شکر این ارتباط شکل گرفته است.
◉ یکی از اتفاقاتی که برای فیلم شما در جشنواره افتاد، جابهجایی زمان اکران آن در پردیس ملت بود. دلیل این جابهجایی چه بود؟ به خاطر حواشی بود یا واقعا فیلم نرسید؟
جابهجایی فیلم «خواب» هیچ ارتباطی به حواشی این فیلم نداشت. واقعیت این است که فیلم خیلی دقیقه نودی به اکران رسید و ما برای آن ساعت و آن روز در پردیس ملت آماده نبودیم. به همین دلیل این جابهجایی اتفاق افتاد.
◉ در مورد جایگاه جشنواره فیلم فجر و اهمیت حضور فیلم «خواب» در این دوره از جشنواره که میدانیم با حاشیهسازیها و سوءتفاهمهایی هم مواجه شده است، چه نظری دارید؟
جشنواره فجر تنها رویداد سینمایی کشور است. این روزها کمی حساسیت روی آن وجود دارد؛ مثلاً استفاده از واژه «جشنواره» حساسیتبرانگیز شده، اما در هر حال تنها رویدادی است که سینماگران زحمات یک سال خود را آنجا نمایش میدهند، پروموت میکنند و با هم به اشتراک میگذارند. یک جشنواره تخصصی است، داوری میشود و در طول سالها روزهای خوب و بد داشته است. سینما آینه جامعه است و جشنواره فجر هم متأثر از اتفاقات جامعه است. همه باید به آن احترام بگذاریم و سعی کنیم هم شئونات جشنواره و هم شئونات حال و روز جامعه را رعایت کنیم.