مصطفی قاسمیان، رها؛ در روزهای گذشته انتشار برنامه «ایرانشهر» اثر جدید حسین دهباشی با حواشی و اعتراض این مستندساز همراه بوده است. این برنامه که تاکنون به قسمت دوم رسیده، در ابتدا برای دریافت مجوز پخش به ساترا ارائه شده بود، اما مجوز نگرفت و در نهایت پس از اخذ پروانه نمایش از سازمان سینمایی در پلتفرم یوتیوب به انتشار رسید.
«ایرانشهر» که از طریق کانال یوتیوب «تاریخ آنلاین» به عنوان «ناشر اختصاصی آثار حسین دهباشی» و کانال رسمی پلتفرم شیدا پخش میشود، نخستین محصول پلتفرمهای ویاودی به شمار میرود که بدون قرارگیری در سایت رسمی پلتفرم، در کانال یوتیوبی آن به انتشار میرسد.
برنامه «ایرانشهر» که قالب گفتگومحور دارد و بهعنوان «مستند غیرسینمایی» پروانه نمایش گرفته، بعد از «شرایط خاص» رضا رشیدپور، دومین محصول پلتفرمهای ویاودی درباره تجاوز نظامی رژیم صهیونیستی به خاک کشورمان محسوب میشود. برنامه رشیدپور هم بهصورت همزمان در کانال یوتیوب این مجری و پلتفرم فیلیمو منتشر میشد.
اگرچه انتشار عمومی فیلمهای مستند با پروانه نمایش سازمان سینمایی در یوتیوب، پیش از «ایرانشهر» رخ داده و قدمتی بیش از این برنامه دارد، اما روندی که اثر جدید حسین دهباشی طی کرد و پس از ناکامی در اخذ مجوز از ساترا، با پروانه صادره از وزارت فرهنگ به یوتیوب رسید، اتفاقی کمسابقه است که مسیر تازهای را برای انتشار محتوا، به تولیدکنندگان نشان میدهد.
به نظر میرسد در یکی دو سال اخیر، نقشآفرینی جدیتر یوتیوب در عرصه انتشار محتوای حرفهای، سرعت بیشتری گرفته و حالا شمار فزایندهای از تولیدکنندگان محتوا، این پلتفرم را برای عرضه محصولات خود انتخاب میکنند؛ سرویسی که به خلاف پلتفرمهای داخلی، نه برنامهسازان را به اخذ مجوز از ساترا ملزم میکند و نه در محتوا دخالت چندانی دارد.
یوتیوب البته نهتنها از محصولات دارای مجوز رسمی از ساترا یا سازمان سینمایی، بلکه به میزبانی از خیل تولیدات بدون ممیزی پیشینی رسمی نیز میپردازد که از قضا محصولاتی پرشمارند و بینندگان فراوانی جذب میکنند.
این وضعیت عملا یوتیوب را به یک پلتفرم نمایش خانگی فرامرزی تبدیل میکند که میتواند بخشی از تولیدات رسمی با مجوز نمایش داخلی را جذب کند.
این انتخاب برای انتشار، فارغ از مسائل فنی و دسترسی، این پیام را منتقل میکند که سازندگان، به طور کامل زمین بازی ساترا را دور زدهاند. با وجود اخذ مجوز و پروانه نمایش از سازمان سینمایی که نشاندهنده کسب اعتبار رسمی است، اصرار بر انتشار در یوتیوب عملا صلاحیت ساترا را برای نظارت و تنظیم این دست محتوا به چالش میکشد. بنابراین روشن میشود که در این بخش از بازار، نقش تنظیمگری ساترا اعتبار زیادی ندارد.
باید دید آیا این وضعیت، تاثیری بر سیاستها و تصمیمات ساترا دارد یا فرایند نظارتی این سازمان، همچنان روند گذشته را طی خواهد کرد.