مریم قاضیزاده، رها؛ خبر برگزاری کنسرت رایگان همایون شجریان در میدان آزادی، از همان روزهای نخست اعلام، به یکی از بحثبرانگیزترین موضوعات فرهنگی و اجتماعی تبدیل شد. از صدور مجوز رسمی و استقبال گسترده مردم گرفته تا حمایت برخی نهادها و در مقابل، نقد و تردید گروهی از فعالان فرهنگی و اجتماعی، این رویداد را در کانون توجه قرار داد. اما درست در حالی که بسیاری منتظر تجربهای متفاوت از موسیقی خیابانی در قلب تهران بودند، خبر لغو این برنامه منتشر شد؛ خبری که خود بر حجم واکنشها افزود و پرسشهای تازهای را پیش روی جامعه موسیقی و افکار عمومی گذاشت.
رضا مهدوی کارشناس باسابقه در حوزه موسیقی و مدیریت فرهنگی در گفتوگو با خبرنگار رها با اشاره به لغو کنسرت همایون شجریان در میدان آزادی گفت: این اتفاق حاصل ناهماهنگی نهادها و سازمانهای ذیربط و در وهله دوم فشار گروههای سیاسی داخل و خارج و همچنین ناتوانی قدرت اجرایی معاونت هنری است که بنابر یکسویهنگری میخواهد تمام کارها را به نفع خود یک طرفه حساب کند.
مهدوی در ادامه به تجربیات گذشته درباره حضور کودکان، نوجوانان و زنان و اجراهای پهنهای در سطح خیابان در سی و نهمین جشنواره بینالملل موسیقی فجر اشاره کرد و گفت: یادمان نرفته در دولت شهید رئیسی اتفاقهای خوب هنری رخ داد و شخص وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و قائم مقام ایشان بهطور ویژه پیگیر مباحث موسیقایی بودند یا نخستین اجرای موسیقی با صدای علیرضا قربانی در تخت جمشید و اجراهای میراث فرهنگی توسط علی قمصری و در ادامه دیگر هنرمندان که همه اینها نشان از بلوغ فکری بدنه حاکمیتی آن دولت داشت و هماهنگی تمام دستگاهها احساس میشد.
چاووشی و شجریان توان پر کردن ورزشگاه ۱۰۰ هزار نفری را هم دارند
وی اظهار کرد: به هر رو این اجرا در جایی وسیعتر در ایران یا خارج از ایران سرانجام خواهد گرفت و بهتر است از یاد نبریم افرادی مثل همایون شجریان و محسن چاووشی توانایی پر کردن ورزشگاه ۱۰۰ هزار نفری آزادی را دارند و اگر قرار باشد در خیابان و میدان مهمی چون آزادی که محل آمد و شد بسیار است و شاهراه محسوب می شود جمعیت یک میلیونی یا حتی نصف آن بیاید، مدیریت شهری چگونه می تواند کنترل کند؟!
مهدوی با بیان اینکه ناکارآمدی و تکرویهای معاونت هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از آغاز به کار تا اکنون لطمههای زیادی به فرهنگ وارد کرده و حواشی بسیاری را رقم زده است، تأکید کرد: وزیر محترم بهتر است زیر بار فشارهای برخی افراد در بدنه دولت قرار نگیرند.
این کارشناس موسیقی همچنین با اشاره به اینکه زمان جلوگیری و ندانستن چگونه بهرهبرداری کردن از برخوردهای سلبی و ایجابی هر یک میتواند آسیبزا باشد، تصریح کرد: جامعه و به ویژه جوامع اهل فن و ویژهتر جماعت اهل فن موسیقا، مطالبات زیادی دارند که باید با هماهنگیهای پشتوانه دار و به دور از اهداف صرف سیاسی و جناحی به سرعت در این دوره رفع شوند.
سندی که هنوز فصلالخطاب نیست
وی به امضای سند ملی موسیقی توسط شهید جمهور اشاره و خاطرنشان کرد: این سند میتوانست فصلالخطاب تصمیمات مدیریتی و فقهی در موسیقی ایران باشد هرچند در آن زمان هم عدهای خوشحال از اینکه دیگر مصائب تمام میشود و وحدت رویه بوجود میآید و عدهای هم نگران بودند که کار گره بخورد و سنگاندازیها بیشتر بشود.
مهدوی افزود: حالا دوره آن دولت مستأجل شد و اینک این دولت باید در فضای باز با مشورت تمامی صاحب نظران راه گشایی کند و تکرار این حرکات و رفتارها که مجوز کاری صادر شود و جایی دیگر باطلش کند، بیشترین ضررش به موجودیت حاکمیت و سپس مردم دوستدار هنر است و این وسط آتش بیار معرکه هم گروههای معاند و میهن فروش و شبکههای اسراییلی هستند.
وی تأکید کرد: وقتی حرف از وفاق و انسجام ملی است مردم انتظار دارند در وهله اول دستگاه ها با هم صداقت و وحدت رویه داشته باشند چرا که این مردم در جنگ تحمیلی و مقدس ۱۲ روزه ثابت کردند پای نظام و تمامیت ایران اسلامی هستند، پس نباید نا امیدشان کرد.
اجرای کنسرتهای بزرگ خیابانی ضروری است
مهدوی با اشاره به اینکه برگزاری چنین رویدادهای بزرگی نه تنها برای بزرگان و ستارگان موسیقی در گونههای مختلف، بلکه برای تمامی سطوح جماعت اهل فن موسیقی لازم است، گفت: لازم است تا شاهد برگزاری اجراهای خیابانی کوچک و بزرگ در همه روزهای سال باشیم. از اجراهای خیابانی که روزمره حدود دو دههای هست میبینیم تا چنین اجراهای گستردهای مثل همایون آواز ایران که الحق جانشین درستی برای پدرش استاد محمدرضاشجریان است؛ در هوش، در ذکاوت، در دانایی و در سیاست!
حرمتهایی که بیجهت شکل گرفت
وی با اشاره به تجربههای خارجی برگزاری کنسرتهای خیابانی توضیح داد: در مغرب زمین از گذشتهها تا اکنون بزرگان موسیقی در خیابانها و معابر و به ویژه پارک و بوستانها اجرا دارند و در ایران گذشته هم چنین بوده اما در این حدود پنج دهه انقلاب اسلامی بیجهت برای برخی موارد از جمله موسیقی، حرمتهایی قائل شدند و اصطلاحا گفته شد مثلا شأن این موسیقی و این موسیقیدان نیست که در فضای باز کنسرت برگزار شود در حالیکه وقتی برنامهای به صورت عمومیتر و در سطح خیابان و کوی برزن برگزار میشود طبیعتا جنبه مردمیتر شدن آن پررنگ میشود که بدون اشکال هست و اتفاقا برگ برنده ایست که بتوان برای توده مردم محفل موسیقایی به اجرا گذاشت.
این کارشناس حوزه موسیقی با بیان اینکه اعمال سلیقه شخصی بدجور شرایط هنر در ایران را دستخوش حوادث میکند، تأکید کرد: سال گذشته بنده نیز درگیر کج فهمی رئیس جشنواره چهلم موسیقی فجر قرار گرفتم که میگفت شأن اجراهای بانوان در تالار وحدت نیست و یا اینکه شأن جشنواره، اجراهای خیابانی نیست که این نشان از اعمال سلیقه شخصی دارد و متاسفانه چه در سطوح مدیریتی و چه در سطوح برخی هنرمندان که داعیه دار هستند، موجه دانستن رأی شخصی بسیار دیده میشود.