به گزارش خبرنگار رها، در حالی که برای سالها، سریالها و برنامههای نمایش خانگی مورد نقد و بررسی جدی قرار نمیگرفتند، در هفتههای اخیر چند برنامه جدی درباره این آثار به پخش رسیده است که از زوایای گوناگونی به بحث و ارزیابی این محصولات میپردازند.
این برنامهها که از بسترهای مختلف و با ساختارهای متنوع تولید و پخش میشوند، در حالی فضای مناسبی برای بررسی این آثار به وجود آوردهاند که پیش از این اغلب برنامههای مشابه، درباره فیلمهای سینمایی ساخته میشد؛ اما حالا از عناوینی چون «نقد سینما»، «سی و پنج» و «کافه آپارات» خبری نیست و گویی با کاهش اهمیت صنعت سینما، صنعت نمایش خانگی جایگزین آن شده و جایگاه هنر – صنعت – سرگرمی اول ایرانیان را پیدا کرده است.
«هفت»؛ نسخه نمایش خانگی
جدیترین و پرسابقهترین عنوان در این باره، برنامه «پلتفرم» از رسانه تصویری آن است که از تیرماه ۱۴۰۳ و با عنوان «بکگراند» پخش خود را آغاز کرد. این برنامه که در قسمتهای بعد به «پلتفرم» تغییر نام داد، دوشنبهشبها و با اجرای میثم کریمی، پخش میشود و تنها برنامه زنده این فهرست به شمار میآید که رویکردی خبری و بهروز به وقایع پلتفرمها دارد.
«پلتفرم» که تلاش میکند درباره نمایش خانگی صریح و شفاف باشد، در هر قسمت معمولاً یک گفتگو با عوامل پشت و جلوی دوربین این محصولات دارد و البته از وجود میز نقد سریالهای خانگی با حضور ثابت امیر قادری منتقد سینما برخوردار است. این برنامه همچنین گاه محل مناظرههایی جدی و داغ درباره بعضی محصولات جنجالی نمایش خانگی مثل «آبان» و «تاسیان» هم بوده است.
نقد سریالهای خانگی در تلویزیون
با وجودی که طی سالهای گذشته، رسانه ملی تمایل چندانی به نقد و بررسی فنی و کیفی سریالهای غیرتلویزیونی نشان نمیداد، در ماههای اخیر برنامه «نمای نزدیک» محصول شبکه افق چندین بار سراغ سریالهای خانگی رفته و آنها را نقد کرده است. این برنامه که البته منحصر به محصولات نمایش خانگی نیست و به طیفی از محصولات فرهنگی داستانمحور شامل رمان و فیلم سینمایی میپردازد، در هر قسمت با حضور یک منتقد، یک اثر را مورد نقد قرار میدهد.
«نمای نزدیک» که با اجرای نادر سهرابی، دوشنبهشبها روی آنتن شبکه افق میرود، از اردیبهشتماه ۱۴۰۴ به صورت جدی نقد سریالهای پلتفرمها را در جدول پخش خود قرار داد و از آن زمان آثاری چون «تاسیان»، «وحشی»، «از یاد رفته»، «ازازیل»، «آبان» و… را در بوته نقد گذاشته است. جالب آن که به خلاف انتظار، نقدهای این برنامه یکسره منفی نیست و گاه منتقدان «نمای نزدیک» به تحسین سریالهای خانگی میپردازند.
همچنین شبکه تماشا در برنامه «آنچه گذشت» سراغ سریالهای خانگی که مدتی از زمان پخش آنها گذشته است میرود. عمده تحلیلها در این برنامه ناظر به فرمتن محصولات است و نگاهی منصفانه به آثار دارد.
«اسپاتلایت» ویژه محصولات شیدا
«اسپاتلایت» دیگر برنامه تصویری درباره پلتفرمهاست که به خلاف رقبایش، توسط یکی از همین پلتفرمهای ویاودی طراحی و پخش میشود. این مجموعه برنامه که اولینبار تیرماه ۱۴۰۳ در دو قسمت و با اجرای سیاوش صفاریانپور به پخش رسید، شنبه اول آذرماه با قسمتهای سوم و چهارم به پلتفرم شیدا آمد که این بار فرهاد شمسیان و فواد صفاریانپور اجرای آن را بر عهده داشتند.
این برنامه که تاکنون تنها به «آبان» و «شکارگاه» دو اثر پخششده در همین پلتفرم پرداخته، است، تلاش میکند بیشتر به بررسی فرمی و محتوایی محصولات شیدا بپردازد. «اسپاتلایت» به خلاف دیگر عناوین این فهرست، بریدههای پرشماری از عناوین مورد بحث را لابهلای گفتگو پخش میکند که آن را به یک مجله تصویری و چهبسا مستند شبیه کرده است. این مجموعه برنامه که تاکنون به شکل ویژهبرنامه پخش شده، در قسمتهای جدید با حضور مریم ماهور برای معرفی دوبلههای اختصاصی پلتفرم شیدا و شاهین شجری کهن برای بحث درباره زندهیاد ناصر تقوایی، شمایلی از یک محصول روتین و هفتگی را به نمایش گذاشته است.
نقد قسمت به قسمت در «اپیزود»
«اپیزود» را جدیدترین برنامه ازایندست میتوان دانست که هر پنجشنبه با اجرای خسرو نقیبی منتقد سینما، پخش میشود و اگرچه محل انتشار آن پلتفرمهای کاربرمحوری چون یوتیوب و آپارات است؛ فارغ از جریانهای خبری و مسائل فرامتنی این صنعت، تنها نقد ساختاری و تکنیکی را وجهه همت خود قرار داده است. نکته «اپیزود» فرم متفاوت آن درباره نقد سریالهای خانگی است که برای نقد هر سریال از حضور دو منتقد ثابت استفاده میکند و در هر بخش برنامه، جدیدترین قسمت از سریال مورد نظر را به بوته نقد میگذارد. این برنامه البته از یک بخش سریالهای خارجی نیز بهره میبرد.