محمدرضا کاظمی؛ رها، برنامه اینترنتی «رک» که با اجرای مجید واشقانی در بستر یوتیوب منتشر میشود، چهرههای مختلفی از بازیگران، خوانندهها و افراد سیاسی را میزبانی کرده است.
بدون شک سیامین قسمت را میتوان جنجالیترین قسمت برنامه نامید، جایی که این بار هانی خمانهدار معروف به «هانی کرده» روبروی مجید واشقانی نشسته بود. این قسمت از همان دقایق ابتدایی انتشار با سروصدای زیادی همراه بود و فقط چند ساعت در دسترس مخاطبان صفحه برنامه «رک» قرار داشت و اولین مصاحبه این برنامه بود که اندکی پس از انتشار، از صفحات رسمی این برنامه و سایت مجید واشقانی حذف شد. باتوجه به اینکه فایل این مصاحبه در کانالهای تلگرامی منتشر شده بود، حذف از صفحه رسمی باعث دیده نشدن برنامه نشد. برخی از سایتها و خبرگزاریها نیز بخشهای جنجالی این مصاحبه را جدا کردند و با مطالبی که غالباً منفی بود، نسبت به انجام این مصاحبه واکنش نشان دادند.
«هانی کرده» کیست؟
اینکه چرا گفتوگو با شخصی مثل «هانی کرده» به یک جنجال بزرگ تبدیل شد و حتی سردار رادان فرمانده کل انتظامی کشور نیز به این مصاحبه واکنش نشان داد، به سابقه جرایم و سبک زندگی این شخص مربوط میشود. او یکی از اشرار (به قول خودش لات!) شناخته شده تهران است که در طول سالهای اخیر در درگیریهای خشن زیادی حضور داشته است.
هانی کرده یکی از طرفداران باشگاه فوتبال استقلال هم هست که اتفاقاً حضورش در استادیوم فوتبال و محل تمرین این تیم نیز با حاشیههایی همراه بوده و یکی از آخرین دستگیریهایش به ضرب و شتم یکی از هواداران استقلال در زمان تمرین مربوط میشود. به جز این، چند ماه پیش نیز پلیس فیلم دستگیری او به ضرب گلوله را در اختیار رسانهها قرار داده بود تا بار دیگر شاهد دستگیری و به زندان افتادن این فرد باشیم. حالا و در چنین شرایطی که بسیاری تصور میکردند شاید او همچنان در زندان است، ناگهان در برابر «مجید واشقانی» نشسته بود تا جنجالیترین گفتوگوی سالهای اخیر برنامههای اینترنتی را انجام دهد.
انتخاب سوژه اشتباه نبود
یکی از نقدهایی که بسیاری از رسانهها به قسمت سی برنامه «رک» مطرح کردند، انتخاب این فرد برای گفتوگو بود و بسیاری بر این باور بودند که اصلاً چرا باید با چنین شخصی با این سابقه کیفری مصاحبه کرد و در حالی که بسیاری از افراد، هنرمندان، چهرههای اجتماعی و… جایی برای صحبت کردن ندارند، چرا باید فردی با سبک زندگی هانی فرصتی برای حرف زدن داشته باشد؟
این نقد اما یک پاسخ مناسب و درست دارد، نفسِ گفتگو با «هانی کرده» و بسیاری از افرادی که شاید از نظر اجتماعی جایگاه خوبی ندارند، ذاتا بد نیست. اتفاقاً یک ژورنالیست با نگاه تیزبینانهای که دارد میتواند از دل گفتگو با این افراد لحظات نابی را ثبت کند، همانطور که در کشورهای مختلف دنیا دیدهایم که با قاتلهای زنجیرهای، خلافکارها و… گفتگوهای مختلفی انجام میشود و اتفاقا برخی از آنها به کتاب یا فیلم و سریال هم بدل میشوند. در حقیقت کسی که اصول مصاحبه کردن و کار ژورنالیستی را میشناسد، توانایی انجام گفتوگو با هر تیپ شخصیتی را دارد و چه خوب میشود که دست هر رسانهای را برای انجام مصاحبه و گفتگو با هر فردی باز گذاشت.
فقدان شم ژورنالیستی
پس از این منظر نمیتوان به سازندگان «رک» خرده گرفت که چرا به سراغ چنین فردی رفتهاند. ایرادی که میتوان به این قسمت از برنامه گرفت، بیشتر از انتخاب سوژه، نوع مواجهه با آن بود. همانطور که اشاره شد برای چنین مصاحبهای شم ژورنالیستی و شناخت درست کارکرد رسانه بسیار اهمیت دارد، اما کسی مثل مجید واشقانی که اخیراً به جمع مجریان پیوسته و سابقه چندانی هم در حوزه انجام گفتگوهایی با این مختصات نداشته، نمیتواند مسیر گفتگو را به درستی هدایت کند و به همین دلیل نیز در بسیاری از دقایق برنامه این حس به مخاطب دست میداد که گویا این برنامه به دنبال تطهیر چهره «هانی کرده» است.
اگر یک بار به طور کامل این گفتگو را تماشا کنید، میبینید که ۷۰ درصد برنامه در اختیار هانی است و واشقانی صرفاً دقایقی برای پرسیدن سوالات کوتاه به میان صحبتهای او میآید و مجدداً محو میشود. مصاحبه شونده بارها از این شاخه به آن شاخه میپرید و بعضاً جواب درستی به مباحث مطرح شده نمیداد.
از طرف دیگر برخی از سوالات و حرفهایی که واشقانی در این گفتوگو مطرح کرد، نشان میداد که او مصاحبهکنندهای غیرحرفهایست و توانایی هدایتِ این مصاحبه به مسیر از پیش تعیین شده اولیه (اگر اصلا چنین مسیری از ابتدا برای انجام مصاحبه ترسیم شده باشد) را ندارد. مثلاً او در ابتدا شروع خوبی دارد، وقتی راجع به کودکی، رابطه هانی با پدر و مادرش و شرایط زندگی او صحبت میکند. اما به مرور سوالات رنگ و بوی دیگری به خود میگیرد و در طول بیش از یک ساعت ما بیشتر شاهد پاسکاری بین هر دو نفر هستیم.
سوالات اشتباه؛ فضاسازی غلط
این برخی از سوالات و جملات نه چندان درستی است که واشقانی در این گفتوگو به زبان آورد: شرایط پایین شهر چه شکلیه؟ درد حرف بدتره یا درد قمه؟! تو وارد فضای مجازی شدی یا تو را وارد این فضا کردن؟ تو رو به چی میشناسن؟ تو چه کار کردی که اسمت شد نفر شماره یک؟ لذت داره همه از هانی کرده بترسن؟ تو چجوری دعوا میکنی؟ خیلی آرومی، همینقدر آروم دعوا میکنی؟ یکی میگفت هانی «جان سخته»! شما نامرد نیستی، معلم خوبی هستی. تو لات باهوشی بودی؟ هانی کرده از کی میترسه؟
قطعا همین تیپ سوالات و فضای ایجاد شده توسط مجری، باعث شد هانی در این گفتوگو از هر دری سخن بگوید. او بارها خودش را لاتی معرفی میکند که به جز دعوا کردن خلاف دیگری نداشته و از اینکه در این مسیر افتاده ناراحت است؛ اما در جایی از مصاحبه هم میگوید: «هرکس بخواهد جلوی من عرض اندام کند من هستم و یک قدم عقب نمیروم.»
صحبت درباره زندانهای جدید و قدیم، حرف از براوو سواری تا پورش سواری، ماجرای دستگیری و قتل وحید مرادی، توصیه به جوانهای پایینشهری برای اینکه «تریپ سوسولی» بزنند و عشق و حال کنند، تعریف کردنِ جزئیات درگیری آخرش که به شدت او را مجروح کرد، ادعا داشتن در حوزه روانشناسی خلافکارها و مقصر دانستن جامعه و کشور برای گرایش جوانان به سمت کارهای خلاف و… بخشی از حرفهای هانی در این مصاحبه است که در یکی دو روز پس از انتشار نسخه کامل این گفتگو در صفحات رسمی رسانهای و بعضا پرکاربر منتشر شده است و در روزهای آتی نیز احتمالاً بخشهای دیگری از این مصاحبه را در شبکههای اجتماعی میبینیم.
شاید اگر تیم سازنده «رک» با وسواس بیشتر سراغ سوژه میرفتند و برای هر بخش آن برنامهریزی درست داشتند و مصاحبه را به سمت و سوی اصولی هدایت میکردند، این مصاحبه به یکی از جذابترین برنامههای گفتگومحور سالهای اخیر تبدیل میشد، اما این ایده خوب با یک اجرای ضعیف از دست رفت.