محمدرضا کاظمی؛ رها، اواسط مهر ماه امسال و برای سومین بار در پنج سال گذشته شبکه آی فیلم سریال «یوسف پیامبر» را روی آنتن فرستاد. این سریال نخستین بار اردیبهشت سال ۸۷ روی آنتن شبکه یک سیما رفت و حالا تعداد و بازپخشهایش از شبکههای مختلف از تعداد انگشتان دو دست هم بیشتر شده است.
اما نکته قابل توجه اینجاست که با گذشت بیش از ۱۷ سال از پخش اولیه سریال، هنوز هم مخاطب دارد و پربیراه نیست اگر بگوییم یکی از پربازدیدترین آثار در حال پخش از تلویزیون به حساب میآید. برای درک بهتر این مسئله کافیست سری به سایت تلوبیون بزنید و میزان مخاطب این سریال تکراری اما خوش ساخت مرحوم فرجالله سلحشور را ملاحظه کنید و ببینید چطور هر لحظه به تعداد تماشاگران قسمتهای مختلف این سریال و حتی کلیپهای کوتاه مربوط به آن اضافه میشود.
بازدید چند برابری نسبت به آثار جدید
در حال حاضر و طبق آخرین بهروز رسانی تلوبیون که ظهر امروز دوشنبه ۲۸ مهر انجام شد، از مجموع آثار مرتبط با پخش اخیر سریال «یوسف پیامبر» (هم قسمتها و هم کلیپهای کوتاه چند دقیقهای مربوط به هر قسمت) ۶۷۰ هزار بار بازدید شدند.
به جز این، موضوعی که جالب توجه است، افزایش مخاطبان این سریال قدیمی است. قسمتهای اولیه «یوسف پیامبر» در تلوبیون اکثرا بین ۲۲ تا ۲۹ هزار بازدید داشته اما سپس این بازدیدها افزایش یافته و برخی قسمتها بیش از ۷۰ هزار بازدید را تجربه کردهاند. بعضی از قسمتهای خاص و محبوب سریال، مثل مجلس مهمانی زلیخا و صحنه معروف بریدن دست خانمها بعد از دیدن یوزارسیف، یا بخش مربوط به انداختن یوسف در چاه و یا بخش تعقیب و گریز یوسف و زلیخا جزو قسمتهای پرطرفدار این بازپخش به حساب میآیند که هرکدام چندین هزار بازدید دارند.
شاید به خودی خود این عددها باتوجه به میزان مخاطبان آثار تلویزیونی یا حتی برخی از صفحات شبکههای اجتماعی خیلی زیاد به نظر نرسد، اما برای درک بهتر شرایط کافیست میزان بازدید سریالهای جدید سیما در تلوبیون را مشاهده کنید تا ببینید سریال «یوسف پیامبر» هنوز هم بعد از نزدیک به دو دهه از پخش اولیه، از سریالهای جدید تلویزیون پرتماشاگرتر است.
در صفحه سریال «رویای ریحانه» تعداد بازدید این اثر در تلوبیون عدد ۲۷۶ هزار را نشان میدهد، آن هم در شرایطی که حدوداً یک ماه زودتر از سریال «یوسف پیامبر» پخش آن آغاز شده و تعداد محتواهای مربوط به این اثر در تلوبیون بیشتر از سریال مرحوم سلحشور است. اما با این وجود سریال جدید و در حال پخش شبکه دو حتی به تعداد نصف بازدیدهای «یوسف پیامبر» هم بازدید نداشته که میتوان گفت این یک شکست محسوب میشود.
سریال جدید دیگر این شبهای تلویزیون «الگوریتم» است، سریالی پلیسی و اکشن که روی آنتن شبکه سه میرود و آن نیز تعداد مخاطبان کمتری از «یوسف پیامبر» در تلوبیون دارد. این سریال که تقریبا همزمان با «یوسف پیامبر» پخش آن آغاز شده تاکنون ۵۵۰ هزار بازدید به دست آورده است. اگرچه بیش از ۱۰۰ هزار بازدید فاصله بین این دو سریال وجود دارد، ولی به نسبت آثار در حال پخش تلویزیون، «الگوریتم» بازخوردهای بهتر و بیشتری دارد.
سریال «پسران هور» که قسمت آخر آن شب گذشته از شبکه یک سیما به نمایش درآمد نیز هم مانند دیگر آثار جدید، از نظر میزان بازدید از سریال «یوسف پیامبر» شکست خورده است. «پسران هور» در مجموع ۴۳۰ هزار بازدید داشته که در میان سه سریال جدید سیما، در رتبه دوم قرار میگیرد، اما میزان بازدیدهای آن فاصله معناداری با سریال تاریخی و قدیمی رسانه ملی دارد.
چرا «یوزارسیف» همچنان محبوب است؟!
در این گزارش امکان بررسی تعداد بیشتری از آثار در حال پخش رسانه ملی هم وجود داشت مثل سریال خارجی «امپراطور بادها» که آن نیز بازپخشی محسوب میشود و مخاطبان میلیونی دارد! اما به نظر با بررسی همین تعداد از آثار جدید در مقایسه با یکی از سریالهای مهم و الف ویژه تاریخ تلویزیون میتوان به چند نکته قابل توجه رسید.
اول موضوع اینکه «یوسف پیامبر»، حتی با گذشت زمان همچنان مخاطب دارد و ثابت میشود که زندهیاد سلحشور و همکارانش توانستهاند اثری بدون تاریخ مصرف بسازنند.
مسئله دوم ارزش افزودهایست که این سریال هم برای هنرهای نمایشی داشت، هم در فضای عمومی جامعه. کمترین اتفاق مثبت این سریال معرفی مصطفی زمانی بود، کسی که تا قبل از این در هیچ اثر نمایشی حضور نداشت اما حالا به یکی از ستارههای سینما تبدیل شده و اتفاقا سال گذشته سیمرغ بهترین بازیگر جشنواره فیلم فجر را نیز دریافت کرد. به جز این سریال مرحوم سلحشور بازخوردهای فراوانی هم در سطح جامعه داشت و کلمات و عبارات، اسامی و … را وارد ادبیات روزمره مردم کرد. سالهاست که دیگر این موضوع را در آثار تلویزیونی به شکل محسوسو نمیبینیم و به جز چند اثر معدود مثل «پایتخت» و «نون خ» دیگر هیچ سریالی تا این حد جریانساز نشد.
محبوبیت آثاری مثل «یوسف پیامبر»، «مختارنامه»، «پایتخت» و امثالهم یادآوری خوبی است تا تلویزیون با دقت مضاعف اقدام به سریالسازی کند.