محراب توکلی، رها: در پنجمین رویداد «شب سینمایی سوره» با محوریت دورهمی سالانه سینماگران از یکی از کارگردانهای مهم و ماندگار سینما و تلویزیون ایران، مسعود جعفری جوزانی، تقدیر شد. حضور جوزانی در این مراسم و گرفتن لوح تقدیر با دستان خودش، تصاویر زیادی را در ذهن متبادر میکرد. از مهمترین آنها میتوان به «در چشم باد» اشاره کرد. سریالی که از لحاظ تکنیک و فرم دارای ارزش هنری بالایی است. سریالی که میتواند قصه بگوید و از گفتن واقعیت حراصی ندارد. سریالی که برای ایران و تاریخ پر فراز و نشیب آن چیزی جز یک سند ملی و قابل دفاع نمیتواند باشد.
چرا از اهمیت «در چشم باد» کاسته نمیشود؟
سریال «در چشم باد» که در طول دهه ۸۰ به تولید رسید، هر یک یا دو سال در میان در تلویزیون پخش مجدد میشود. علیرغم پخش مجدد این اثر در موازات با «افسانه جومونگ» تاکنون اعتراض قابل توجهی نسبت به آن در فضای مجازی دیده نشده است. «در چشم باد» به عنوان معدود آثاری که در زمره تولیدات بزرگ و یا بیگ پروداکشن قرار میگیرند، کاملا جنبه سینمای هنری نیز دارد. چرا که قصه آن به شکلی بدیع و با حوصله به تصویر کشیده شده است. هیچ دقت نظری بر ترکیب بازیگران و یا تعداد آنها نیست. مسئله جزئیاتی است که برای شکلگیری شخصیتها به کار رفته و آنها را شبیه به رمانهای شلوغ از یکدیگر متمایمز میکند. از این رو هر بازیگری که در این اثر حضور دارد، بهترین تجربه کاری خود را با تلویزیون به ارمغان آورده است.
«در چشم باد» از موفقترین روایتهای تلویزیونی از تاریخ معاصر ایران است
تمام این مباحثی که به شکل موجز بیان شد، در راستای اهمیت بلامنازع «در چشم باد» پخش مجدد آن را نه تنها تقبیح بلکه توصیه میکند. به هر روی نمیتوان به سختی میتوان دست رد به فیلمسازی زد که تجربۀ «شیرسنگی» در سال ۱۳۶۵ و «در مسیر تندباد» محصول سال ۱۳۶۷ را در کارنامهاش دارد.
پل ارتباط سینمای ایران و جهان
مسعود جعفری جوزانی اولین کارگردانی است که سینمای پس از انقلاب را به جشنوارههای بینالملل معرفی کرد. او با «جادههای سرد»، «شیرسنگی» و «در مسیر تندباد» توانست در بیش از ۱۹ جشنواره جهانی حضور پیدا کند. جشنواره بینالمللی فیلم برلین، جشنواره مونترال، فیلم هاوایی آمریکا و جشنواره هنگکنگ از نمونههای مثالزدنی در این مورد هستند. ردپای جوزانی به عنوان مدرس گرافیک و سینما در دانشگاههای آمریکا نیز قابل رویت است.
جعفریجوزانی در کنار حسین یاری و حسین زندباف در «شب سینمایی سوره» تجلیل شد
جعفری جوزانی و موانع تحقق یک رویا
پس از «در چشم باد» زمزمههای ساخت سریالی برای کوروش، پاداش هخامنشی، شنیده شد. رفتهرفته صحبت از سرمایهگذاری قطری به میان آمد که قرار است با پولی هنگفت یک استودیوی بزرگ و هالیوودی با متر و معیار برادران وارنر در ایران بنا کند. پای زنده یاد علی معلم نیز به میان آمد. مراحل اولیه پیشتولید نیز آغاز شد. اما طولی نکشید که همه چیز شبیه به همان زمزمههای اولیه کمرنگ و بیبخار شد.
در سال ۱۳۹۴ علی معلم در مراسمی در موزه سینما از فیلمنامه سریال «کوروش کبیر» در قالب کتاب رونمایی کرد. در راستای این مراسم علی معلم به گزینههایی که میتوانند در این سریال حضور پیدا کنند اشاره کرد و گفت: «بهترین گزینه برای بازی در نقش کوروش کبیر، راسل کرو بازیگر استرالیایی سینمای هالیوود است.»
مسعود جعفریجوزانی در مراسم رونمایی از فیلمنامه «کوروش کبیر»
آخرین نکتهای که درباب سریال کوروش مطرح شده، به امید معلم پسر علی معلم مربوط میشود. او در یک مناظره مطرح کرد: «صداوسیما از پدر من خواسته بود که نام سریال را از کوروش به ذوالقرنین تغییر دهند. پدرم این خواسته را نپذیرفت.»
جوزانی در خلال فعالیتهای تولیدی خود طی بیست سال اخیر مشغول نوشتن فیلمنامه سریالی برای یکی دیگر از شخصیتهای مهم تاریخ ایران یعنی پوریای ولی بود. نگارش فیلمنامه به سرانجام رسید اما تصویب و آغاز آن نه! تصمیمسازان صداوسیما گویی اینبار هم با جوزانی به توافق نرسیدند.
سال گذشته، دقیقا در آبان ماه ۱۴۰۳ رئیس سازمان صداوسیما در متنی که در صفحه شخصی خود قرار داد، نوشت «پس از طرح دغدغه بجای استاد جعفری جوزانی تا ۲ هفته آینده قرارداد پیش تولید سریال «پوریای ولی» امضا خواهد شد. من با آقای جعفری جوزانی صحبت کردم و کارهای نهاییسازی قرارداد فیلمنامه سریال «پوریای ولی» انجام شده است. به نظر میآید که در آینده بسیار نزدیک، یک یا دو هفته آینده قرارداد پیش تولید هم با تهیهکنندهای که متولی ساخت این کار میشود امضا خواهد شد. اگرچه سریال «پوریای ولی» سریال فاخر و تاریخی نسبتاً باهزینه بالا است اما ما تصمیممان این است که این کار را در کنار چند کار پرهزینه دیگر که الان در دست تولید داریم مثل «سلمان فارسی» و «حضرت موسی (ع)» شروع کنیم و در سالهای آینده بتوانیم این سریال را به مرحله پخش هم برسانیم.»
یک سال از این نوشته پیمان جبلی میگذرد اما هنوز خبر رسمی عقد این قرارداد که قرار بود «یک یا دو هفته آینده» منعقد شود، مخابره نشده است!
«بهشت تبهکاران» آخرین ساخته سینمایی جعفریجوزانی در انتظار اکران است
از آخرین اثر کارگردان «شیر سنگی» چه خبر؟
جوزانی بعد از فیلم سینمایی «ایران برگر» با فیلم «بهشت تبهکاران» به چهل و دومین جشنواره فیلم فجر آمد. او در این اثر باری دیگر به تاریخ ایران و رخدادهای آن در دهه سی نقبی زد تا یاد و خاطره «در چشم باد» را برای اهالی سینما و رسانه زنده کند. اما مشکلاتی که در تولید آن دیده میشد، واکنش چندان مثبتی از جانب مخاطبان جشنواره به همراه نداشت. در ادامه گفته شد که این اثر در قالب یک مینیسریال راهی نمایش خانگی خواهد شد. اما نه خبری از سریال شد و نه اکران نسخه سینمایی! آیا «بهشت تبهکاران» قرار است در کنار «پوریای ولی» و «کوروش» به راههایی که به مقصد نرسیدهاند بدل شود؟