منیژه خسروی، رها: محمدرضا شجریان ۲۱ ساله بود که از پدر و مادر خواست، فرخنده گلافشان را برایش خواستگاری کنند. زندهیادان حاج مهدی شجریان و همسرش افسر شاهوردیانی آستین بالا میزنند و این دو روز ۲۱ مهر سال ۱۳۴۰ در قوچان سر سفره عقد مینشینند و روز ۲۱ مرداد سال ۱۳۴۱ در مشهد جشن عروسی برگزار میکنند. خانم گل افشان مثل محمدرضا شجریان معلم دبستان بود.
همسرم خیلی با من همراه بود
استاد شجریان بعدا در مصاحبه با شماره اول مجله موسیقی قرن ۲۱ شرایط زندگی خود در آغاز راه را این طور شرح داد: «از همان ابتدای زندگی مشترک، بدون اینکه پدرم حتی یک ریال به مراسم ازدواج و یا بعد از آن کمکی کند، خودم همه چیز را روبراه کردم و به خاطر میآورم برای پرداخت بدهیهای عروسیام، گاهی شبها تا صبح برای مغازهها و شرکتها و غیره، تابلو مینوشتم و در ساختن حروف با برنج و مس و آلومینیم تجربه زیادی کسب کرده بودم و از درآمد آن زندگیام را اداره میکردم تا بدهیها را پرداختم. البته همسرم خیلی با من همراه بود و با کمک او بر مشکلات مالیِ یک زندگی بسیار محقر، پیروز شدیم.»
استاد شجریان در گفتوگو با مجله «روزهای زندگی»، اصل «دوست داشتن» را معیار اصلی برای ازدواج دانسته و گفته بود: «یک ناخن خانوادهام را با تمام هنرها عوض نمیکنم.»
روجها با عشق و برای هم زندگی کنند
او در همین نشریه درباره ویژگیها زوج موفق یادآور شد: «خوب همدیگر را بشناسند و مسئولیتهای خودشان و طرفشان را بدانند که چیست و وارد حیطه حساسیتهای طرف نشوند. همدیگر را خوب درک کنند و به اخلاق هم آشنایی داشته باشند و به حد و حدود آزادی هم توجه داشته باشند و به آن احترام بگذارند. فکر نکنند که چون مردسالاری با زن سالاری است، باید زور بگویند. هر کسی در حد و اختیارات آزادی خودش، کارش را انجام بدهد و وارد حیطه آن سلیقه و آزادی طرف مقابلش نشود. با عشق و برای هم زندگی کنند.»
ازدواج دوم استاد
بنابر روایت دوستان و اطرافیان، فرخنده گلافشان همسری فداکار بود و استاد شجریان نیز به او مهر میورزید. با این حال زندگی مشترک آنها بعد از سه دهه وارد مرحلهای تازه میشود و شجریان سال ۷۱ با کتایون خوانساری ازدواج میکند.
فرزندان شجریان و گلافشان
حاصل ازدواج محمدرضا شجریان با فرخنده گلافشان سه دختر و یک پسر است. راحله (فرزانه) اولین فرزند آنها است که مهر سال ۱۳۴۲ به دنیا میآید. افسانه، اردیبهشت سال ۱۳۴۴ در مشهد متولد میشود و بعدها با مرحوم پرویز مشکاتیان (آهنسگاز و نوازنده) ازدواج میکند که به جدایی ختم میشود. آنها صاحب دو فرزند به نام آوا و آیین هستند.
مژگان، سومین و آخرین دختر خانواده است که اردیبهشت سال ۱۳۴۸ در تهران به دنیا میآید. او علاوهبر نوازندگی، سراغ خوانندگی هم رفته است و در چند کنسرت همراه پدر بود.
همایون، تنها پسر شجریان و گلافشان سیام اردیبهشت سال ۱۳۵۴ متولد میشود و میراثدار پدر است. او از سن پایین زیر نظر پدر آواز آموخت و همچنین تحت آموزش تنبکنوازی قرار گرفت. همایون شجریان که تا سالها پدر را در کنسرتها همراهی میکرد از یک جایی به بعد هویت مستقل خود را به دست آورد و حالا چهره برجسته موسیقی کلاسیک ایرانی است.
مهری که هرگز خاموش نمی شود
بعد از درگذشت همسر استاد شجریان، همایون شجریان با انتشار متنی در صفحه شخصی خود ضمن اعلام خبر درگذشت مادرش فرخنده گل افشان در سوگ این فقدان دلنوشته ای را منتشر کرد.
در دل نوشته همایون شجریان آمده است: «مادر رفت … اسطوره عشق و صبوری، نماد وفا و شکیبایی، زنی که عشق را تا آخرین نفس باور داشت و عشق تنها محبوب زندگی اش را تا واپسین دم در دل نگاه داشت؛ هرگز تصویر او را از دل نبرید. زنی که در سکوت، جاودانگی عشق و وفاداری را معنا کرد. با دلی آرام و نگاهی پر از مهر. مادر هم رفت … و من ماندم با عطر و بوی او، که تا ابد در جانم خواهد ماند. دیروز آخرین روز دیدار بود؛ و تنها چیزی که از او برایم ماند، بوی موهای سپیدش بود و گرمای پیشانی اش که بوسیدم. همان دم کوتاه ابدی که در سکوت، تمام عشق جهان در آن خلاصه شد. یادگاری از عشقی که هیچ مرگی نمی گیردش. در آخرین لحظه، جهان به اندازه بوسهای شد در پیشانی او، با عطری که هنوز در جانم می پیچد و تا آخرین دم با من خواهد ماند … مثل نغمه ای آرام از مهری که هرگز خاموش نمی شود. روحش در آرامش و عشق ابدی آرمیده است.»