محمدرضا کاظمی؛ رها، این شبها پردیس تئاتر شهرزاد، میزبان اجراهای مختلف از گروههای هنری گوناگون است، اجراهایی که هرکدام حال و هوای خاص خود را دارند و باتوجه به موضوع و مضمون، مخاطبش نیز متفاوت هستند. محدوده تئاتر شهرزاد، در خیابان نوفللوشاتو، عصرها به یکی از شلوغترین معابر پایتخت تبدیل میشود؛ جایی در مرکز شهر که بسیاری از دوستداران هنر نمایش به آنجا سر میزنند تا اثری جدید را تماشا کنند و البته معضل عجیب نبود جای پارک، باعث افزایش ترافیک آن محدوده در حوالی غروب میشود.
یکی از این نمایشهایی که حالا در این مجموعه به روی صحنه میرود «خواستگاری» به کارگردانی حسین پرستار است، اثری که براساس یکی از آثار معروف آنتوان چخوف نمایشنامهنویس مشهور روس ساخته شده است.
در حقیقت نمایش «خواستگاری»، اقتباسی آزاد از کمدی تکپردهای چخوف است که این شبها تجربهای خوشایند و معتدل از تئاتر کمدی را به مخاطب ارائه میکند. نمایشنامه کلاسیک چخوف، با پرداختی نو و توانمند در اجرا، توانسته هم جذابیتهای طنز موقعیتی را زنده کند و هم به ریتمی تماشاگرپسند دست یابد که در صحنه امروز ایران بهندرت دیده میشود. برای بسیاری از مخاطبان آثار نمایشی، تئاتر کمدی برابر است با آثاری که با رقص و آواز و جملات خط قرمزی و شوخیهای جنسی به دنبال خنداندن مخاطب هستند، اما در فضای حرفهای تئاتر هم نمایشهایی هستند که قصه شسته و رفتهای دارند و تلاش میکنند در حد بضاعت خود، مخاطب را سرگرم کنند.
نمایش «خواستگاری» با یک دکور ثابت و ساده و سه بازیگر هر شب به روی صحنه میرود. نخستین بازیگر خود پرستار است، کارگردان کار که چهرهای شناخته شده برای دوستداران تئاتر است و در مدیومهای مختلف نمایشی فیلم و سریال هم پیش از این بوده، سریال «یوسف پیامبر» و فیلم «ملک سلیمان» جزو آثار مهم کارنامه هنری او هستند. ریحانه کریمی بازیگرِ جوان و خوش آتیه تئاتر نقش دخترش را بازی میکند و مهدی شجاعی نیز در قامت خواستگار، دیگر بازیگر این نمایش است.
در مجموع میتوان گفت که بازیها در این نمایش درست، به اندازه و خوب است، مخصوصا بازیگر نقش «ناتالیا» که در صحنههایی که حضور دارد، به خوبی فضا را کنترل میکند و ریزهکاریهای بانمکی را به نمایش میگذارد. به جز برخی لحظات که حرکات اگزجره شجاعی کمی از فضای کلی کار بیرون میزند، در اکثر دقایق اجرا، همه چیز به درستی جلو میرود. بازیگران با شناخت دقیق از فضا و سبکِ کمیکِ نمایش، نهفقط نقشهای خود را قابلباور جلوه میدهند، بلکه توازن مناسبی میان طنز موقعیتی و حس انسانی ایجاد میکنند که مخاطب را از همان دقایق نخست درگیر میکند. در حقیقت لحن کار به درستی اجرا شده و فضای نمایش، به فضای کلی قصههای چخوف با آن حال و هوایی که دارد بسیار نزدیک است. ما پیش از این هم نمونههایی از اجرای نمایش «خواستگاری» در ایران داشتیم اما در نسخه جدید نوع برخورد با موقعیتهای کمدی، بدون اغراقهای بیجا، شکل تازهای بخشیده و حس یک نمایش کمدی اصیل را منتقل میکند.
کارگردانی اثر، بهرغم استفاده از متن کلاسیک، ریتمی مدرن و استاندارد دارد که در صحنههای مختلف تعادل میان فضای طنز و حرکت دراماتیک را حفظ میکند. این همنشینیِ سنت و نوآوری، از زمره نکات قابل تقدیر نمایش حسین پرستار است و نشان میدهد که تئاتر کمدی ایرانی هنوز هم میتواند با احترام به متون کلاسیک، فضاهای تازه خلق کند. در اصل این نمایش بدون ادعا که برخلاف برخی از اجراها بدون تبلیغات ویژهای در حال اجراست، اثری شریف و بی ادعاست که به درستی کار خود را انجام میدهد و راه ارتباط با مخاطبش را به خوبی بلد است.
در مجموع، نمایش «خواستگاری» در تئاتر شهرزاد نمونهای موفق از ترکیب متن کلاسیک با اجراهای شاداب و ریتم مناسب است که هم مخاطب عام را سرگرم میکند و هم برای علاقهمندان تئاتر موقعیتی ارزشمند برای تجربه طنز موقعیتی فراهم میکند.
اینکه این روزها و شبها شرایط اجتماعی کشور ملتهب است و بسیاری از مردم به وضعیت اقتصادی اعتراض دارند، موضوعی غیرقابل انکار است، اما اینکه در این وضعیت به گروههای هنری، مثل تئاتریها فشار وارد کنند برای عدم اجرا، رفتار جوانمردانهای نیست. تئاتر به عنوان یکی از هنرهای با ریشه نیاز به دیده شدن دارد و نباید با هر اتفاقی کرکره هنرهای نمایشی را به سرعت پایین کشید.