به گزارش خبرنگار رها، همزمان با روز ملی سینما، محمدمهدی طباطبایینژاد از مدیران باسابقه سینمای ایران و که تجربه حضور در معاونت ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی در حدفاصل سالهای ۹۸ تا ۹۹ را هم در کارنامه خود دارد، در گفتوگویی ویژه با «رها» به طرح ناگفتههایی از چالشهای نظارتی در سینمای ایران پرداخت.
ماجرای نقشآفرینی بهروز وثوقی در نسخهای از فیلم سینمایی «آشغالهای دوستداشتنی» به کارگردانی محسن امیریوسفی و عدم اکران این نسخه، همزمان با دوران مدیریت طباطبایینژاد در معاونت ارزشیابی و نظارت بود که در بخشی از این گفتوگو به آن پرداختیم.
مشروح گفتوگو با محمدمهدی طباطبایینژاد، در روزهای آینده در «رها» منتشر میشود و در ادامه بریده مرتبط با ماجرای حضور بهروز وثوقی در فیلم محسن امیریوسفی را میخوانید؛
* یکی از فیلمهایی که زمان شما اکران شد، «آشغالهای دوستداشتنی» بود. فیلمی که بعدها شنیده شد علاوهبر نسخهای که با بازی اکبر عبدی به نمایش عمومی درآمده، نسخهای با بازی بهروز وثوقی هم از آن موجود است اما مجوز نگرفته است؛ شما در جریان نسخه دوم بودید و آیا از منظر چارچوبهای نظارتی سازمان سینمایی، حضور بهروز وثوقی میتوانست مانع از اکران عمومی فیلم شود؟
واقعیت این است که ماجراهای این فیلم کمی عجیب و غریب بود و شاید روایت آن خندهدار هم باشد. جریان از این قرار بود که فیلم با بازی اکبر عبدی، تولید شده بود و همین نسخه هم پروانه نمایش دریافت کرد. محسن امیریوسفی که رفتآمدهایی به آمریکا دارد، در یکی از سفرهای خود، سکانسهای مربوط به پدر خانواده را با بازی بهروز وثوقی هم ضبط میکند که من شخصا آن نسخه را هم دیدهام. نکته اما اینجاست که امیریوسفی تقاضای صدور پروانه نمایش مجزایی را برای ورژن شماره دوی همان فیلم داشت که صرفا یکی از بازیگرانش جایگزین شده بود. اساسا در تاریخ سینمای ایران چنین اتفاقی سابقه نداشته و طبیعتا از منظر قانونی هم نمیشد یک فیلم دو بار و با دو بازیگر مجوز دریافت کند و اکران شود!
* زمانی آقای امیریوسفی نسخه دوم را برای دریافت پروانه ارائه کرد که نسخه اول اکران شده بود؟
بله، نسخه مربوط به اکبر عبدی اکران شده بود. آقای امیریوسفی هم یک طنز شخصی در رفتارهایش دارد و گاهی به شوخی به او میگفتم: «محسن مارو دست انداختی؟!» (میخندد) مگر میشود فیلمی که یک بار اکران شده بود، باردیگر با تغییر بازیگر اکران شود؟ میگفت، لااقل یک اکران جشنوارهای برای فیلم بگذارید که خب واقعا نشدنی بود. نسخه دوم عملا مطابق هیچیک از قوانین اکران و یا حضور جشنوارهای نبود و این ارتباطی به حضور بهروز وثوقی هم نداشت، از نظر شکلی این فرآیند ممکن نبود.
* واقعا اگر نسخه بهروز وثوقی زودتر و پیش از نسخه اول به سازمان ارائه میشد، شانسی برای مجوز نمایش داشت؟
نه.
* خب سوال اصلی دقیقا همین است؛ چرا؟
بالاخره جناب آقای وثوقی هنوز مجوزهای لازم برای حضور در یک فیلم سینمایی را نداشت.
* این یعنی بهروز وثوقی برای حضور در فیلمهای سینمایی ممنوعیت دارد و این خلاف روایتی است که اخیرا بهروز افخمی در مصاحبهای داشت و دلیل عدم بازگشت آقای وثوقی به ایران را نه ممنوعیتهای سینمایی که مشکلات حقوقی ناشی از اختلافات مالی، عنوان کرده بود.
ما معمولا همه واقعیت را نمیگوییم! واقعا بعید میدانم اگر همین امروز آقای بهروز وثوقی در فیلمی ایفای نقش داشته باشد، امکان نمایش در ایران را پیدا کند. شاید این مورد هم مشمول مرور زمان شود، اما تا جایی که میدانم امروز چنین اتفاقی رخ نخواهد داد. البته اینکه قانونی وجود داشته باشد و جایی بهصورت مکتوب اسم ایشان بهعنوان چهره ممنوعه اعلام شده باشد، نیست و من هم چنین چیزی را تا به امروز ندیدهام، اما واقعیتی است که همه میدانیم و نمیتوانیم آن را نادیده بگیریم.
* ولی این فرآیند پیشتر درباره زندهیاد ناصر ملکمطیعی طی شد؛ واقعا این دست چهرهها چه مسیری را باید طی کنند تا به سینمای ایران بازگردند؟
در گام اول باید به مراجع ذیربط بهخصوص نهادهای امنیتی مراجعه شود. شورای چهرهها که مسئول تصمیمگیری در این زمینه است، باید درباره آن تصمیمگیری کند و بعد نتیجهاش به سازمان سینمایی اعلام شود. فقط هم جناب وثوقی این شرایط را ندارند و اسامی دیگری هم هستند. نمونههای دیگری از هنرمندان پیش از انقلاب را هم داشتهایم که گاهی برای فعالیت بهعنوان بازیگر و یا کارگردان درخواستهایی داشتهاند.
* شخص آقای وثوقی که هیچگاه چنین درخواسته نداشته است؟
خیر تا جایی که میدانم تقاضایی نداشته است، اما اگر بخواهم از هنرمندی نام ببرم به آقای فرزان دلجو اشاره میکنم که تفاضای فعالیت داشت و ما هم دنبال کردیم، اما فیلمنامهای که ارائه کرد، فیلمنامه مورد تأییدی نبود. خودم شخصا با آقای دلجو در ارتباط بودم و چند بار هم فیلمنامهاش را اصلاح کرد، اما دوستانه به او گفتم اگر قصد فیلمسازی رسمی در ایران را داری، با این فیلمنامه به نتیجه نمیرسی. من جایی ندیدم که فرزان دلجو، ممنوعالکار باشد و به او گفتم اگر فیلمنامه مناسبی پیشنهاد بدهد، امکان کارگردانیاش قابل پیگیری است و همان زمان هم یکی از تهیهکنندگان داخلی پیگیر کارهایش بود که به سرانجام نرسید. داستان فیلمنامهاش درباره یک خانواده ایرانی بود که در آمریکا گرفتار مسائلی میشوند و آقای دلجو قصد داشت آن را بعد از ساخت در ایران اکران کند.
* این فیلمنامه که مجوز سازمان سینمایی را نگرفت، بعدتر در خارج از کشور هم ساخته نشد؟
نه. به دلایلی گویا امکان ساخت فیلم فراهم نشد.
* اخیرا اعلام شده است که محسن امیریوسفی قصد دارد فیلم بعدی خود را با بازی بهروز وثوقی بسازد که در محافل سینمایی هم خیلی از این خبر استقبال شد. امیدی هست که شورای چهرهها که به آن اشاره کردید، اولین چراغ سبز را برای رقم خوردن این اتفاق نشان بدهد؟
شورای چهرهها، شورای تأثیرگذاری است، اما اینکه لزوما و به تنهایی بتواند چنین اتفاقی را رقم بزند، خیر. ممکن است زور این شورا هم به شرایط موجود نرسد.
مشروح این گفتوگو را در روزهای آینده در «رها» بخوانید…