مصطفی قاسمیان، رها: صنعت نمایش خانگی که در سالهای گذشته با رشدی قابل توجه، ناگهان به یکی از سرگرمیهای اصلی طبقاتی از جامعه تبدیل شد، در یک سال اخیر با ورود شرکتهای تازه، از انحصار سابق درآمده و حالا تقریبا از ۵ یا ۶ بازیگر بزرگ تشکیل شده که همهساله به تولید و پخش سریال، رئالیتیشو و اکران آنلاین فیلمهای سینمایی میپردازند. بر خلاف برخی دیگر از صنایع فرهنگی و اقتصادی کشور، در بازار نمایش خانگی، رقابتی واقعی میان پلتفرمهای وابسته به شرکتهای بزرگ غیردولتی برقرار است که با اقتضائات بازار پیش میرود و در اغلب موارد بر اساس تقاضای مشتریان شکل میگیرد.
پس از دو قسمت نخست سلسله گزارشهای رها برای بررسی وضعیت پلتفرمهای نمایش خانگی که به بررسی عملکرد ۶ پلتفرم تولیدکننده محصول در نیمه ابتدایی سال ۱۴۰۴ اختصاص داشت، در گزارش پیش رو که سومین قسمت از این سلسله گزارشهاست، دادههای موجود درباره شمار کاربران این پلتفرمها تحلیل و بررسی شده است.
نگاهی به فهرست بسیار بلندبالای پلتفرمهای ویاودی نشان میدهد با وجودی که سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی (ساترا) به بیش از ۳۰۰ پلتفرم مجوز فعالیت داده، ولی شمار پلتفرمهای اصلی نمایش خانگی که به تولید و پخش محتوای اختصاصی اقدام میکنند، کمتر از انگشتان دو دست است.
آخرین آمارها از مشترکان ویاودیها
در میان این سرویسها، احتمالا روبیکا با فاصله زیاد، بیشترین تعداد کاربر را در اختیار دارد که طبق اظهارنظر وزیر وقت ارتباطات در سال ۱۴۰۱، حدود ۳۵ میلیون نفر کاربر فعال دارد. این رقم بسیار بالا البته به علت ارائه رایگان محتوا در این پلتفرم برای کاربران اینترنت همراه و نمایش محصولات اختصاصی برخی از پلتفرمهای دیگر مثل فیلمنت و نماواست که روبیکا را به عنوان یک مرکز پخش محتوا -نه یک ویاودی معمولی- مطرح کرده است.
با این حال، شمار کاربران اینترنت ثابت روبیکا که باید حق اشتراک ماهانه ۵۰ هزار تومانی این پلتفرم را خریداری کنند، روشن نیست و با توجه به سرمایهگذاری این پلتفرم روی مشترکان اینترنت همراه، بعید است رقم بالایی باشد.
در رتبه دوم تعداد کاربران فعال، پلتفرم فیلیمو قرار دارد که طی سالهای اخیر عنوان پرکاربرترین ویاودی اشتراکی ایران را در اختیار داشته. آخرین بار در بهار ۱۴۰۲ بود که این سرویس شمار مشترکان خود را اعلام کرد؛ آماری که به سال ۱۴۰۰ مربوط میشد و طبق آن، فیلیمو حدود ۹۰۸ هزار مشترک در این سال داشت. طبق پیشبینی ادعایی خود پلتفرم در آن زمان، فیلیمو میبایست در سال ۱۴۰۱ این رقم را با رشد ۲۴ درصدی به یک میلیون و ۱۲۶ هزار مشترک میرساند؛ اگرچه شواهدی از تحقق این رقم وجود ندارد.
این روزها البته سایت شرکت تبلیغاتی صباویژن که یکی از شرکتهای زیرمجموعه هلدینگ صباایده است و اجرای آگهی در این پلتفرم را بر عهده دارد، ادعا میکند فیلیمو ۹ میلیون کاربر فعال دارد؛ رقمی بسیار بالا که حتی اگر درست باشد، روشن است بیشتر به تماشاگران رایگان این سرویس با استفاده از اینترنت تلفن همراه برمیگردد و به معنای پرداختکننده هزینه اشتراک نیست.
از پلتفرم فیلمنت که طی ۲ سال اخیر بهعنوان رقیب اصلی فیلیمو و دومین بازیگر پرکاربر بازار ویاودیهای اشتراکی شناخته میشود، هیچ آماری در دست نیست. این پلتفرم که حتی برای اکرانهای آنلاین نیز آماری منتشر نمیکند، تاکنون عدد و رقمی از تعداد مشترکان خود ارائه نکرده است.
نماوا که در نیمه دوم دهه ۹۰، قطب دوم نمایش خانگی بود و حالا این جایگاه را از دست داده، آمار رسمی از تعداد کاربران خود ارائه نکرده، ولی سایت شرکت نماآگهی مجری آگهیهای تبلیغاتی این پلتفرم، مدعی وجود خانواده ۱۵ میلیون نفری کاربران این پلتفرم شده که بر اساس ادعای این شرکت، ۵ میلیون نفر از این افراد به وسیله اشتراک اینترنت شاتل (شرکت مادر نماوا) و ۱۲ میلیون نفر دیگر از مسیر پلتفرم روبیکا به نماوا دسترسی دارند.
ارقام یادشده البته آنقدر بالا و نجومیاند که خصوصا با توجه به ارقام رسمیتر -نظیر اعلام عضو هیئت مدیره انجمن صنفی VOD- چندان قابل باور به نظر نمیرسد.
پلتفرم جدید شیدا که از بهمن ۱۴۰۳ به شکل رسمی راهاندازی شد، در همان زمان طی مدت کوتاهی مدعی جذب نیم میلیون مشترک جدید شد که طبق پیگیریهای خبرنگار رها، ادعایی گزاف نبود. افزون بر نیمی از آنها با استفاده از سیمکارت رایتل به صورت رایگان محتوای این پلتفرم را تماشا کردند و بیش از یک سوم دیگر، مشتریان بانک گردشگری (شرکت مادر شیدا) بودند.
استارنت جدیدترین بازیگر این بازار است که از بهار ۱۴۰۴ به صورت رایگان راهاندازی شد و این روزها در محافل رسانهای شایعه شده فاصله چندانی با تعطیلی دائمی ندارد. از تعداد کاربران این پلتفرم نیز آماری در دست نیست.
مجموع مشترکان ویاودیها؛ ۲ تا ۴ میلیون نفر
در کنار این اعداد و ارقام، خبرنگار رها به آماری از اوایل سال ۱۴۰۴ دست پیدا کرد که بسیار کمتر از ارقام ادعایی پلتفرمهاست. مطابق این اطلاعات، در بهار ۱۴۰۴ حدود ۲ میلیون نفر مجموع مشترکان ماهانه پلتفرمهای ویاودی بوده که برای تماشای محتوا، حق اشتراک پرداخت میکردند. مطابق این ارقام، حدود ۹۰۰ هزار نفر از این افراد را مشترکان پلتفرم فیلیمو تشکیل میدادند و باقی این رقم به سایر پلتفرمها اختصاص داشت که بخش اعظم آنها به دو پلتفرم فیلمنت و نماوا مربوط بود.
چندی پیش اما محمد صراف عضو هیئت مدیره انجمن صنفی شرکتهای نمایش ویدئویی برخط (VOD) با حضور در برنامه «جام جم» شبکه یک، مجموع دارندگان حق اشتراک پلتفرمها را حداکثر حدود ۴ میلیون کاربر اعلام کرد.
با این حال نکته مهم درباره همه ارقام ذکرشده در این گزارش، آن است که شمار کاربران ادعایی هیچیک از پلتفرمهای ویاودی ایرانی، شفاف نیست و قابلیت راستیآزمایی ندارد. این در حالی است که برخی از سرویسهای ویاودی بینالمللی نظیر نتفلیکس بهصورت مرتب به گزارش شمار مشترکان خود میپردازند؛ اتفاقی که به شفافیت بیشتر این صنعت کمک میکند، هرچند در ایران مرسوم نیست.
دیدگاه ها (1)
کامران
۱۰ آبان, ۱۴۰۴ at ۷:۰۹ ق٫ظچرا گپ فیلم رو نو مقایسه نیوردین؟