محراب توکلی، رها؛ لیست ۳۱ فیلم حاضر در بخش مسابقه چهلوچهارمین جشنواره ملی فیلم فجر نزدیک به یک هفته مانده به برگزاری در ۴ بهمنماه سال جاری منتشر شد. بعد از انتشار اسامی فیلمها و فیلمسازان حاضر در این رویداد بسیاری از کنجکاویها برطرف و زمان ارزیابی و بررسی ترکیب آثار و کارگردانها فرا رسید.
در اولین نگاه توجه مخاطبان جشنواره به جای خالی اسم بزرگی همچون مجید مجیدی جلب شد. سپس چشم جستوجوگر مخاطبان نامهای آشنایی را که در ردپایی در سینمای ایران و جشنواره فیلم فجر دارند، دنبال کرد و با رسول صدرعاملی، امیرشهاب رضویان، محمدحسین مهدویان، سروش صحت، کاظم دانشی، یوسف حاتمیکیا، مهدی شامحمدی، علیرضا معتمدی و.. روبهرو شد.
در مرحله بعدی کارگردانهایی که برای نخستین بار با فیلم خود در جشنواره فجر چهلوچهارم پا به عرصه فیلمسازی گذاشتهاند. برخی از این افراد همچون محمد داودی در سِمَتی دیگر در امر تولید و در جشنواره شناخته شدهاند. برخی دیگر همچون محمد جواد حکمی پس از تجربه ساخت فیلم کوتاه و حضور در چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران، اولین فیلم بلند داستانی خود را به جشنواره ملی فجر ارائه کردهاند.
در این میان حضور انیمیشن «نگهبانان خورشید» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی و یک اثر به نام «مولا» ساخته عباس لاجوردی که با هوش مصنوعی تولید شده، در بخش خارج از مسابقه حضور دارند.
در ادامه گزارش «رها» از فیلمسازان حاضر در ماراتن چهلوچهارمین جشنواره ملی فجر را میخوانیم.
سلامی دوباره به فیلمسازان نامآشنا؛ از صدرعاملی تا مهدویان!
با اینکه حضور فیلمسازان جوان و تازهکار که در دسته فیلماولیها قرار میگیرند، برای جشنواره لازم و بهتر است بگوییم ضروری است، اما همواره مخاطبان جشنواره فجر دلشان به چهرههایی که اسم و رسمی در سینمای ایران دارند، خوش است. چهرههایی که ردپایی محسوس و یا حتی نامحسوس در سینمای ایران داشته و دارند. لیست آثار و کارگردانهای جشنواره ۴۴ منتشر شد و ما مثل همیشه به دنبال این چهرهها بودیم.
در این لیست به دفعات افرادی را یافتیم که پیش از این با آثارشان در حافظه جمعی مخاطبان فجر جا خوش کردهاند. در اولین مثال باید به رسول صدرعاملی اشاره کنیم. کارگردانی که سال گذشته در جشنواره چهلوسوم با فیلم «زیبا، صدایم کن» باری دیگر جای پای خود را در سینمای ایران تثبیت کرد و امسال با فیلم «قایقسواری در تهران» به تهیهکنندگی روحالله سهرابی در این رویداد حضور دارد. صدرعاملی با فیلم «رهایی» اولین فیلم خود را ساخت و در ادامه با فیلم «گلهای داوودی» برای نخستین بار در جشنواره فیلم فجر حضور یافت. مسیری که او بهعنوان یک سینماگر طی کرد، ارتباط نزدیکی با جشنواره فجر داشت. رسمالخط او بعد از فیلمهایی همچون «دختری با کفشهای کتانی»، «من ترانه ۱۵ سال دارم»، «شب»، «هرشب تنهایی» و «سال دوم دانشکده من» به خوبی گرفت. در ادامه فعالیت او به عنوان تهیهکنندگی برای معرفی فیلمسازانی همچون محمد کارت و آرمان خوانساریان به سینمای ایران جالب توجه بود.
در کنار صدرعاملی فیلمسازی کارگردانی که حضوری جالب توجه در این رویداد دارد، امیرشهاب رضویان است. او در این دوره از جشنواره با فیلم «خجستگانی که در جنگ ملاقات کردهام» با دیگر فیلمسازان رقابت میکند. مهمترین نقطه حرفهای رضویان در عرصه کارگردانی ساخت فیلم «مینای شهر خاموش» در سال ۱۳۸۵ است. این اثر در جشنواره بیست و پنجم فیلم فجر به نمایش درآمد و موفق سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی را برای این فیلمساز به ارمغان آورد.
بعد از رضویان، حضور مهدویان جشنواره چهلوچهارم شایان ذکر است. «نیمشب» به تهیهکنندگی حبیب والینژاد نهمین ساخته او است. مهدویان با فیلم «ایستاده در غبار» در بخش نگاه نو سیوچهارمین جشنواره فیلم فجر حضور پیدا کرد و با دریافت سیمرغ بلورین بهترین فیلم نوید حضور فیلمسازی با استعداد را به سینمای ایران داد. این نوید با فیلمهایی همچون «ماجرای نیمروز» و «ماجرای نیمروز: رد خون» محقق شد. در ادامه مسیر کاری این کارگردان «لاتاری»، «درخت گردو» و «مردبازنده» دیده میشود.
سروش صحت از دیگر کارگردانهایی است که با فیلم سینمایی «استخر» به تهیهکنندگی محمد شایسته در جشنواره فیلم فجر حضور دارد. این فیلمساز پیش از این با «صبحانه با زرافهها» در جشنواره چهلودوم و با «جهان با من برقص» در جشنواره جهانی فیلم فجر به رقابت پرداخته است. صحت برای «جهان با من برقص» به عنوان نخستین فیلماش موفق به کسب سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی از سیوهفتمین جشنواره جهانی فجر شد. «استخر» سومین فیلم بلند سینمایی صحت محسوب میشود. این سینماگر در عرصه کارگردانی با ساخت سریالهایی همچون «شمعدونی»، «پژمان» و «لیسانسهها» برای تلویزیون مطرح شد.
کاظم دانشی از دیگر فیلمسازانی است که با فیلم مورد انتطار «زندهشور» در جشنواره چهلوچهارم حضور دارد. این سینماگر بعد از درخشش در جشنواره چهلم با فیلم «علفزار» مدتی به عنوان تهیهکننده در مدیومها و پلتفرمهای مختلف حضور داشت. تا اینکه بالاخره به ساخت دومین فیلم خود رسید. دانشی علاوهبر تهیهکنندگی فیلم خودش، مجری طرح دومین فیلم محسن جسور «گیس» است.
از دیگر فیلمسازانی که در جشنواره چهلوچهارم به عنوان چهرهای شناخته شده در مدیوم کارگردانی برای مخاطبان این رویداد با یکدیگر رقابت میکنند، میتوان به بابک خواجهپاشا، علیرضا معتمدی، ابراهیم امینی، امیرحسین ثقفی، مهدی شامحمدی، یوسف حاتمیکیا، محمد عسگری، منوچهر هادی و مصطفی رزاق کریمی اشاره کرد. فیلمسازان مذکور هرکدام به ترتیب با فیلمهای «سرزمین فرشتهها»، «دختر پری خانوم»، «سقف»، «زندگی کوچک کوچک»، «جانشین»، «اسکورت»، «پل»، «خیابان جمهوری» و «کافه سلطان» ساختهاند.
خواجهپاشا فیلم سینمایی «در آغوش درخت» و «آبی روشن» را در کارنامهاش دارد. معتمدی پیش از «دختر پری خانوم»، «چرا گریه نمیکنی؟» و «رضا» را ساخت. ابراهیم امینی با «چشم بادومی» در جشنواره چهلودوم فیلم فجر حضور داشت. امیرحسین ثقفی بهعنوان یک فیلمساز پر کار، «دست تنها»، «کوچه ژاپنی»، «مرگ کسب و کار من است»، «همه چیز برای فروش» را کارگردانی کرده است. مهدی شامحمدی با فیلم «مجنون» در جشنواره چهلودوم فیلم فجر به خوبی دیده شد. یوسف حاتمیکیا، پسر ابراهیم حاتمیکیا با فیلم «شب طلایی» بهعنوان فیلمساز در جشنواره چهلم خود را به سینمای ایران معرفی کرد. منوچهر هادی نیز از جمله کارگردانهایی است که فیلمسازی و سریالسازی در فضاهای مختلف را تجربه کرده و آثاری همچون «قرنطینه»، «زندگی جای دیگریست»، «به یک کارگر ساده نیازمندیم» را در کارنامهاش به عنوان کارگردان سینما دارد. در آخر هم مصطفی رزاق کریمی، سینماگر با سابقهای که از دهه پنجاه فعالیت خود را در زمینه ساخت مستند و فیلم کوتاه آغاز کرد و آثاری همچون «حس پنهان» را در مدیوم سینمای داستانی ساخت.
فیلماولیها در مسیر شکار سیمرغ
جشنواره امسال ظرفیت بسیار خوبی برای معرفی استعداد به سینمای ایران دارد. با حضور تعداد قابل توجهی از کارگردانهای فیلماولی یکی از اتفاقات مورد انتظار جشنواره امسال مواجه شدن با فیلمسازانی است که شانس به نمایش گذاشتن استعداد خود و اعتلای سینمای ایران در آینده را دارند.
در مورد کارگردانهای فیلم اولی پرسشها و یا بهتر است بگوییم کنجکاویهایی وجود دارد. اما نمیتوانیم بگوییم در میان آنها افراد ناشناسی هم وجود دارد. چرا که هر کدام تا رسیدن به ساخت فیلم اول، مسیری را در سینمای ایران طی کردهاند. یکی از نمونههای مثالزدنی محمد داودی است. فیلمنامهنویسی که همکاری ماندگار و درخشانی با رضا میرکریمی در آثاری همچون «قصر شیرین» و «نگهبان شب» داشت. داودی با فیلم «اردوبهشت» به تهیهکنندگی محمد احمدی نخستین فیلم خود را برای رقابت به جشنواره فیلم فجر ارائه کرده است. نکته شایان ذکر حضور داودی در فیلم «زندهشور» به کارگردانی کاظم دانشی بهعنوان نویسنده است.
در ادامه شاهد حضور فیلمسازانی هستیم که با فیلم کوتاه خود را برای رقابت در جشنواره آماده کردند. یکی از این افراد که در چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران با فیلم کوتاه «متولد تهران» شرکت کرده بود، محمدجواد حکمی است. حکمی در جشنواره فجر۴۴ با فیلم «غوطهور» به تهیهکنندگی سعید پروینی به رقابت با دیگر آثار میپردازد.
یکی دیگر از کلیدهای شناختن فیلماولیها تهیهکنندگانی است که با آنها همکاری کردهاند. در لیست فیلماولیها تهیهکنندگانی دیده میشوند که پیش از این در حوزه کارگردانی و تهیهکنندگی سابقه فعالیت و حضور در جشنواره داشتهاند. به عنوان مثال بهمن کامیار که تهیهکنندگی فیلم «پروانه» به کارگردانی محمد برزوییپور را بر عهده دارد، سال گذشته در بخش ویژه جشنواره چهلوسوم فیلم «لاکپشت» را داشت. کامیار تهیهکنندگی فیلم «سد معبر» ساخته محسن قرائی را نیز در کارنامهاش دارد.
در این میان نام محمدرضا مصباح تهیهکنندگی آثاری همچون «پوست»، «سینما شهر قصه» نیز دیده میشود. مصباح در جشنواره۴۴ تهیهکنندگی فیلم «بیلبورد» ساخته سعید دشتی را برعهده دارد. دشتی از جمله افرادی است که از تئاتر به سینما آمده است.
مجتبی رشوند تهیهکنندگی «یادگار جنوب» و «صددام» در کنار افراد مذکور یکی دیگر از تهیهکنندگان فیلماولیها است. او فیلم «آرامبخش» به کارگردانی سعید زمانیان را در جشنواره دارد.
نامهای آشنای دیگری نیز در این میان قابل ذکر است. از سجاد نصرالهی نسب و یوسف منصوری تا علی شیرمحمدی و ابوالفضل صفری که هرکدام به ترتیب «قمارباز» ساخته محسن بهاری، «حاشیه» به کارگردانی محمد علیزاده فرد، «جهان مبهم هاتف» به کارگردانی مجید رستگار، «رقص باد» ساخته سید جواد حسینی را تهیهکردهاند. این تهیهکنندگان در ترتیبی دوباره آثاری همچون «چشمبادومی»، «عطرآلود»، «صبح اعدام» و سریال «الگوریتم» را در کارنامه خود دارند.
در این میان «حال خوب زن» به کارگردانی مهدی برزکی و تهیهکنندگی حسین کاکاوند، «خواب» ساخته مانی معمار مقدم و تهیهکنندگی امیرحسین حیدری و «تقاطع نهایی» ساخته سعید جلیلی و به تهیهکنندگی مهدی ممدکار از جمله آثار فیلماولی محسوب میشوند.
اولین حضور هوش مصنوعی در جشنواره فیلم فجر
انیمیشن «نگهبانان خورشید» به کارگردانی عماد رحمانی و مهرداد محرابی و تهیهکنندگی مهدی جعفری جوزانی از جمله آثار خارج از مسابقه در جشنواره امسال هستند. این تیم پیش از «نگهبانان خورشید»، «افسانه سپهر» را در کارنامه خود به ثبت رساندهاند. «افسانه سپهر» از ۳ دی ماه سال جاری در سینماها اکران شد و تاکنون با جذب ۶۳ هزار مخاطب بیش از ۴ میلیارد تومان فروش داشته است.
در کنار «نگهبانان خورشید»، «مولا» قرار میگیرد. اثری به کارگردانی و تهیهکنندگی عباس لاجوردی که به کمک ابزار هوش مصنوعی ساخته شده است. این نخستین حضور قابل توجه هوش مصنوعی در جشنواره فیلم فجر است.