به گزارش خبرنگار رها، چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر به دبیری روحالله حسینی ، عصر روز سه شنبه، ۱۱ آذر با برگزاری اختتامیه و اهدای جوایز به برگزیدگان بخشهای مختلف به ایستگاه پایانی رسید. این مراسم با حضور سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، رائد فریدزاده رئیس سازمان سینمایی، سینماگرانی چون علی نصیریان، محمدرضا شریفینیا، ایرج طهماسب، برخی از صاحبان آثار و سران فرهنگی کشورهای حاضر در جشنواره برگزار شد. آنچه در ادامه میخوانید متن و حاشیه اختتامیه چهلوسومین جشنواره جهانی فیلم فجر به روایت خبرنگار «رها» است.
روایت اول؛ تقسیم عادلانه بر مبنای شاعرانگی!
اگر نگاهی گذرا به تقسیم جوایز بخش رقابتی تحت عنوان سیمرغ بلورین بهترین فیلم، سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیئت داوران، سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه و غیره بیندازیم؛ متوجه تقسیم عادلانه جوایز میان فیلمسازان خارجیزبانی که در جشنواره حضور داشتهاند، میشویم. اما این عدالت صرفاً بر حسب رضایت همگانی نبود؛ بلکه مبتنی بر شعار جشنواره، «سینمای شاعرانه» صورت گرفت. به عنوان مثال فیلم سینمایی «ریورستون» به کارگردانی الیت راتنایک از سریلانکا جایزه ویژه هیئت داوران را دریافت کرد. فیلمی که کاملا بر اساس طبع شاعرانه عباس کیارستمی و البته جیلان شعر را تصاویر جادهای به تصویر کشیده بود. در سمت دیگر ماجرا، برای اهمیت به تولیدات مشترک ملل سیمرغ بلورین بهترین فیلم به «آنچه از تو مانده است» محصول مشترک آلمان، قبرس، فلسطین، اردن، یونان، قطر و عربستان سعودی اهدا شد. همکاری این چند کشور به منظور به تصویر کشیدن صلح جهانی یک اقدام مهم در سینمای جهان است. حمایت جشنواره جهانی از این اثر در بخش زیتون شکسته و همچنین اهدای دیپلم افتخار جشنواره به فیلم «از زمین صفر» ساخته مشترک فلسطین، قطر، سوئیس و دانمارک هوشمندانه و پسندیده بود. البته جوایز اهدا شده صرفا به فیلمهای خارجیزبان خلاصه نشد و در بخشهای مختلف به فیلمهای ایرانی نیز توجهی صورت گرفت. به عنوان مثال در بخش جلوهگاه شرق فیلم سینمایی «مرد آرام» دیپلم افتخار گرفت و در بخش چشمانداز محصول مشترک ایران و استرالیا، «دو روی پاییز» توانست به صورت مشترک با «۱۳ راند» دست پر از جشنواره خارج شود.
روایت دوم؛ بزرگداشتهای بجا از شخص مناسب در مکان مناسب!
دو بزرگداشت در مراسم اختتامیه جشنواره جهانی فیلم فجر برای آلفرد یعقوبزاده (عکاس) و رضا میرکریمی (فیلمساز) گرفته شد. این دو بزرگداشت با ارزشگذاری بر جایگاه این افراد در نظر گرفته شده بود. البته این اقدام جشنواره در مراسم اختتامیه زیرمتنهایی هم داشت. به عنوان مثال تقدیر از یعقوبزاده در جهت آشتی او با سرزمیناش ایران و قدردانی از رضا میرکریمی در جهت زحمات او برای جشنواره جهانی بود. رضا میرکریمی کارگردان و فیلمنامهنویس مطرح سینمای ایران در کنار کارنامه قابل دفاعش در عرصه فیلمسازی، تجربه چهار دوره دبیر جشنواره جهانی را نیز دارد. او ردپای ماندگاری از خود در جشنواره جهانی با دعوت از افراد شاخصی در سینمای جهان به جای گذاشته است. برای تقدیر از کارگردان فیلم «خیلی دور، خیلی نزدیک» وزیر فرهنگ، محمود کلاری و کمال تبریزی روی صحنه آمدند. میرکریمی برای دریافت تقدیرنامه خود روی صحنه آمد و گفت: «خوشحالی خودم را ابراز میکنم از اینکه جشنواره جهانی فیلم فجر بهصورت مستقل برگزار میشود. همچنین خوشحالم که خارج از پایتخت و در مکانی بسیار مناسب در شهر شیراز برگزار میشود. آرزوی خوبی برای آینده این جشنواره دارم بخشی از عمرم را برای این جشنواره گذاشتم و نمیتوانم بیتفاوت باشم. امیدوارم هر سال جشنواره باشکوهتر برگزار شود. این حلقهای غیرسیاسی و فرهنگی با سینمای جهان است که روی بزرگترین مزیت ما یعنی سینما استوار شده است. سینما بهترین دستاورد ما پس از انقلاب است. سینمای ما در منطقه سرآمد است و در جهان حرفها برای گفتن دارد.»
روایت سوم؛ جیلان باز هم خبرساز شد/ اختتامیه بدون رئیس هیئت داوران!
وقتی افتتاحیه چهلوسومین جشنواره جهانی برگزار شد، غیاب نوری بیلگه جیلان در مراسم حاشیهساز شد. برخی پیشاپیش حضور او را منتفی دانستند و اخبار غیبت او را نقل دهان به دهان میچرخاندند. تا اینکه جیلان قبل از شروع روز نخست جشنواره در فرودگاه شیراز دیده شد. حضور این فیلمساز مطرح اهل کشور ترکیه تبدیل به یک امتیاز برای جشنواره فجر شد و باعث شد تا خیال مخاطبان جشنواره از حیث داوری تا حدودی راحت باشد. البته حضور جیلان در طی روزهای برگزاری شبیه به سایر داوران ملموس نبود که البته این امر به خاطر جایگاه او در جشنواره نمیتواند یک نکته منفی باشد. اما غیبتش در اختتامیه چرا! وقتی مراسم اختتامیه یک جشنواره بدون رئیس هیئت انتخاب آن برگزار میشود، باعث میشود تا یک نقطه ضعف یا یک خلاء در آن مراسم احساس شود.
روایت چهارم؛ چهرهها در اختتامیه به صف شدند!
وزنه سنگین اختتامیه چهل و سومین جشنواره جهانی فیلم فجر چهرههایش بود. افراد شاخص و سینماگران باتجربه و نامدار سینمای ایران در این مراسم حضور داشتند. از کمال تبریزی، محمود کلاری، ایرج طهماسب، محمدرضا شریفینیا گرفته تا مهمترین بازیگر حال حاضر سینمای ایران و سند زنده موج نوی سینما در این کشور، علی نصیریان. البته چهرهها صرفا در مقام بازیگر و سینماگر نبوند. محمد معتمدی خواننده با سابقه و مطرح ایران که تجربه خوانندگی برای فیلمها و سریالهای ماندگاری را دارد نیز در این مراسم حضور داشت و چند قطعه به صورت زنده اجرا کرد. یکی از قطعاتی که او در اختتامیه اجرا کرد، برای فیلم «سیانور» بود. فیلمی که کارگردانش بهروز شعیبی، کارگردان مراسم اختتامیه بود.
روایت پنجم؛ استقلال جشنواره جهانی باید حفظ شود!
برگزاری مجزا بخش ملی و جهانی جشنواره فیلم فجر اقدام بسیار مثبتی است؛ تصمیمی که نه تنها به شفافیت ساختار جشنواره کمک میکند، بلکه امکان سیاستگذاری دقیق و حرفهای را برای هر دو بخش فراهم میسازد. تفکیک این دو حوزه باعث میشود بخش جهانی با استانداردها، مخاطبان و مقتضیات ارتباط سازنده چند جانبه میان سینمای ایران و جهان سازگاری پیدا کند. در سمت دیگر، بخش ملی میتواند بر اولویتهایی که برای ارتقای سطح کیفی و تنوع ژانری دارد، تمرکز کند. اکنون با پشت سر گذاشتن جشنواره چهل و سوم، یکی از اصلیترین ضرورتها، صیانت از استقلال مجدد جشنواره جهانی فیلم فجر است. استقلالی که پس از سالها احیا شد و به عنوان یک نقطه عطف برای بازگشت اعتبار بینالمللی جشنواره به شمار میرود. حفظ این استقلال بدون دخالتهای بیرونی و با تکیهبر معیارهای حرفهای انتخاب و داوری شرطی اساسی برای جلب اعتماد فیلمسازان خارجی، رویدادهای مشابه و شبکههای پخش جهانی است. با وجود این دستاورد، جشنواره همچنان با چند ضعف قابل اصلاح مواجه است. مهمترین آنها، ناهماهنگی در اطلاعرسانی و ارتباطات رسانهای است. همچنین میزبانی و خدمات اجرایی جشنواره نیازمند ارتقای جدی است که البته با توجه به اولین دوره برگزاری جشنواره فیلم فجر در شهری به جز تهران، میتوان با اغماض نارساییهای موجود را رصد کرد و به برگزاری بهتر این رویداد در دورههای آتی خوشبین بود.
در کنار موارد مطرح شده، اصلاحاتی میتواند در دستور کار قرار گیرد. به عنوان مثال انتخاب هیئتهای داوری متنوع و شناختهشدهتر، تقویت بخشهای جنبی، ایجاد فضای گفتوگو میان هنرمندان ایرانی و خارجی و برنامهریزی دقیقتر برای گروههای علاقهمند نظیر مخاطبان دانشگاهی. به طور کل توجه به این موارد میتواند کیفیت جشنواره را به طرز چشمگیری افزایش دهد. چنین اقداماتی مسیر جشنواره چهلوچهارم را برای تبدیلشدن به رویدادی مدعی، همچون ادوار پیشین هموار میکند.