به گزارش خبرنگار رها، در میان تمام قصههای مربوط به هشت سال دفاع مقدس، قهرمانهای زیادی وجود دارند که روایت داستانهایشان مخاطبان زیادی را با خود همراه میکند. قهرمانهایی که بسیاری از ما با آنها زندگی کردیم و بعضا شخصیتهایی مشابه آنها را در فیلمهای سینمایی شاهد بودیم. از نوجوانها و جوانهایی که کفش رزم پوشیدند و در خاکریزها عرق ریختند و جنگیدند، تا زنانی که پا به پای مردان جلو رفتند و بهترین همراه رزمندههای کشورمان بودند.
در میان این انبوه قصهها اما داستان مادران شهدا، داستان عجیب و درگیرکنندهای است؛ مادرانی که سالها در انتظار رسیدن خبری از فرزندشان بودند و این انتظار را تا زمان در آغوش کشیدن فرزند یا شنیدن خبر شهادتش در لحظه لحظه زندگیشان حس کردند. در سینمای دفاع مقدس، تصویر «مادر شهید» یکی از ماندگارترین و پررنگترین نمادهای احساس، دلتنگی و ایثار است و در طول ساهای اخیر برخی از بازیگران، این نقش دشوار و پراحساس را به تصویر کشیدند و توانستند با عمق بخشی متفاوت، یک تم مادرانه را در بطن روایت شهادت به نمایش درآورند. در این گزارش مروری داریم بر چهار بازیگر و چهار نقش مادرانه ماندگار در سینمای ایران.
شیرین یزدانبخش
نام فیلم: بوسیدن روی ماه
سال ساخت: 1390
کارگردان: همایون اسعدیان
شیرین یزدانبخش خیلی دیر وارد سینما شد. او که در سن ۶۱ سالگی نخستین فیلمش را بازی کرد و در همان قدم اول سیمرغ جشنواره فجر را نیز دریافت کرد (فیلم لطفا مزاحم نشوید) پس از آن در آثار متفاوت زیادی نقش مادر را برعهده گرفت. اما «احترام سادات» مادر شهیدی که او در فیلم «بوسیدن روی ماه» بازیگر نقش آن بود، به عنوان کاراکتر محوری و مادری دلتنگ و منتظر، از شخصیتهای دوست داشتنی کارنامه هنری این بازیگر محسوب میشود.
این بازیگر به همراه رابعه مدنی، قهرمانهای اصلی فیلم هستند و بازیهای خوبی نیز از خود به نمایش گذاشتند. شیرین یزدانبخش که برای بازی در این فیلم نیز نامزد دریافت سیمرغ جشنواره فجر شد، تصویر مادری فداکار و دلتنگ را به شکل هنرمندانهای به نمایش گذاشت که با استقبال اکثر منتقدان و کارشناسان رسانه نیز مواجه شد.
مریلا زارعی
نام فیلم: شیار ۱۴۳
سال ساخت: 1392
کارگردان: نرگس آبیار
شخصیت «الفت» در فیلم «شیار ۱۴۳» یکی از سختترین نقشهایی است که مریلا زارعی به تصویر کشیده است؛ نقشی که بازی آن از نظر فیزیکی و ذهنی توان زیادی را طلب میکند و زارعی در به تصویر کشیدن ویژگیهایش تلاش زیادی کرد و نتیجه این تلاش هم بازخوردهای مثبت پس از اکران فیلم و البته جایزه بهترین بازیگر نقش اول جشنواره فجر بود.
«الفت» مادر شهیدی است که محل زندگیاش کیلومترها با میدان نبرد فاصله دارد و همدم روزهایش رادیوی کوچکی است که او همواره به همراه دارد تا مگر از این طریق خبری از پسرش به دست آورد. این انتظار تا لحظهای که با استخوانهای بازمانده از پیکر فرزند شهیدش روبرو میشود با «الفت» همراه است. مریلا زارعی در این فیلم در بسیاری از لحظاتی که دیالوگ ندارد هم، با نگاه و سکوت، تنهایی یک مادر را هنرمندانه به تصویر میکشد. مثل سکانس پایانی فیلم، لحظه روبرو شدن «الفت» با تابوت فرزند شهیدش در معراج شهدا که یکی از ماندگارترین و احساسیترین سکانسهای مادرانه در سینمای ایران است.
ثریا قاسمی
نام فیلم: پرواز ۱۷۵
سال ساخت: 1402
کارگردان: محمدحسین حقیقت
پر بیراه نیست اگر بگوییم کسی به اندازه ثریا قاسمی در سینما و تلویزیون ما نقش مادر را بازی نکرده است؛ بازیگری توانمند که در کارنامه هنریاش مادران زیادی را به تصویر کشیده است و در آثار دفاع مقدسی نیز حضور پررنگی در جعبه جادو و پرده سینما داشته است. آخرین حضور او در سینما مربوط میشود به فیلم «پرواز ۱۷۵» که دو سال پیش در جشنواره فجر به نمایش درآمد.
اگرچه این فیلم جزو آثار مهجور جشنوارهای در سالهای اخیر بوده و استانداردهای هنری یک اثر شاخص را هم نداشت، اما بازیِ ثریا قاسمی به عنوان مادری منتظر که انگشتر فرزند مفقودالاثرش را از دل یک ماهی صید شده بیرون میآورند و به دست او میرسانند بازی دلنشینی است. سکانس بازگرداندن انگشتر به رود و حضور تنهای مادر شهید در قایق و گفتگو با فرزند شهیدش، یکی از لحظات ناب فیلم محمدحسین حقیقت است. در حقیقت مادر فیلم «پرواز ۱۷۵» اگرچه برخلاف دیگر مادران این فهرست حضور پررنگی در فیلم ندارد، اما چند سکانس جذاب دارد که حس تنهایی، انتظار و ایمان یک مادر شهید را به جذابترین شکل ممکن به تصویر میکشد.
رویا افشار
نام فیلم: اشک هور
سال ساخت: 1403
کارگردان: مهدی جعفری
رویا افشار در فیلم مهدی جعفری (که البته نسخه سریالی آن نیز چند هفته پیش از تلویزیون پخش شد) نقش مادر شهید علی هاشمی از فرماندهان دوران هشت سال دفاع مقدس را ایفا میکند. او در این فیلم به زیبایی انتظار مادران رزمنده به ویژه مادرانی که فرزندان مفقوالاثر داشتند و هر لحظه منتظر شنیدن خبری از سرگذشت فرزندشان بودند به تصویر کشیده است و برای بازی در این نقش نیز نامزد دریافت سیمرغ جشنواره فجر شد.
«ننه علی» یکی از ستونهای اصلی فیلم «اشک هور» است. اگرچه بخش اعظمی از داستان حول محور شخصیت شهید علی هاشمی است، اما مادر شهید در این اثر نقشی محوری دارد که قسمت بزرگی از بار درام قصه را به دوش میکشد.