آزاده باقری، رها؛ مهدی مفیدی جزو مجریان و گویندگان موفق رادیو و تلویزیون است که این روزها سکان «صبح بخیر ایران» شبکه یک را برعهده دارد؛ برنامهای که پیشتر درباره کیفیت و وضعیت فعلی آن نوشتیم. در کارنامه مفیدی اجرای برنامههای تلویزیونی مثل «رویان»، «همآهنگ» و… دیده میشود. خبرنگار «رها» با این مجری با محوریت کم و کیف اجرای برنامه صبحگاهی گفتوگو کرده است.
◉ آقای مفیدی، برنامههای صبحگاهی همیشه نقش ویژهای در شروع روز مردم داشتهاند و هنوز هم از پربینندهترین تولیدات تلویزیون به شمار میروند. از نگاه شما، اهمیت این برنامهها در شرایط امروز رسانهای چه تفاوتی با گذشته دارد و چرا هنوز برای مخاطب جذاب و ضروریاند؟
برنامههای صبحگاهی در واقع نقطه آغاز و طلوع هر شبکه تلویزیونی محسوب میشوند. تمام راهبردها، سیاستگذاریها و رویدادهایی که قرار است در طول روز در شبکه شکل بگیرد، به نوعی بازتاب خود را در برنامه صبحگاهی نشان میدهد. به همین دلیل از یک سو این برنامهها نقش مهمی در شکل دهی به آثار هنری و فرهنگی رسانه دارند و از سوی دیگر، مخاطبان به دلیل خاطره انگیز بودن این برنامهها و شناختی که نسبت به مجریان آن پیدا میکنند، ارتباطی نزدیک و مداوم با آن برقرار میسازند. این ارتباط، موجب افزایش تاثیرگذاری برنامههای صبحگاهی میشود و باعث میشود در شرایط مختلف، همچنان یکی از موثرترین و پرمخاطبترین قالبهای تلویزیونی باقی بمانند.
◉ «صبح بخیر ایران» از قدیمیترین برنامههای تلویزیون است و بسیاری از مجریان توسط این برنامه شناخته شدند. با توجه به تغییر نسل مجریان، شما در اجرای امروز برنامه چه رویکردی دارید تا هم هویت اصیل آن حفظ شود و هم با مخاطب نسل جدید ارتباط موثر برقرار کنید؟
بله؛ بسیاری از مجریان نام آشنا و موفق تلویزیون، فعالیت حرفهای خود را از دل همین برنامههای صبحگاهی آغاز کردند و به مرور به چهرههای محبوب رسانه تبدیل شدند. به نظر من، این ظرفیت همچنان در برنامههایی مانند «صبح بخیر ایران» وجود دارد، اما تحقق آن تا حد زیادی به سیاستهای کلان شبکهها و سازمان صدا و سیما بستگی دارد. مدتی است روند ستاره سازی در تلویزیون متوقف شده و دیگر به شکلی جدی دنبال نمیشود؛ در حالی که به اعتقاد من این موضوع خوشایند نیست. برنامهای مانند «صبح بخیر ایران» میتواند دوباره بستری برای تربیت و معرفی مجریان تازه نفس باشد و برای سازمان نیز نوعی سرمایه سازی فرهنگی و رسانهای به همراه داشته باشد. البته به نظر میرسد در سالهای اخیر، پس از کنار رفتن برخی از مجریانی که خودشان برنامه ساز هم بودند و نامشان در میان مردم شناخته شده است، این رویکرد در اولویت مدیران قرار نگرفته است. من دقیقا نمیدانم دلیل این موضوع چیست، چون در حاشیه تصمیم گیریها قرار دارم، اما به نظرم بهتر است مدیران و سیاستگذاران سازمان به طور جدیتر به آن بپردازند تا بتوان دوباره جریان پویایی در عرصه اجرا ایجاد کرد.
◉ برنامههای صبحگاهی همواره فرصتی برای بروز استعداد مجریان جوان و تازه نفس بودهاند. به نظر شما چطور میتوان از این ظرفیت بهتر استفاده کرد تا هم کیفیت برنامه ارتقا پیدا کند و هم مجریان جوان بتوانند تواناییهای خود را بیشتر نشان دهند؟
در این نوع برنامهها، لازم است دست مجریان برای بروز خلاقیت باز باشد و محدود به چارچوبهای خشک فکری یا زاویه گیریهای از پیش تعیین شده نشوند. مجری باید بتواند بر اساس ظرفیتهای شخصی، تجربه و نگاه خلاقانه خود اجرا کند تا ارتباط طبیعیتری با مخاطب برقرار شود. اگر چنین فرصتی فراهم شود، نه تنها کیفیت برنامههای صبحگاهی ارتقا پیدامیکند، بلکه مجریان نیز میتوانند تاثیرگذارتر ظاهر شوند و انرژی تازهای به فضای رسانه ملی تزریق کنند.
◉ در فضای رقابتی فعلی میان برنامههای صبحگاهی، «صبح بخیر ایران» دارای چه جایگاهی است و تا چه میزان بازنگری در آن احساس میشود؟
به نظر من یکی از مهمترین عواملی که باعث شده «صبح بخیر ایران» همچنان مخاطب خود را حفظ کند، قدمت و سابقه طولانی این برنامه است. «صبح بخیر ایران» از قدیمیترین تولیدات تلویزیون در حوزه صبحگاهی است و به همین دلیل، برای بسیاری از بینندگان حال و هوای نوستالژیک و خاطره انگیزی دارد. برنامههای قدیمی معمولا جایگاه ویژهای در ذهن مخاطب پیدا میکنند و این موضوع در مورد «صبح بخیر ایران» کاملا صدق میکند. در عین حال، این برنامه تلاش کرده با گذشت زمان، بهروز بماند و در گذشته متوقف نشود. یکی دیگر از ویژگیهای متمایز آن، زمان پخش زود هنگام است. ما همزمان با بیدار شدن مردم و آغاز فعالیت روزانهشان برای رفتن به سر کار روی آنتن میرویم و همین باعث میشود جمعی از مخاطبان که در ساعات بعدی در محل کار حضور دارند امکان تماشای برنامههای صبحگاهی شبکههای دیگر که معمولا در ساعتهای هشت به بعد شروع میشود را نداشته باشند. ضمن آنکه تیم «صبح بخیر ایران» همواره تلاش میکند از نظر محتوایی، موضوعات روز و مسائل مبتلابه جامعه را رصد و تحلیل کند تا نشان دهد نسبت به دغدغههای مردم حساس و همراه است. این نگاه اجتماعی و روزآمد، از جمله دلایل اصلی استمرار ارتباط موثر با مخاطبان بوده است.
◉ محتوای برنامه چطور چیده میشود؟ شما چقدر در انتخاب موضوعات و آیتمها نقش دارید و تا چه اندازه میتوانید ایدههای خودتان را وارد برنامه کنید؟
محتوای «صبح بخیر ایران» بر دو پایه استوار است. بخشی از برنامه محتوای ثابت و نشاط آفرین است که همیشه باید حضور داشته باشد تا فضای صبحگاهی شاد و امیدبخش به مخاطب منتقل شود و بخش دیگری مربوط به آیتمهای موضوعی است که بسته به رخدادهای روز و نیازهای جامعه شکل میگیرد. در عمل، ایدهها از منابع مختلفی مطرح میشود؛ از نگاه تیم تهیه و تحریریه گرفته تا پیشنهادات مجریان. من هم اگر ایدهای داشته باشم آن را با گروه مطرح میکنم، اما در نهایت انتخاب نهایی موضوعات و چینش آیتمها بر اساس تصمیمگیری جمعی و با مشورت اعضای تیم صورت میگیرد. این فرایند جمعی باعث میشود هم از زوایای مختلف به سوژه نگاه شود و هم مسئولیت پذیری محتوایی حفظ گردد. وقتی با یک سوژه تازه یا خبر اختصاصی مواجه میشویم، چند معیار را برای جذابتر و استاندارد نگه داشتن آن در نظر میگیریم. مرتبط بودن سوژه با دغدغههای روزِ مخاطب، صحت و اعتبار اطلاعات، زاویه پردازی مشخص و جالب برای مخاطب صبحگاهی، رعایت حساسیتهای اجتماعی و اخلاقی و نیز قابل فهم بودن موضوع برای طیف گسترده مخاطبان. علاوه بر این، در انتخاب مهمانان، استفاده از شاهدان عینی یا کارشناسان معتبر و طراحی آیتمهای تصویری و صوتی مناسب تلاش میکنیم تا هم جذابیت برنامه حفظ شود و هم استانداردهای حرفهای و خبری رعایت گردد. برای مثال در ایام ۱۳ آبان، با توجه به اهمیت تاریخی و اجتماعی این روز، به صورت جمعی درباره زاویههای موضوع بحث و به این نتیجه رسیدیم برویم سراغ ریشههای حرکت مردم برای تسخیر لانه جاسوسی و به بررسی بدعهدیها یا اقداماتی بپردازیم که سیاست مداران آمریکایی در قبال ایران انجام میدادند و باعث میشده کشور ما تضعیف شود. نگاهمان را به این سمت بردیم و بخشهایی را برای این کار آماده کردیم. تمام این تصمیمها به صورت جمعی و با مشورت گرفته میشود.
◉ اجرای زنده برنامه در ساعات ابتدایی روز، به ویژه در شبکه ملی، کار آسانی نیست. کمی از تجربهتان در مدیریت خستگی، تمرکز و فشار اجرای روزانه بگویید.
در برنامه «صبح بخیر ایران» همیشه تلاش کردهام فضای برنامه از حالت رسمی و خشک خارج شود، چون ذات این برنامه شادابی و انرژی صبحگاهی است. به همین دلیل، سعی میکنم با شوخیها و مزاحهای بجا، فضایی صمیمیتر ایجاد کنم تا مخاطب احساس نزدیکی بیشتری با برنامه داشته باشد. حتی در بخشهایی که موضوعات علمی یا سیاسی مطرح میشود و ذاتا حال و هوای جدیتری دارد، ترجیح میدهم با لحن و رفتار خود، از قالبهای رسمی فاصله بگیرم تا برنامه خسته کننده نباشد. از طرفی، همیشه به جزئیاتی مثل نوع پوشش و استفاده از رنگهای شاد توجه دارم، چون همین موارد به ظاهر ساده میتواند انرژی مثبتی به فضای صبحگاهی برنامه بدهد. هرچند در تلویزیون محدودیتهایی برای انتخاب پوشش وجود دارد، اما در همان چارچوب هم میشود خلاقیت به خرج داد تا هم اجرا برای خود مجری تکراری نشود و هم برای مخاطب جذابتر به نظر برسد. در مجموع، برای من اجرای زنده یعنی حفظ نشاط، تمرکز و ارتباط واقعی با مخاطب، حتی در ساعات اولیه روز.
◉ شما اجرای پرانرژی و با نشاطی دارید و تعاملتان با دیگر مجریان هم خوب است. برای حفظ این انرژی و هماهنگی در طول برنامه، چه تمرینها یا روشهایی را به کار میبرید؟
به نظرم سختترین بخش اجرای برنامه صبحگاهی، بعد از مطالعه و آماده سازی برای موضوعات مختلف، همین مدیریت خستگی است. اجرای زنده در ابتدای روز نیاز به تمرکز بالایی دارد، اما مهمتر از آن، غلبه بر خواب آلودگی و فشار جسمی است. من معمولا ساعت چهار صبح از خواب بیدار میشوم تا ساعت پنج کارهایم را انجام دهم تا راس ساعت شش در استودیو حاضر باشم. طبیعی است که بیدار شدن هر روزه در این ساعت، فشار زیادی به بدن وارد میکند، چون هیچ خوابی جای خواب شب را نمیگیرد. حتی اگر ساعت ده شب بخوابم، باز هم آن استراحت کامل هشت ساعته اتفاق نمیافتد و در طول روز ناچارم به نوعی کمبود خواب را جبران کنم. با این حال، حضور در مقابل دوربین و ارتباط با مردم آنقدر انرژی بخش است که خستگی را از یاد میبرم. فکر میکنم این انرژی و نشاط تا حد زیادی میراث دوران فعالیتم در رادیو باشد. فضای رادیو همیشه پر از صمیمیت و تعامل بوده و ما در آنجا مثل یک خانواده کوچک، با هم کار میکردیم. همان حال خوب و روحیه گروهی، به مرور به کارم در تلویزیون هم منتقل شد. در اجرای گروهی، مهمترین نکته برای من احترام به همکاران و رعایت حق آنهاست. معتقدم ما مجریان باید در برنامه به هم پاس گل بدهیم، نه اینکه مانع دیده شدن یکدیگر شویم. هرکدام از ما باید پلهای برای رشد دیگری باشیم. من تمام تلاشم را میکنم تا این روحیه همکاری و نشاط، هم در رفتارم جلوی دوربین و هم در ارتباط با همکارانم حفظ شود.
◉ «صبح بخیر ایران» برخلاف برخی برنامهها به دنبال وایرال شدن به هر قیمتی نیست. این نگاه چه تاثیری روی روند کار شما دارد و چه مزایا یا محدودیتهایی به همراه دارد؟
یکی از محدودیتهای طبیعی چنین نگاهی این است که بخشهایی از برنامه که در آنها حرفهای مهمی مطرح میشود یا اجراهای قابل توجهی صورت میگیرد، شاید در فضای عمومی چندان مورد توجه قرار نگیرد؛ چراکه این بخشها بعدها در شبکههای اجتماعی بازنشر یا فراگیر نمیشوند. البته این موضوع تا حدی به عملکرد تیم رسانهای ما نیز مربوط است و باید تلاش کنیم تا حضور برنامه در فضای مجازی پررنگتر و موثرتر شود. با این حال، از جنبهای دیگر، همین رویکرد برای ما ارزشمند است؛ زیرا ما به دنبال دیده شدن به هر قیمتی نیستیم، بلکه تلاش میکنیم کارمان درست، حرفهای و در مسیر اصولی انجام شود، حتی اگر کمتر دیده شویم. باور من این است که هر یک از ما در وهله اول موظف به انجام وظیفهمان هستیم و آنچه اهمیت دارد، درست انجام دادن کار است، نه صرفا میزان دیده شدن آن. وایرال شدن یک محتوا ممکن است به سادگی رخ دهد، اما حفظ کیفیت، صداقت و حرکت مستمر در مسیر درست، کاری دشوار و در عین حال ارزشمند است.
مسابقه «هماهنگ» جزو کارهای موفق کارنامه مفیدی است
◉ با توجه به سابقه طولانی برنامه و تغییر ذائقه مخاطب امروز، آیا فکر میکنید زمان یک پوست اندازی جدی برای «صبح بخیر ایران» رسیده است؟
نمیتوانم بگویم برنامه نیازمند یک پوست اندازی کاملا جدی است، زیرا «صبح بخیر ایران» در طول سالهای گذشته همواره تلاش کرده تا متناسب با شرایط روز، تغییرات ریز و درشتی در ساختار خود ایجاد کند. با این حال، باور دارم که ایجاد تغییرات هوشمندانه و بهموقع برای حفظ پویایی برنامه ضروری است. به ویژه در بخش محتوایی و طراحی آیتمها، به شدت نیازمند بازنگری هستیم تا بتوانیم ارتباط موثرتری با مخاطبان، به خصوص نسل جوان، برقرار کنیم. به نظرم باید ساختار برنامه در تعامل با جامعه هدف، هدفمندتر، ساختارمندتر و منطبق با نیازهای امروز پیش برود.
◉ بهصورت روزانه در ارتباط مستقیم با مخاطبان هستید. چقدر بازخورد از مردم دریافت میکنید و این بازخوردها چه نقشی در شکلگیری یا اصلاح بخشهای مختلف برنامه دارند؟
بله، ما به صورت روزانه بازخوردهای متعددی از مخاطبان دریافت میکنیم، به ویژه در فضای مجازی که ارتباط مستقیم و بیواسطهتر با مردم فراهم است. من تقریبا تمام نظرات و پیشنهادهایی را که بینندگان مطرح میکنند، به تهیه کننده منتقل میکنم تا در تصمیم گیریهای کلی برنامه مورد توجه قرار گیرد. همچنین در زمانهایی که فرصت صحبت بداهه در برنامه دارم یا در بخشهایی که در حوزه وظایف شخصی من است، تلاش میکنم دیدگاهها و دغدغههای مردم را تا حد ممکن در محتوای برنامه لحاظ کنم. در واقع، ما معتقدیم «صبح بخیر ایران» متعلق به همه مردم ایران است و هر بیننده در شکل گیری و رشد این برنامه سهمی دارد.