به گزارش خبرنگار رها، چهلودومین جشنواره فیلم کوتاه تهران در شامگاه روز جمعه ۲ آبان ۱۴۰۴ با برگزاری اختتامیهای باشکوه در مجموعه تنیس ایرانمال به کار خود پایان داد. این مراسم نیز همچون روزهای جشنواره خالی از لحظات ماندگار و البته حواشی نبود. شاید مهمترین نکتهای که بتوان به آن در همین ابتدا اشاره کرد، اتمسفر مجلل این مراسم بود. هر تمهیدی در زمینه برگزاری و پوشش مراسم بود برای برجستهسازی هر آیتم به کار گرفته شد. اما علیرغم تمام این تمهیدات حواشی و البته ضعفهایی در مراسم دیده شد.
در ادامه روایت «رها» از متن و حاشیه این رویداد را در قالب پنج نکته، مرور خواهیم کرد.
نکته اول؛ دو قلوها دست پر به خانه برگشتند!
طبیعتا مهمترین اتفاق در هر اختتامیهای اهدای جوایز بخشهای مختلف است. برگزیدگان بخشهای هوشمصنوعی، پویانمایی، تجربی، مستند و اقتباسی به روال مرسوم معرفی و تجلیل شدند. در بخش داستانی و آرای مردمی اما ماجرا کمی فرق داشت و رقابت کمی هیجانیتر بود؛ در رشتههای مختلف بخش داستانی جوایز به این ترتیت اهدا شد؛ بهترین دستاورد هنری مشترکا برای طراحی صحنه «خداحافظ آشغال» و جلوههای ویژه «میام دنبالت»، بهترین صدای فیلم برای «خداحافظ آشغال»، بهترین تدوین برای «میام دنبالت»، بهترین فیلمبرداری برای «تایپیست»، بهترین فیلمنامه برای «انار»، جایزه ویژه هیئت داوران برای «ذره»، بهترین کارگردانی برای «خداحافظ آشغال»، بهترین فیلم کوتاه برای «زندگی برای همه» و بهترین فیلم از نگاه ملی برای «سرود کلنل». اما مهمترین جایزه، جایزه بهترین فیلم از نگاه تماشاگران بود؛ در این بخش به جای مکثهای مرسوم و طولانی مدت مجری و پرسش از مخاطبان اختتامیه برای ایجاد تعلیق، کلیپی خوشساخت و تعلیقبرانگیز به نمایش درآمد. در آن کلیپ نامزدهای این بخش به حسب تعداد آرای داده شده حذف و شمارش با تعداد فیلمهای باقیمانده ادامه پیدا میکرد. شمارش در این کلیپ آنقدر ادامه داشت، تا اینکه تنها دو فیلم «تایپیست» و «خداحافظ آشغال» باقی ماند که طبیعتا میتوان این دو فیلم را محبوبترین آثار جشنواره امسال از نگاه مخاطبان دانست. در نهایت اما فیلم «خداحافظ آشغال» با فاصلهای اندک رقیب را پشتسر گذاشت و این جایزه را نیز از آن خود کرد تا دوقلوها (بهمن و بهرام ارک) با چهار برگ زرین رکورددار بیشترین جایزه از جشنواره چهلودوم فیلم کوتاه تهران باشد. بعد از برادران ارک، محمد دهباشی با دریافت دو جایزه برای بهترین تدوین و جایزه دستآورد هنری برای فیلم «میام دنبالت» در رده دوم قرار گرفت.
نکته دوم؛ اسمشان آمد، اما خودشان نبودند!
در آیتمهای مختلف جشنواره خصوصا اعلام حضور هیئت داوران، از میان برخی نامها تنها نشانه حضورشان، تصویر و اسمشان بر روی صفحه نمایش مراسم بود. آنها در مراسم اختتامیه حاضر نبودند. بهمن کیارستمی، پریورش نظریه، بایرام فضلی و سعید ابراهیمیفر از جمله این افراد بودند. در غیاب این افراد میتوان بهحضور چهرههایی همچون حمید نعمتاله، حمید جبلی و مرضیه برومند در ترکیب داوران بخشهای مختلف اشاره کرد که برای اهدای جوایز روی سن اختتامیه حضور پیدا کردند. در این میان اما بد نیست به غایب بزرگ این جشنواره نیز اشاره کنیم. وزیر فرهنگ، سید عباس صالحی که پس از حضورش با شعار حمایت از سینمای کوتاه در کاخ جشنواره، انتظار میرفت در آیین اختتامیه هم حضور پیدا کند. بهویژه که جشنواره چهلودوم با پیام شخص رئیس جمهور کلید خورده بود و اگر این آغاز را نشانهای از اهمیت سینمای کوتاه در نگاه هیأت دولت بگیریم، جای خالی وزیر فرهنگ در آیین اختتامیه بیشتر به چشم میآید! بلندپایهترین مقام دولتی حاضر در این مراسم زهرا بهروزآذر معاونت ریاستجمهوری در امور زنان و خانواده بود و در کنار رائد فریدزاده بهعنوان رئیس سازمان سینمایی، مجموعهای از مدیران سینمایی همچون حامد جعفری مدیرعامل بنیاد فارابی، حبیب ایلبیگی مدیرعامل موسسه سینماشهر و روحالله حسینی دبیر جشنواره جهانی فجر هم در مراسم حضور داشتند.
نکته سوم؛ یک بزرگداشت واقعی برای «آرش»
برگزاری آیینهای پاسداشت و بزرگداشت حالا دیگر تبدیل به بخشی جداییناپذیر از آیین افتتاحیه و اختتامیه جشنوارهها شده است اما آنچه شب گذشته برای بزرگداشت آرش رصافی در اختتامیه جشنواره چهلودوم رقم خورد، چیزی فراتر از یک بزرگداشت مرسوم بود. آرش رصافی از پیشکسوتانی است که سالها بدون حاشیه و هیاهو، حضوری تعیینکننده در جریان سینمای کوتاه ایران داشته و انعکاس بخشی از همین تأثیر در شکوه مراسم بزرگداشتش عیان شد. بعد از پخش کلیپی به کارگردانی مجید توکلی درباره فعالیتهای رصافی که سینماگرانی همچون نیما عباسپور، شهرام مکری، مسعود مددی، رضا بهبودی، لقمان خالدی، مریم اسمیخانی، مجید برزگر، تورج اصلانی، کورش سلیمانی، پویان شعلهور، امیر تودهروستا، محمد کارت، سیامک سلیمانی، آرمان فیاض، نوشین معراجی، سهیلا پورمحمدی، شیوا بافهم، سعید نجاتی، فردین انصاری و نوید پورفرج از تأثیر این مدیر و مدرس سینمایی بر کارنامه خود گفتند، آرمان فیاض، تورج اصلانی، لقمان خالدی، جعفر صانعیمقدم، سعید پوراسماعیلی و سهیلا پورمحمدی برای قدردانی از آرش رصافی روی سن حاضر شدند. درست در لحظه حضور او روی صحنه بود که برای دقایقی طولانی جماعت حاضر در سالن، ایستاده او را تشویق کردند و بدون هیچ وقفهای تا لحظه تر شدن چشمان آرش رصافی به این تشویقها ادامه دادند. واکنش فرزاد حسنی به این صحنه باشکوه و خطاب به اهالی سینمای کوتاه همین دو کلمه بود؛ «قربون معرفتتون»
نکته چهارم؛ از وعده «دبیر» تا جایزه ویژه «فارابی»!
یکی از محسنات اختتامیه جشنواره چهلودومین لغو سخنرانیهای پرتعداد و خستهکننده مدیران بود. با این همه اما بهروز شعیبی در مقام دبیر جشنواره در دو نوبت کوتاه پشت تریبون قرار گرفت. یک بار صاحبان اصلی جشنواره تهران را «فیلمسازان کوتاه» دانست و بار دیگر یک وعده مهم را مطرح کرد؛ «سال آینده در فراخوان چهل و سومین جشنواره بینالمللی فیلم کوتاه تهران تجدید نظر خواهیم کرد و جایزه بازیگری و طراحی صحنه به این رویداد سینمایی اضافه خواهد شد.» این اتفاق یکی از مطالبات مهم سازندگان فیلمهای کوتاه در دورههای اخیر بود که حالا به نظر میرسد از دوره آینده میتوان در انتظار تحقق آن بود. اما مدیر دیگری که روی صحنه حاضر نشد اما فرزاد حسنی پیامش را خواند، حامد جعفری مدیرعامل فارابی بود. او در پیام خود تأکید کرده بود: «نظر به تاکید وزیر مبنیبر لزوم حمایت از استعدادهای نو، بنیاد سینمایی فارابی برای اولینبار پس از بررسی ظرفیت و همچنین با در نظر گرفتن امکان توسعه آثار، جایزهای را اهدا میکند. بنیاد سینمایی فارابی بهعنوان نهاد ملی سینما جایزه خود را که مشارکت در توسعه ایده و ساخت فیلم بلند است به فیلم کوتاه «تایپیست» به کارگردانی هادی نوری اهدا میکند.» این جایزه احتمالا با ناراحتی طیفی از فعالان سینمای کوتاه همراه خواهد شد؛ جریانی که بخشی از داعیه استقلال فیلم کوتاهشان برای بودن در کانون توجهات و رجوع فیلمسازان جوان به آنهاست و حرکت آنها از فیلم کوتاه به فیلم بلند موجب بیرونق شدن گعدههای محفلی آنها خواهد شد. ضمن استقبال از رویکرد حمایتی مدیران فارابی که مسبوق به سابقه است و پیش از این هم در دورههای گذشته جشنواره تهران؛ فارابی حمایت از ساخت فیلماول کارگردانان برگزیده سینمای کوتاه را در دستور کار داشت و حالا دوباره حمایت از فیلمسازان مستعد سینمای کوتاه میتواند چهرههای تازهای را به سینمای بلند اضافه کند.
نکته پنج؛ شوک برق و حاشیههای مزاحم!
هر آنچه باید در یک مراسم برای جلال و جبروت آن مورد استفاده قرار گیرد را در اختتامیه جشنواره چهلودوم دیدیم. رقص نور، مشایعت برگزیدگان تا روی سن با حلقه نورانی، نماهای هلیشات از جایجای لوکیشن مراسم و آیتمهای سرگرمکننده همچون موسیقی زنده که این آیتم بر عهده گروه موسیقی سنتی «ولشدگان» بود. اجرای فرزاد حسنی را نیز بهعنوان یک مجری باسابقه نیز باید به پکیج اضافه کرد. معماری سالن، شیوه جانمایی مخاطبان در مقابل صحنه رویداد که شبیه به آمفیتئاترهای یونان باستان بود، به بهتر شدن دید مخاطبان از برگزاری مراسم کمک کرده بود. بهطوری که مهمانان اختتامیه بر هر آنچه بر روی صحنه رخ میداد، اشراف داشتند. با این وجود نکات ضعفی نیز در خلال برگزاری رخ داد که به نسبت حجم سنگین و متراکم برنامه قابل درک و پیشبینی بود. بهعنوان مثال در بخشی که کلیپی برای بزرگداشت آرش رصافی پخش شد، کلیپ در نمایی همزمان با قطع شدن نور سالن برای بهتر دیدن کلیپ، پخش ویدئو دچار اختلال و اینگونه برای دقایقی مراسم با توقف مواجه شد. پس از چند دقیقه نور سالن بازگشت و کلیپ نیز از همانجایی که قطع شده بود، ادامه پیدا کرد. این اختلال در پخش ویدئوها روی ویدئووال اصلی مراسم به بخش اعلام نامزدها هم رسید و جابهجایی یکی از آیتمها با کنایه فرزاد حسنی بهعنوان مجری مراسم هم روبهرو شد. ناهماهنگی نور با رفت و آمد افراد روی صحنه نیز یکی دیگر از ضعفهای این مراسم بود که کار عکاسان را برای ثبت لحظات طلایی مراسم بسیار دشوار کرده بود. البته اگر بخواهیم یک قدم به عقب برگردیم باید به پیدا کردن لوکیشن مراسم در ایرانمال نیز اشاره کنیم که یافتن آن برای همه آسان نبود. عبور از دالانهای هزارتوی ایرانمال، معمایی نیست که تنها با ۵ روز برگزاری جشنواره بتوان از پس حل آن برآمد!