به گزارش خبرنگار رها، برپایی کنسرتهای خیابانی رایگان از دهه نود کلید خورد که از جمله شاخصترین آنها اجرای رضا صادقی، علیرضا قربانی و حجت اشرفزاده در تیرماه ۹۵ است. بهرغم استقبال مخاطبان اما این طرح تبدیل به یک اتفاق مستمر نشد. همایون شجریان جزو هنرمندانی است که سال ۹۲ تصمیم به اجرای کنسرت خیابانی گرفت ولی شرایط آن مهیا نشد. حالا و پس از ۱۲ سال آرزوی دیرینه او در حال تحقق است.
همایون شجریان در نشست صبح امروز خود و در جمع خبرنگاران موسیقی، اعلام کرد: این جلسه به بهانه برگزاری کنسرت خیابانی است که بالاخره مجوز آن صادر شده است. بعد از سالها که این آرزو را در سر داشتم و این تقاضا را مطرح کرده بودم، چندی قبل اطلاع دادند که بالاخره با این موضوع موافقت شده است.
این خواننده موسیقی ایرانی ادامه داد: نکته خوشحالکننده اینجاست که احتمال دارد این اجراها توسط هنرمندان دیگر و در روزهای دیگر ادامهدار باشد. اجرای ما کاملا مستقل برنامهریزی شده است و براساس بررسی گزینههای موجود، میدان آزادی را برای این اجرا انتخاب کردهایم. این اجرا در روز جمعه ۱۴ شهریور برگزار میشود و تلاش میکنیم تعیین ساعت آن به گونهای باشد که کمتر به تردد درآن منطقه آسیب بزند. احتمالا حوالی ساعت ۱۰ شب باشد.
شجریان درباره ترکیب قطعات این اجرا هم ضمن تأکید بر تنوع قطعات انتخابی، گفت: عمده قطعات از کنسرت اخیرم خواهد بود و قطعاتی هم که مردم با آنها خاطره دارند به اجرا افزودهایم. دلم میخواهد این کنسرت را با قطعه «دیار عاشقی» آغاز کنم که تقدیم به ایران شده است و با قطعه «مرغ سحر» به پایان ببرم.
دو دورخیز بیثمر
همایون شجریان ابتدا سال ۱۳۹۲ پیشنهاد اجرای کنسرت خیابانی را مطرح کرده بود. او سال ۱۳۹۷ هم از آمادگی خود برای برپایی کنسرت رایگان خبر داد و در صفه اینستاگرامش نوشت: «عزیزان، در این ایام که چون سیاوش در گذر از آتش هستیم نمیدانم چه کنیم تا حالمان کمی به شود، چنانچه مشکل مجوز نباشد سراپا در خدمتم تا بدون هیچ انتفاعی کنسرت خیابانی گسترده برای شما عزیزان اجرا کنم، شاید دلمان در کنار یکدیگر آرام گیرد.»
این پیشنهاد با استقبال مسئولان وقت شهرداری تهران، شورای اسلامی شهر تهران، خانه موسیقی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مواجه شد اما به سرانجام نرسید.
خاطرات خلق مرغ سحر
از جمله نکات جالب نشست خبری همایون شجریان، وعده اجرای «مرغ سحر» در کنسرت میدان آزادی است. این تصنیف عضو ثابت اجراهای استاد محمدرضا شجریان بوده است و پیش اغلب مردم به اسم او شناخته میشود.
شعر «مرغ سحر» متعلق به محمد تقی بهار ملقب به ملکالشعرا و متخلص به «بهار» است. او شاعر، روزنامه نگار، مورخ و سیاستمداری است که این شعر را کمی پس از استبداد صغیر سرود؛ یعنی در روزهایی که جنبش مشروطه ایران به پایان میرسد و رضا شاه بر مسند قدرت مینشیند. مرتضی نیداوود (موسیقیدان، نوازنده تار و دوست صمیمی بهار) تصنیف «مرغ سحر» را میسازد اما تا مدتها نام سراینده شعر آن مخفی میماند. یک سال بعد از اجرای تصنیف، هویت بهار آشکار میشود و به زندان میافتد.
درباره این که «مرغ سحر» اولین بار کجا و توسط چه کسی خوانده شد، چند نقل قول وجود دارد. مشهورترین روایت این است که نخستین بار، سال ۱۳۰۶ در جشن هفتمین سالگرد انتشار روزنامه ناهید توسط جلال تاج اصفهانی خوانده شده است.
کمی بعد این تصنیف با صدای ملوک ضرابی ضبط میشود که تا سالها گمان میرفت، قمر الملوک وزیری (شاگرد مرتضی نی داوود) خواننده آن است. نی داوود به خاطر هوش سرشار و آشنایی با سلیقه مردم، توانست «مرغ سحر» را میان تودهها بیاورد و آن را جاودانه کند. کمی بعد از اجرای ملوک ضرابی، تصنیف با صدای جمال صفوی (ج. ص) و ایرانالدوله هلن روی صفحات گرامافون ضبط و منتشر میشود. سالها بعد و در برنامه «گلهای تازه» نوبت به نادر گلچین و هنگامه اخوان میرسد تا «مرغ سحر» را بخوانند.
نخستین اجرای تصنیف بعد از انقلاب متعلق به محمدرضا شجریان است. فرهاد مهراد، گوگوش، شهلا سرشار، شکیلا، فاضل جمشیدی، سالار عقیلی، محسن نامجو، هوشمند عقیلی، همایون و مژگان شجریان دیگر خوانندگانی هستند که سراغ «مرغ سحر» رفتهاند. در خاطره مردم اما این تصنیف با آواز استاد شجریان گره خورده است.