محمدرضا کاظمی، رها؛ برنامههای صبحگاهی یکی از اصلیترین و قدیمیترین برنامههای تلویزیونی در سراسر دنیا هستند؛برنامههایی که روز مردم با آنها شروع میشوند و به دلیل زمان پخش قابلیت اطلاعرسانی و تحلیل اتفاقات زودتر از دیگر برنامهها را دارند. همچنین فضای عمدتا بانشاط آنها میتواند مخاطب را آماده یک روز پرانرژی کند.
در تلویزیون ما نیز برنامههایی مختلف با حال و هوایی مخصوص به خود در طول چند دهه گذشته روی آنتن رفتهاند. برنامه «صبح بخیر ایران» پرچمدار آثار صبحگاهی پس از انقلاب است که از همان سالهای ابتدایی پخش با استقبال مواجه شد و مجریان فراوانی هم در آن حضور داشتند. تا مدتها این برنامه رقیب بزرگی نداشت اما کم کم دیگر شبکههای سیما به فکر ساخت برنامههای صبحگاهی افتادند. در این میان برنامههایی همچون «مردم ایران سلام»، «حالا خورشید»، سری اول «سلام صبح بخیر» و… پیشنهادهایی تازه با خود داشتند و مسیری جدید را شکل دادند.
مجریان برنامه
«صبح بخیر ایران» در طول پخش از شبکه یک سیما مجریان زیادی را به خود دیده است. محمدرحمان نظام اسلامی، اقبال واحدی، احمد توکلی، عبدالرضا امیراحمدی و… مجریان این برنامه هستند که بعد از اجرای «صبح بخیر ایران» مشهور و محبوب شدند. البته بسیاری از مجریان مطرح تلویزیون نیز در دورهای اجرای این برنامه را برعهده داشتند. حالا به جز اقبال واحدی که همچنان به عنوان یکی از نمادهای برنامههای صبحگاهی در این برنامه حضور دارد (البته به صورت کوتاه و اجراهای به مراتب کمتر از گذشته) «صبح بخیر ایران» با چهرههای جوانتر به روی آنتن میرود.
سید مهدی مفیدی، حسام الدین خضری و زهرا رضاپور مجریان اصلی برنامه هستند که هر روز دو نفر از آنها برنامه را اجرا میکنند و وظیفه اجرای آیتمها، گفتوگوهای تلفنی و گفتوگوهای حضوری در استودیو را برعهده دارند. به جز این در بخشی از برنامه هم که فضا تخصصی میشود، (در مباحث علمی، سیاسی، ورزشی، هنری و…) یا از کارشناس مخصوص به این حوزهها استفاده میشود یا مجری تغییر میکند.
زهرا محمودوند مجری بخش ورزشی و از معدود بانویی است که به حوزه ورزش ورود کرده. او به دلیل سابقه و مسئولیتهای مرتبط با این حوزه، بر کارش مسلط است و چه در بخش خبرخوانی و چه هنگام مصاحبه عملکردی تحسینآمیز دارد.
در کل گروه مجریان «صبح بخیر ایران» نمره قبولی میگیرند ولی آنچه روشن است این که تبدیل به چهرههایی مطرح نشدهاند. مهمترین برگ برنده آنها تمرکز برای کار خود و انجام آن به شکل معقول و منطقی است. همچنین دنبال ایجاد جنجال برای «وایرال شدن» در شبکههای اجتماعی نیستند و برخلاف برخی ا که برای دیده شدن در برنامههایشان دست به هر کاری میزنند و هر جملهای را به زبان میآورند، سعی میکنند اجرای استاندارد و حرفهای را به فراگیر شدن در اینستاگرام و تلگرام ترجیح دهند.
ساختار برنامه
«صبح بخیر ایران» با پلاتوی مجریان و سلام و علیک آنها در محوطه ساختمان جام جم آغاز میشود که ایدهای خوب است و تبدیل به شناسنامه برنامه شده. بعد از آن مجریان وارد استودیو میشوند و اقدام به خبرخوانی میکنند. تیتر و تصویر روی دیوار تصویری قرار میگیرد که همراه با مرور اصل خبر و مقداری تحلیل است. این بخش کمی طولانی است و همچنین باید افزودههایی مثل پیگیری برخی خبرها در قالب مصاحبه با طرف یا طرفین درگیر با اخبار داشته باشد. اصولا خبر اختصاصی وزن هر برنامه را بالاتر میبرد. ضمن آن که با گسترش فضای مجازی، اغلب مخاطبان از اتفاقات آگاه هستند و برنامه صبح باید زاویه نگاهی تازه به آنها داشته باشد.
ادامه «صبح بخیر ایران» شامل پخش موسیقی، انجام مصاحبه، آموزش و… مواردی از این دست که نکاتی قابل توجه در آنها یافت میشود. البته لزوم بالا رفتن ضرباهنگ این بخشها امری جدی است. همچنین برنامه از کمبود مهمانان مطرح رنج میبرد؛ در حالی که چهرهها قلاب خوبی برای جذب مخاطب حداکثری هستند. مثلا مصاحبه هفتگی با اسماعیل آذر، بر وزن برنامه میافزاید و اهمیت حضور مهمان مطرح را یادآور میشود.
از نظر بصری و دکور، «صبح بخیر ایران» تفاوتهایی کامل نسبت به دورههای قبل دارد. استودیو بزرگ است؛ چند بخش مجزا برای خبرخوانی، پذیرایی از مهمان و… دارد. طیف رنگها شاد است و در مجموع حس خوشایند به بیننده منتقل میکند. البته در قیاس با دیگر برنامههای صبحگاهی تلویزیون، «صبح بخیر ایران» رتبه اول در این زمینه را به دست نمیآورد. همچنین این وجه از برنامه حالا دیگر نیازمند تغییر برای ایجاد تنوع هم هست.
بخش خوب روستا
آیتمسازی در برنامه «صبح بخیر ایران» معمولی است. در مقابل، یکی از نکات خوب و تحسینآمیز، پرداختن به روستاها است. مجریان به تناوب با افراد مختلف هر روستا و متولیان آن به شکل زنده مصاحبه میکنند و از حال و هوای آنجا، ویژگی جغرافیایی، کمبودها، داشتهها و… میپرسند. آیتمهایی مرتبط نیز روی آنتن میرود و اطلاعات مختلف هم به مخاطب داده میشود. این رویکرد ضمن آشنا شدن مردم از ظرفیتهای هر منطقه، ارج نهادن رسانه ملی به روستائیان است که کمتر با این سر و شکل سابقه داشته.
نیازمند پوستاندازی
در مجموع «صبح بخیر ایران» جایگاه مطلوب سالیان گذشته را ندارد. یعنی با همه تلاشها برنامهای نیست که بتواند مخاطب حداکثری با خود همراه سازد. همچنین برنامهای جریانساز و مهم در ساختار رسانهای ایران محسوب نمیشود. سازندگان «صبح بخیر ایران» برای اینکه بخواهند باز هم مخاطبان پیگیر خود را جذب کنند باید مثل هر رسانه روتین و روزانه به دنبال اخبار اختصاصی، مصاحبههای جذاب، ایدههای تازهتر و… باشند.