محمدرضا کاظمی، رها؛ چهلوچهارمین چشنواره فیلم فجر بالاخره به اتمام رسید، آن هم در عجیب ترین وضعیت ممکن و با مجموعی از تصمیمات ویژه منوچهر شاهسواری دبیر این دوره که در نوع خود منحصر به فرد بود. این درست است که دوره امسال به دلیل نزدیکی زمانی با حوادث اجتماعی اخیر، بسیار تحتتاثیر فضای کلی جامعه بود اما با اطمینان میتوان گفت بسیاری از مسائل رخ داده در جشنواره امسال، در تاریخ ادوار این رویداد رخ نداده و این دوره یک استثنا به تمام معنا بود.
آنچه در ادامه میخوانید نکات مربوط به روز یازدهم، روز پایانی جشنواره در سینمای رسانه است.
نکته اول؛ «استخر» تنها فیلم بدون نشست
جشنواره چهلوچهارم فیلم فجر به دلیل اینکه تقریبا به حوادث رخ داده در دیماه از نظر زمانی نزدیک بود، بسیار مورد هجمه قرار گرفت و بسیاری از هنرمندان ترجیح دادند در این رویداد شرکت نکنند. به همین دلیل ما شاهد انواع و اقسام نشستهای خبری (از نظر تعداد حضور عوامل) در طول برگزاری این دوره بودیم. برخی فیلمها فتوکال نداشتند و در نشست خبری نیز بیشتر شاهد حضور تهیهکننده و کارگردان بودیم. اما در آخرین سانس بخش مسابقه که به اکران فیلم «استخر» سروش صحت مربوط بود، جدا از اینکه فتوکالی برگزار نشد، به دلیل عدم حضور هیچ یک از عوامل در پردیس ملت، (حتی تهیهکننده و کارگردان) اصلا نشست خبری هم برگزار نشد تا از این حیث سازندگان «استخر» رکورددار شوند تا نامشان بهعنوان تنها فیلمی که هیچکدام از سازندگانش در کاخ رسانه حضور نداشتند، به ثبت برسد.
نکته دوم؛ قایم باشک منوچهر، داورها و نامزدها!
یکی دیگر از رسم و رسومات سالیان اخیر جشنواره این بوده که در شب پایانی اکران در کاخ رسانه و پس از اکران فیلم آخر، اسامی نامزدهای دریافت سیمرغ در بخشهای مختلف اعلام میشد، حالا این اعلام اسامی گاهی توسط خود دبیر صورت میگرفت، گاهی یکی از اعضای هیئت داوران آن را اعلام میکرد و گاهی هم ستاد خبری این امر را برعهده میگرفت. اما شگفتیهای منوچهر شاهسواری برای جشنواره تا روز پایانی هم ادامه داشت و ما برخلاف هر سال، با نام هیچ نامزدی در هیچ بخشی مواجه نشدیم و برگزارکنندگان جشنواره ترجیح دادند اهالی رسانه و منتقدان را پس از تماشای فیلم خارج از مسابقه «مولا» به خانه روانه کنند و همه را برای شنیدن نام نامزدها تشنه نگه دارند! همانطور که اسامی نامزدهای جشنواره اعلام نشد، اسامی داوران نیز در پاکت مهر و موم شدهای حفظ شد و در این دوره مدیران جشنواره تلاش زیادی کردند تمام این نامها (هم نامزدان و هم داوران) مخفی بماند. ظهر روز اختتامیه (امروز)، به طور ناگهانی تمام این اسرار مگو در سایت و کانال رسمی جشنواره قرار گرفت!
نکته سوم؛ گزینه عجیب «مولا» برای پایانبندی!
جشنواره فیلم فجر امسال در سینمای رسانه با اکران فیلم «مولا» به اتمام رسید، اثری که بیش از ۹۰ درصد آن با هوش مصنوعی ساخته شده بود و سازندگانش مدعی بودند که این فیلم سینمایی رکورددار گینس است و تا به امروز سابقه نداشته که یک فیلم کامل با این تکنولوژی تولید شود. از این نظر شاید حق با تیم تولید «مولا» باشد، اما شاید دلیل اینکه هنوز فیلمی با این ویژگی در جهان ساخته نشده این بوده که هنرمندان حس کردند با ویژگیها فعلی هوش مصنوعی که مثلا در بخش انتقال حس، خیلی اغراق شده عمل میکند یک اثر نمایشی بدون بازی بازیگران، کارگردانی، فیلمبرداری و… ساخت. گاهی اوقات اولین بودن در برخی مسائل خیلی خوب نیست و این مسئله که ما در این قضیه تنها کشوری هستیم که این کار را انجام دادیم، نمیتواند به خودی خود مایه مباهات باشد. مخصوصا با این خروجی و باگهای تصویری آزاردهندهای که از نظر تکنیکی در کار وجود دارد و ضعفهای ساختاری و محتوایی فراوان اثر. در خوشبینانهترین حالت، سازندگان «مولا» باید بخشهای واقعی اثر (با بازی محمود مقامی و چند بازیگر دیگر) را کنار میگذاشتند و این فیلم را بهعنوان یک مستند در جشنواره سینما حقیقت شرکت میدادند، نه به عنوان یک فیلم بلند سینمایی در جشنواره فیلم فجر. «مولا» آخرین فیلمی بود که در جشنواره فجر امسال در سینمای اهالی رسانه به نمایش درآمد و به نظر اکثر خبرنگاران، عجیبترین پایانبندی برای رویدادی که تکلیفش با خود و نسبتش با تعریف سینما هنوز مشخص نیست!
نکته چهارم؛ عارف لباس مبدل وزیر ارشاد را لو داد!
عصر دیروز و پس از اکران فیلم «استخر» سروش صحت در سینمای رسانه، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس جمهور در پردیس سینمایی ملت حاضر شد و ضمن بازدید از محل برگزاری این رویداد (که البته قرار بود ساعاتی بعد تمام غرفههایش جمع شود!) دقایقی در جمع خبرنگاران حضور پیدا کرد. در این میان عارف در پاسخ به پرسش خبرنگار رها درباره عدم حضور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جشنواره فجر، ابتدا به شوخی گفت که «شاید وزیر با لباس مبدل آمده» و قصد داشت با خنده از این سوال عبور کند اما در نهایت مجبور شد پاسخ دهد و گفت: «همه محترم هستند و وزیر نیز جایگاه خود را دارد، وزیر یا مردم عادی، هر مهمانی که به جشنواره بیاید، برای ما عزیز است.» امسال جشنواره یک روز از سالهای قبل بیشتر بود و سید عباس صالحی یک روز زمان بیشتری در اختیار داشت تا در این دوره حضور پیدا کند، اما جشنواره فیلم فجر انتخاب نفر اول وزارتخانه فرهنگ و ارشاد نبود. (در حالی که در اخبار میتوان دید آقای وزیر در ۱۰ روز گذشته در چه رویدادها و مراسمهایی حاضر شدند!)
نکته پنجم؛ چرا دست و دل آقا منوچهر میلرزد؟
«یا حفیظ و یا امین، لحظه دیدار نزدیک است، باز میلرزد دلم، دستم…» این متن که نوشتیم بخشهای ابتدایی دعوتنامه اهالی رسانه برای حضور در مراسم اختتامیه است که در پایین آن امضای منوچهر شاهسواری دبیر جشنواره جا خوش کرده است. همانطور که ما در اواسط برگزاری جشنواره پیشبینی کرده بودیم اختتامیه امسال در تالار وحدت برگزار میشود و نامزدها و داوران هم که نامشان تا چند ساعت پیش از اختتامیه هنوز به صورت رسمی اعلام نشده بود. حالا باوجود این همه محافظهکاری و رفتار عجیب و غریب از طرف سازندگان جشنواره، دلیل اینکه دعوتنامه جشنواره با این عبارات آغاز شده بر همگان پوشیده است. شاید بعد از اختتامیه و دیدن کیفیت خروجی این مراسم، بتوان به جواب این سوال رسید که چرا دست و دل آقای شاهسواری هنوز میلرزد؟!