به گزارش خبرنگار رها، تالار قلم کتابخانه ملی ایران، شنبه شب ۸ شهریور ۱۴۰۴ میزبان برگزاری پانزدهمین جشن بزرگ منتقدان و نویسندگان سینمایی بود تا برترینهای سینمای ایران در سالهای اخیر، از نگاه منتقدان معرفی شوند. بیراه نیست که در غیاب چند ساله جشن خانه سینما، این رویداد را مهمترین رویداد سینمایی پس از جشنواره فیلم فجر توصیف کنیم؛ جشنی که یکی از ارکان مهم سینمای ایران یعنی «منتقدان» میزبان آن هستند و بعد از وقفهای کوتاه، دوره پانزدهم آن به همت انجمن منتقدان و نویسندگان سینمایی ایران و به دبیری جعفر گودرزی برگزار شد. در این گزارش مروریبر این جشن و نکات آن داشتهایم.
نمای اول؛ گزارش یک جشن
«امشب ما در تالار قلم گردهم آمدهایم، نه فقط برای برگزاری یک جشن، بلکه برای پاسداشت جادویی که نامش سینماست.» جعفر گودرزی در سخنرانی ابتدایی خود، این جمله را گفت تا نسبت جشن منتقدان با سینمای ایران را یادآوری و تأکید کند که اصلیترین مأموریت جشن منتقدان، نه فقط ارزیابی آثار که یادآوری قدرت سینما و احیای جایگاه آن در فضای فرهنگی کشور است. جشن پانزدهم از این منظر، عملکردی قابلقبول داشت و بعد از مدتها، اهالی خانواده بزرگ سینما برای تکریم دستاوردها دورهم جمع شدند تا در غیاب «دولت» و در فضایی «صنفی» از داشتهها و دغدغههای خود بگویند.
سازوکار ارزیابی آثار هم در این دوره از جشن منتقدان، متفاوت از دورههای قبل بود و دبیر جشن، اینگونه این تفاوت را تشریح کرد؛ «در این دوره از جشن منتقدان، برای نخستینبار، آکادمی جشن، مسئولیت سنگین داوری سه سال اکران سینمای ایران را برعهده گرفت. کاری طاقتفرسا و دقیق که ثمرهاش، ارزیابی ۲۰۷ فیلم در گسترهای وسیع از ژانرها، زبانها و جهانبینیها بود.»
انتخاب فرزاد حسنی برای اجرای این جشن صنفی، انتخابی قابلقبول بود اما در یک نگاه کلی، نمیتوان تایم بالای مراسم و تراکم بخشهای مختلف در کنداکتور برنامه را که عارضه همه رویدادهای سینمایی محسوب میشود، نادیده گرفت!
نمای دوم؛ حضور چهرهها
به مانند هر رویداد دیگری، بخشی از اعتبار یک جشن متأثر از ترکیب مدعوین و چهرههای حاضر است. جشن منتقدان که همواره از سوی اهالی سینما، موردتوجه قرار داشته و بهواسطه ارزیابی آثار از سوی «اهالی نقد» اعتبار ویژهای برای آن قائل بودهاند، در دوره پانزدهم هم با حضور قابلتوجه چهرهها برگزار شد. علاوهبر هنرمندانی که در بخشهای مختلف نامزد دریافت جایزه بودند، سایر اهالی سینما نیز فرصت حضور در این جمع را غنیمت شمرده و بعد از سالها، یکی از پررونقترین شبنشینیهای سینمایی را رقم زدند.
رسول صدرعاملی، حسن پورشیرازی، امین حیایی، حامد بهداد، پریناز ایزدیار، هوتن شکیبا، آزاده صمدی، پژمان جمشیدی، سروش صحت، مستانه مهاجر، اکتای براهنی، نصرالله مدقالچی، سارا بهرامی، سارا حاتمی، سجاد بابایی، ستاره پسیانی، مهسا حجازی، بابک خواجهپاشا، رضا بابک، بانیپال شومون، بهزاد خلج، ناصر ممدوح، تورج الوند، سهیل دانشاشراقی، کاظم دانشی، امید شمس، فرزین محدث، بامداد افشار، ناهید مسلمی، علیرضا ثانیفر، ندا جبرئیلی، نفیسه روشن، سهیل موفق، داریوش فرضیایی، صدف اسپهدی، مجید صالحی، مهران احمدی، کوروش تهامی، سید ابراهیم عامریان، امیر غفارمنش و میرسعید مولوی تنها بخشی از چهرههای حاضر در این مراسم بودند و از مدیران سینمایی هم فاطمه محمد مدیرعامل موزه سینما و مسعود نجفی مدیر روابط عمومی سازمان سینمایی در جشن حضور داشتند.
با این همه اما جای خالی برخی از چهرههای شاخص بهخصوص از پیشکسوتان صنف منتقدان هم قابل چشمپوشی نیست. نکتهای که جواد طوسی در آیین بزرگداشت خود به آن اشاره کرد و گفت: «معتقدم که نظر لطف و تشکر صنفی برای من بهعنوان نماینده یک نسل پربار و ارزشمند است اما جای امید روحانی، هوشنگ گلمکانی، شهرام جعفرینژاد و بهزاد عشقی اینجا خالی است. همچنین به نسل جدید منتقدان خوشآمد میگویم.»
نمای سوم؛ بزرگداشت به سبک منتقدان
برگزاری آیین بزرگداشت، یکی از سنتهای ارزشمند در جشنهای سینمایی است و در پانزدهمین جشن منتقدان هم شاهد برگزاری سه آیین بزرگداشت بودیم. فرشته صدرعرفایی اولین آیین را به خود اختصاص داد که البته به دلیل همزمانی سفر به خارج از کشور، تنها پیام تصویریاش برای حاضران پخش و آیین بزرگداشتش در غیابش برگزار شد.
دیگر بازیگری که از نگاه منتقدان سینمای ایران موعد پاسداشت هنرنماییاش فرارسیده، حسن پورشیرازی بود؛ ستارهای که حضور درخشانش در «پیر پسر» از سوی همه منتقدان تحسینشده و در بزنگاه رکوردشکنی این فیلم در گیشه، جشن منتقدان فرصتی را فراهم آورد تا از کارنامه هنریاش تجلیل شود.
در کنار این دو بازیگر، منتقدان سینمایی از یکی از چهرههای پیشکسوت صنف خود هم تجلیل کردند و سومین آیین بزرگداشت برای جواد طوسی برگزار شد. منتقدی که مسعود کیمیایی برایش پیام کتبی ارسال کرد و خودش وقتی روی سن آمد، گفت: «بزرگداشت را باید برای مردم این سرزمین برگزار کرد که صبورانه این روزگار سخت را قبول میکنند. امیدوارم شرایط فراهم شود تا ما بتوانیم بدون هیچگونه حب و بغض از این بحران عبور کنیم.»
نمای چهارم؛ ترکیب جوایز
از مهمترین نکات در ترکیب جوایز پانزدهمین جشن منتقدان سینمایی توجه ویژه به فیلم «علت مرگ نامعلوم» به کارگردانی علی زرنگار بود که بیشترین سهم را در ترکیب جوایز این دوره داشت. توجه به فیلم علی زرنگار و اهدای جوایز اصلی به این اثر زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که به یاد بیاوریم «علت مرگ نامعلوم» به دلیل ممیزی از حضور در جشنواره فیلم فجر محروم ماند و اکران عمومی آن هم با تأخیر رقم خورد اما ارزشهای سینمایی آن از نگاه منتقدان نادیده نماند.
سه فیلم «جنگل پرتقال» ساخته آرمان خوانساریان، «خائن کشی» ساخته مسعود کیمیایی و «برف آخر» ساخته علی عسکری هم هر یک با سه جایزه در رتبه دوم بیشترین جوایز قرار گرفتند.
فهرست نهایی جوایز جشن پانزدهم منتقدان و نویسندگان سینمایی، به شرح زیر است؛
تندیس و جایزه ویژه جشن منتقدان: سروش صحت برای کارگردانی «صبحانه با زرافهها»
تندیس بهترین دستاورد فنی: سهیل دانش اشراقی برای طراحی صحنه «خائن کشی»
تندیس بهترین مهندسی صدا: مهرشاد ملکوتی و مسیح حدپور سراج برای «موقعیت مهدی»
دیپلم افتخار بهترین موسیقی متن: مسعود سخاوتدوست برای «تمساح خونی»
تندیس بهترین موسیقی متن: ستار اورکی برای «خائنکشی»
تندیس بهترین تدوین: حسن حسندوست برای «پرویزخان»
تندیس بهترین فیلماول: آرمان خوانساریان برای «جنگل پرتقال»
دیپلم افتخار بهترین فیلمبرداری: آرمان فیاض برای «برف آخر»
تندیس بهترین فیلمبرداری: مسعود سلامی برای فیلم «خائنکشی»
تندیس بهترین بازیگر نقش مکمل زن: صدف اسپهبدی برای «علفزار»
دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: علیرضا ثانیفر برای «علت مرگ نامعلوم»
تندیس بهترین بازیگر نقش مکمل مرد: مجید صالحی برای «برف آخر»
دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن: الناز شاکر دوست برای «بیبدن»
تندیس بهترین بازیگر نقش اول زن: سارا بهرامی برای «جنگل پرتقال»
جایزه خلاقیت در بازیگری: امین حیایی برای بازی در فیلم «برف آخر»
دیپلم افتخار بهترین بازیگر نقش اول مرد: بانیپال شومون برای «علت مرگ نامعلوم»
تندیس بهترین بازیگر نقش اول مرد: میرسعید مولویان برای «جنگل پرتقال»
تندیس بهترین فیلمنامه: علی زرنگار برای «علت مرگ نامعلوم»
تندیس بهترین کارگردانی: علی زرنگار برای «علت مرگ نامعلوم»
نمای پنجم؛ برای بیتا و زخمهای جنگ
تجربه مواجهه با جنگ ۱۲ روزه، تجربهای نبود که به راحتی بتوان به دست فراموشی سپرد و یکی از خوشسلیقگیهای برگزارکنندگان جشن منتقدان، اختصاص بخش ویژهای از این رویداد به تکریم خانواده قربانیان این جنگ بود.
بیتا موسوی از خبرنگاران باسابقه سینمایی که در این جنگ داغ سنگین درگذشت اعضای خانواده برادرش را تجربه کرده بود، به نمایندگی از زخمخوردگان جنگ با همراهی برادهزادهاش بهعنوان تنها عضو باقیمانده از یک خانواده، روی سن حاضر شد و گفت: «از روز ۲۵ خرداد که این اتفاق افتاد بسیاری از همکاران در سینما و مطبوعات همواره کنار من بودند که از همهشان تشکر میکنم. از محمدمهدی عسگرپور، مهدی کوهیان و همکارانم در روزنامه شرق تشکر میکنم که نام و یاد شهدا را گرامی داشتند. امیدوارم در سرزمین من هرگز هیچ آدم مظلومی قربانی جنگ و سیاست نشود. امیدوارم هیچ شخصی در یک ظهر تابستانی همراه با خانوادهاش قربانی جنگ نشود. از آن خانواده، فقط محمد به یادگار برای من باقی مانده است. محمد نور زندگی من است و امیدوارم با کمک شما نگهدار خوبی برای این یادگار ارزشمند باشم.»