مصطفی قاسمیان، رها؛ جمعهای که گذشت، قسمت جدید برنامه سینمایی «هفت» به محلی برای تغییر مجری این برنامه از بهروز افخمی به محمدرضا مقدسیان تبدیل شد که به تعبیری هفتمین مجری «هفت» به شمار میآید.
این برنامه که از زمان تولد در اواخر دهه ۸۰ تاکنون، مهمترین برنامه سینمایی تلویزیون بوده، در عمر ۱۵ سالهاش بیش از هر چیز با تغییر مجری و نوسان در رویکرد و مخاطب مواجه شده تا نقش مجری در تعیین هویت این تریبون غیرقابل انکار باشد.
تولد یک برند با نگاه ژورنالیستی جیرانی
«هفت» نخستینبار در سال ۱۳۸۹ و در حالی که بسیاری از لزوم وجود یک «۹۰ سینمایی» سخن میگفتند، با هدایت فریدون جیرانی آغاز شد و پس از مدتی به جایگاهی قابل توجه در سپهر سینمای ایران دست یافت. جیرانی با تلفیق ساختار ژورنالیستی و حضور جنجالی مسعود فراستی در میز نقد، توانست گفتمانی جسورانه و زنده را پایهریزی کند که شاید حتی برای تلویزیون آن زمان نیز بیش از حد متفاوت بود، چه رسد به دورههای بستهتر بعد.
مهمترین امتیاز «هفت» در ابتدای راه، نگاه دقیق به تحولات روز سینمای ایران و واکنش فوری به متن و حاشیه اتفاقاتی بود که تا پیش از آن در قاب تلویزیون نادیده میماند.
جیرانی اگرچه بهعنوان منتقد سینما شناخته نمیشد، ولی بهعنوان یک فیلمنامهنویس و کارگردان معتبر در سینمای ایران، با سابقه روزنامهنگاری خود، برنامهای جذاب را پایه گذاشت که برند «هفت» را ساخت. او پیش از این برنامه سوابق محدودی در میزبانی یک برنامه تلویزیونی داشت که شاخصترین آنها همکاری با محمد صالحعلا در برنامه «دو قدم مانده به صبح» بود، اما عنوان مجری حرفهای نداشت.
اگرچه «هفت» در ابتدای شکلگیری از حضور منتقدان متنوعی بهره میبرد، ولی پس از مدتی با دعوت از مسعود فراستی بهعنوان منتقد ثابت، کاراکتر این منتقد را در ذهن مخاطبان سیما تثبیت و جا پای او را به عنوان یکی از چهرههای حاشیهساز سینمای ایران محکم کرد.
کمحاشیه و خنثی مثل گبرلو
پس از دوران حدودا ۲ ساله جیرانی، محمود گبرلو منتقد باسابقه سینما سکان برنامه را به دست گرفت. اگرچه او تلاش کرد برنامه را به محیطی امنتر برای سینماگران تبدیل کرده و ساختار سابق «هفت» را حفظ کند، اما حذف فراستی و رویکرد آرامتر، شور ژورنالیستی را از این برنامه گرفت. بسیاری از منتقدان این دوره را به دلیل از دست دادن جذابیتهای چالشی، دوران افول برنامه نامیدند.
گبرلوی ۵۰ ساله که پیش از این سابقه جدی اجرای تلویزیونی نداشت، حدود ۳ سال در قامت یک مجری – کارشناس فرهنگی به میزبانی این برنامه پرداخت و در این مدت، مسعود فراستی منتقد ثابت «هفت» را کنار گذاشت.
مهمترین اتفاق در قاب برنامه «هفت» طی دوره سکانداری محمود گبرلو دعوت و میزبانی این برنامه از رخشان بنیاعتماد آن هم همزمان با حواشی مربوط به فیلم جنجالی او یعنی «قصهها» بود. کارگردان مطرحی که بعدتر دیگر در هیچ برنامه تلویزیونیای حاضر نشد.
بازگشت جنجال با تیم افخمی-فراستی!
در اولین مقطعی که بهروز افخمی مجری «هفت» شد، روحیه شخصی او همراه با بازگرداندن فراستی، جنجالها را دوباره به اوج رساند. افخمی هم مانند اسلاف خود پیش از میزبانی این برنامه، وجهه اجرا نداشت و تنها به عنوان کارگردان سینما شناخته میشد.
فصل سوم «هفت» به شکلی متفاوت آغاز شد و چند اپیزود اول آن به صورت تولیدی و شبهمستند روی آنتن رفت و حتی از نریشن نیمهکمدی افخمی بهره میبرد، اما در ادامه، برنامه به روال معمول خود بازگشت و مانند دیگر برنامههای زنده تلویزیون ادامه یافت؛ تغییری که طبق اذعان مجری، به خلاف خواسته او بود، چراکه افخمی تمایل بیشتری به ساخت برنامهای تولیدی و حتی مستندگونه داشت.
افخمی هم مانند جیرانی در حوالی ۶۰ سالگی، اجرای «هفت» را پذیرفت و باز هم مانند او، محصولی جنجالی و پرسروصدا به آنتن تحویل داد. در این دوره، یک بار دیگر مسعود فراستی در مقابل کارگردانان سینما نشست و فیلمها را با تندترین الفاظ و گزندهترین لحن، در مقابل آنان نقد میکرد؛ هرچند برخی از فیلمسازان حضور در این میزانسن را نپذیرفتند.
دوره کوتاه رشیدپور و خشم حاتمیکیا!
در ماههای پایانی مدیریت علیاصغر پورمحمدی در شبکه ۳ سیما، رضا رشیدپور به عنوان اولین مجری حرفهای رسانه ملی روی صندلی میزبان «هفت» نشست. او که در ۳۹ سالگی و فقط برای ۱۱ شب مجری این برنامه بود، شبهای داغ و جنجالی را از سر گذراند و در حالی که گفته میشد شاید این برنامه را ادامه دهد، ولی حواشی همان ۱۱ شب جشنواره و خصوصا اعتراض خشمگینانه ابراهیم حاتمیکیا در اختتامیه فجر سیوششم، سکان «هفت» را از اختیارش درآورد.
این دوره کوتاه البته از لحاظ دعوت مهمان، دورهای نسبتا پرفروغ بود، چراکه در این شبها، مهران مدیری، پیمان معادی، امین حیایی، حمید نعمتالله، هومن سیدی و سارا بهرامی به «هفت» رفتند؛ چهرههایی که بعضی بعدها دیگر در این برنامه دیده نشدند.
در ایام میزبانی رضا رشیدپور، مسعود فراستی جایی در این برنامه نداشت.
پایان زنده بودن «هفت» با لطیفی!
پس از دوران رشیدپور، «هفت» برای حدود یک سال پخش نشد، تا زمانی که صندلی اجرای آن در آستانه جشنواره سیوهفتم فجر به محمدحسین لطیفی رسید. او با همراهی مجتبی امینی که تهیهکنندگی برنامه را بر عهده گرفت، «هفت» را به محصولی بسیار متفاوت تبدیل کردند که همزمان با تحولات تلویزیون، به تدریج کماثر، کمبیننده و فاقد سروصدا شد. جالب آن که آنها در همین شرایط، ۴ سال در این برنامه حضور داشتند و طولانیترین دوره سکانداری این برنامه سینمایی تلویزیون را رقم زدند!
در بخش زیادی از این دوره، برنامه «هفت» به صورت تولیدی پخش میشد که ضربه قابل توجهی به برند برنامه زد.
با شروع عصر لطیفی، باز هم وضعیت حضور مسعود فراستی تغییر کرد و این منتقد به «هفت» برگشت و حتی میز نقد را خودش اداره میکرد، ولی زمان دیرهنگام پخش میز نقد، تولیدی شدن برنامه و البته کاهش مخاطبان کلی سیما، اثرگذاری را از فراستی هم گرفت.
افخمی دوم کمفروغ ظاهر شد
پس از انتخاب مجتبی امینی بهعنوان دبیر چهل و یکمین جشنواره فیلم فجر، «هفت» به محمد تنکابنی تهیهکننده برنامه «نقد سینما» در شبکه ۵ واگذار شد که با همراهی بهروز افخمی مجری آن برنامه، به برنامه سینمایی رقیب رفتند. همزمان با این تحولات، «هفت» از شبکه ۳ به شبکه نمایش انتقال یافت و دومین دوره اجرای افخمی در این برنامه آغاز شد.
«هفت» این بار اما متفاوت بود؛ نه مثل دوره قبل از حضور فراستی بهره میبرد و نه جنجالبرانگیز و پرسروصدا شد. از سوی دیگر تداوم سیاست دوره قبل مبنیبر دعوت نکردن از ستارههای شناختهشده، «هفت» را از جذابیت برای مخاطب عام انداخت؛ تا جایی که در مواردی معدود مثل ادبیات اهانتآمیز یک کارگردان روی آنتن زنده، توجه تماشاگران سینما را جلب میکرد.
از جمله نکات ویژه این دوره، شیمی جالب میان بهروز افخمی مجری و امیر قادری منتقد ثابت برنامه بود که با شوخی و کلکلهای تمامنشدنی آنها، لحظات بامزه فراوانی را رقم زد و فضایی متفاوت از گذشته این برنامه داشت ولی همین فضا از جدیت این برند سینمایی کاست. بهمنماه ۱۴۰۳ هم برای اولینبار، مجری «هفت» در جشنواره فیلم فجر در مقام کارگردان حاضر بود و حتی سیمرغ هم گرفت!
به شکلی جالب توجه، در این دوره مجری دومی هم به «هفت» اضافه شد که حتی در ویژهبرنامه ۵ روزه برای پوشش جشنواره فیلم کوتاه تهران، سابقه میزبانی مستقل این برنامه را به کارنامه خود افزود: وستا جعفرنیا که تنها مجری خانم «هفت» و جوانترین مجری تاریخ این برنامه به شمار میآید. او با وجود پایان اجرای افخمی در این برنامه، به همکاریاش با «هفت» ادامه خواهد داد.
امیدها به مجری تازهنفس
دوره تازه «هفت» از میزبان متفاوتی بهره میبرد که اگرچه به خلاف اغلب مجریان سابق برنامه، فیلمساز نیست، ولی همزمان دارای شأن مجری حرفهای (مثل رضا رشیدپور) و منتقد حرفهای (مثل محمود گبرلو) است؛ او همچنین تنها مجری این برنامه به شمار میآید که پیش از «هفت»، سابقه اجرای جدی برنامههای سینمایی را در تلویزیون دارد و در گذشته، عناوینی چون «سینما ملت» در شبکه ۵، «ساعت سینما» در شبکه ۴ و «سینما سلامت» در شبکه سلامت را اجرا کرده است.
محمدرضا مقدسیان که در ۴۱ سالگی بهعنوان مجری این برنامه انتخاب شده، به تعبیری ششمین مجری در هفتمین دوره این برنامه به شمار میرود و اولین کسیست که پس از بارها حضور در میز نقد این برنامه، روی صندلی اجرای آن مینشیند. او در ایام جشنواره اخیر فیلم کوتاه تهران هم کارشناس ثابت «هفت» بود و کمتر از دو هفته بعد، مجری آن شد.
جالب آن که برای نخستین مرتبه در تاریخ برنامه «هفت»، این بار بدون تغییر تهیهکننده و از میانه پخش یک فصل، مجری این برنامه تغییر کرده تا نقش محمد تنکابنی به عنوان تهیهکننده، بیش از گذشته به چشم آید.