مصطفی قاسمیان، رها؛ در سالهای اخیر بحثهای فراوانی درباره آییننامههای مربوط به شوراهای پروانه ساخت و پروانه نمایش مطرح شده و گامهایی هم در این زمینه برداشته شده، اما این روند هیچگاه به ابلاغ آییننامههای تازه نینجامیده است. این در حالی است که اهالی سینما میدانند این دو آییننامه مصوب هیئت وزیران، دو مورد از مهمترین قوانین سینمای ایران به شمار میآیند، اما به علت تصویب در بیش از ۲۰ سال قبل، هماکنون کهنه و در مواردی حتی غیرقابل استفادهاند.
این کهنگی را میتوان حتی از عنوان رسمی آییننامه پروانه نمایش هم متوجه شد که در ادبیات حقوقی «آییننامه نظارت بر نمایش فیلم و اسلاید و ویدئو و صدور پروانه نمایش آنها» نامیده شده و موردی مثل «اسلاید» را نیز شامل میشود!
حال با وجودی که نزدیک به یک سال از وعده رییس سازمان سینمایی درباره اصلاح و بازنگری در این دو آییننامه میگذرد، هیچ خبری از آغاز، انجام یا حتی خروج این فرایند از دستور کار، منتشر نشده و اطلاعی از وضعیت این آییننامهها در دست نیست.
این وعده را رائد فریدزاده در اوایل بهمنماه ۱۴۰۳ و در گفتوگو با ایسنا ارائه کرد. او در این گفتگو، ضمن تاکید بر قدیمی بودن و عدم انطباق آییننامههای فعلی با اقتضائات روز، وعده بازنگری اساسی و حرکت به سمت ادغام پروانههای سینمایی و غیرسینمایی را داد و حتی به احتمال نیاز به اخذ مجوز از هیئت وزیران اشاره کرد. فریدزاده در این باره گفت: از زمان تنظیم و تصویب آییننامههای مرتبط با صدور مجوز ساخت و نمایش فیلم، سالها گذشته و اینها نیاز به بازنگری دارند چرا که مواردی در آنها وجود دارد که ممکن است الان اصلا موضوعیت نداشته باشند یا لازم است کاملا روشن و مشخص شوند… هر دو آییننامه (پروانه ساخت و نمایش) باید بازنگری شوند… و ممکن است لازم به انجام اصلاح یا گرفتن مجوز از هیئت وزیران باشد. نفس قضیه این است که با توجه به اقتضائات امروز باید یک آییننامه جدید نوشته شود تا این همه شورا و کارگروه تشکیل نشود و در نهایت کار سینماگران هم راحتتر انجام و مسیر فعالیت هموار شود.
وعده مدیران سینمایی دولت چهاردهم در بازنگری آییننامهها، در حالی هنوز به سرانجام نرسیده که در دولت سیزدهم هم این موضوع یک بار مورد توجه قرار گرفت و خیلی بیشتر از حالا جلو رفت. در آن مقطع، محمد خزاعی رییس وقت سازمان سینمایی برای انجام این اصلاحات، شورای عالی سینما را احیا کرد، اما اصلاحات صورتگرفته با موجی از مخالفتها روبرو شد و در نهایت به ابلاغ نرسید.
پس از بحثهای فراوان بر سر حذف پروانه ساخت که در ماههای اخیر رخ داد، چهارشنبه هفته گذشته خانه سینما بهعنوان اتحادیه اصناف سینمای ایران، آییننامهای برای تنظیمگری تولید و نمایش فیلم به سازمان سینمایی ارائه کرد که اهمیت تحقق وعده بازنگری آییننامههای یادشده را بیش از گذشته نشان میدهد.
آییننامه بررسی فیلمنامه و صدور پروانه فیلمسازی (آییننامه شورای پروانه ساخت) مصوب مردادماه ۶۸ هیئت وزیران است و تاکنون یک بار در سال ۷۷ با اصلاحیهای تغییر کرده است. آییننامه نظارت بر نمایش فیلم و اسلاید و ویدئو و صدور پروانه نمایش آنها (آییننامه شورای پروانه نمایش) نیز در اسفندماه ۶۱ توسط هیئت وزیران تصویب شده و تاکنون سه مرتبه در سالهای ۶۴، ۷۷ و ۸۲ پذیرای اصلاحیههایی بوده است.
در سالهای گذشته البته دستورالعملهایی برای اجرای این دو آییننامه قانونی، توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصویب و ابلاغ شده که جدیدتر از آییننامههای یادشدهاند و آخرین مورد آنها به تیرماه ۱۴۰۰ بازمیگردد. این دستورالعملها که به جزییات درخواست پروانه، فهرست اعضا و نحوه تشکیل شورا، فرایند اجرایی صدور مجوز و موارد اینچنینی میپردازد، اگرچه به طور نسبی با برخی اقتضائات فنی و سامانههای مورد استفاده سازمان سینمایی مطابقت دارند، ولی از آنجا که تنها دستورالعمل اجراییاند، امکان حل مشکل کهنگی آییننامههای یادشده را ندارند و پس از بازنگری این قوانین، خود بایستی مجددا تصویب و ابلاغ شوند.