محراب توکلی، رها؛ در سینمای ایران بازیگران زنی را داریم که همزمان با کارگردانها ریسک کرده و با گریم مردانه مقابل دوربین ظاهر شدهاند. اقدام آنها در این زمینه علاوهبر اینکه سوژه جالب توجهی دارد، تلاششان برای نزدیک شدن به شخصیت یک مرد نیز حائز اهمیت و جای بحث دارد.
به بهانه بازتابهای حضور الناز شاکردوست در نقش یک مرد در فیلم «کجپیله» طی گزارشی به برخی از این تجربهها و تلاشهایی که از سوی بازیگران زن صورت گرفته پرداختهایم.
«الناز شاکردوست» در فیلم «کجپیله»
به عنوان آخرین نمونه باید به فیلم «کجپیله» که این روزها در سبد اکران حضور دارد بپردازیم. این فیلم به نویسندگی و کارگردانی هاتف علیمردانی ساخته شده و الناز شاکردوست در آن نقش یک مرد و زن را همزمان بازی میکند. در نگاه اول شخصیت مرد شاکردوست رسمی و اداری به نظر میرسد و تفاوت زیادی با نقشی که او به در قامت زن ایفا میکند، دارد. به همین سبب چالش شاکردوست دو چندان است. شاکردوست در کالبد یک مرد موقعیتی را که پیش از این در سینمای ایران ندیده بودیم را به رقم زد. ماجرای عشق و عاشقی او با نعیمه نظامدوست نیز برای بار اول در سینمای ایران دیده میشود. پیش از این نقش مردهایی که توسط زنها ایفا میشدند، چنین سویهای نداشت.
نیوشا ضیغمی در فیلم «هشتگ»
فیلم سینمایی «هشتگ» به کارگردانی رحیم بهبودیفر و محصول سال ۱۳۹۵ توانست نگاهها را با نقش متفاوت نیوشا ضیغمی در آن دوره به خود جلب کند. ضیغمی در این فیلم با گریم سنگینی که محسن ملکی بر روی او انجام داده بود، در قامت یک پیرمرد نقش بازی میکرد. در حدس اول و نگاه به پوستر فیلم سخت میتوان نیوشا ضیغمی را تشخیص داد. بازیگر فیلم «قرنطینه» برای نزدیک شدن به نقش یک پیرمرد تلاشهای قابل توجهی اعم از تغییر صدا و تغییر لحن انجام داده است. گریم سنگین او نیز در این راستا به حرکتها و راه رفتنش کمک کرده است. این فیلم در دوره خود با توجه به حضور متفاوت این بازیگر همچون «کجپیله» مورد توجه قرار گرفت.
شقایق فراهانی در فیلم «گلبهخودی»
«گل به خودی» فیلمی در ژانر کودک و نوجوان بود که شقایق فراهانی در آن بازیگر نقش فیروز بود. این فیلم به کارگردانی احمد تجری روایتگر ماجراهای چند کودک پرورشگاهی است که توسط عروسکها به دنیای فانتزی وارد میشوند و این آغاز ماجراهای این فیلم حوزه کودک و نوجوان است. حال و هوای فانتزی این فیلم دست شقایق فراهانی را باز گذاشته بود تا با اجرایی تیپیکال، به شمایل یک مرد راننده وانت نزدیک شود و تجربه متفاوتی را در کارنامه حرفهای خود ثبت کند.
آزاده زارعی در فیلم «آمین خواهیم گفت»
فیلم «آمین خواهیم گفت» به کارگردانی و نویسندگی سامان سالور و تهیهکنندگی برادرش ساسان سالور یک سال قبل از «هشتگ» اکران شد. البته سال تولید این اثر به اواخر ۱۳۸۹ بازمیگردد. این اثر به دلیل حضور «آزاده زارعی» در نقش یک پسر پنج سال توقیف بود. این اثر نخستین تجربه زارعی به عنوان بازیگر در سینما است. روایت، لوکیشن و موقعیتهایی که آزاده زارعی در آنها حضور دارد بسیار خشن و طاقتفرسا است. اما او برای مقابله با آنها به عنوان یک پسر از پس این چالشها به خوبی بر آمد.
آزیتا حاجیان در سریال «ساعت شنی»
مجموعه تلویزیونی «ساعتشنی» به کارگردانی بهرام بهرامیان و حمایت سازمان بهزیستی در سال ۱۳۸۶ با محوریت مصائب اجتماعی و معضلات معیشتی ساخته شد. یکی از نقشهای پیچیده و مهم این سریال مش دریا با بازی آزیتا حاجیان بود. نقش مش دریا درباره زنی بود که برای کسب امنیت بیشتر، خود را به شکل مردانه در میآورد و نقش یک مرد را بازی میکند. او در این سریال نقش یک فالوده فروش زن دورهگرد را بر عهده دارد که به دلیل مواجهه با خطرات احتمالی در جامعه، برای امنیت بیشتر و فرار از دردسرها، تظاهر به مردانگی میکند. حاجیان درباره پذیرفتن این نقش و بازی کردن آن به دغدغهاش برای بازی در نقشی سخت و پیچیده و همچنین معضلات جنسیتی در بطن جامعه تاکید داشت.
شبنم قلیخانی در فیلم «انتقال آتش»
سال ۹۵ در فیلم «انتقال آتش» به کارگردانی محمد کرمانشاهی، شبنم قلیخانی هم در نقش یک مرد در این فیلم حاضر شد. این فیلم البته در قالب تلهفیلم به تولید رسید و داستان آن در مورد مبارزه با حملات تروریستی بود. براساس تیزرهای منتشر شده از آن هم به نظر میرسد ایفای نقش مردانه در فیلم به اقتضای داستان صورت گرفته و قلیخانی در واقع نقش یک زن را در این فیلم ایفا میکند که در مقطعی تصمیم به استفاده از گریم مردانه میگیرد. با این حال همین تجربه، نام این بازیگر را هم در فهرست زنانی که گریم مردانه را تجربه کردهاند، قرار داده است.
ویشکا آسایش در «مسافر ری»
این یکی از مواردی است که اگر خود بازیگر سالها بعد از آن رونمایی نمیکرد، ما هم با خبر نمیشدیم! ویشکا آسایش چند سال پیش تست گریمی متفاوت و کاملا مردانه از خود را در فضای مجازی منتشر کرد و نوشت که مربوط به فیلم «مسافر ری» به کارگردانی داود میرباقری بوده است. این گریم البته باتوجه به ملاحظات تلویزیون که تهیهکننده اصلی فیلم بوده، مجوز نگرفته و آسایش هم با آن مقابل دوربین دیده نشده است اما جسارت داود میرباقری که پیشتر ویشکا آسایش را با کاراکتر قطام به شهرت رسانده بود، برای پیشنهاد ایفای یک نقش مردانه به او و پیش رفتن تا مرحله تست گریم، در جای خود جالبتوجه است.
لیلا حاتمی در فیلم «کمالالملک»
فیلم «کمالالملک» به عنوان یکی از آثار شاخص زندهیاد علی حاتمی در سال ۱۳۶۲ ساخته شد. در این فیلم دختر او که اکنون تبدیل به یکی از بازیگران مطرح سینما شده، لیلا حاتمی، در نقش کودکی کمالالملک در سن ۱۱ سالگی ظاهر شد. این اثر اولین فیلم حاتمی در سینمای ایران است. بنابراین لیلا حاتمی و آزاده زارعی در اولین تجربه خود نقش یک پسر را بازی کردهاند. هر دو بازیگر در نخستین تجربه خود چالش بزرگی را پشت سر گذاشتهاند. حاتمی در قامت کودکیهای کمالالملک باید مقابل دوربین راه رفته و بازی بدون دیالوگ داشته باشد. در واقع با نگاهش حرف بزند. این کار اکنون برای بازیگران مطرح سینمای ایران و جهان نیز یک چالش به حساب میآید.