به گزارش خبرنگار رها، سازمان صداوسیما دوره پرچالشی را پشت سر میگذارد و در سکوت خروجیهای رسمی این سازمان درباره میزان مخاطبان، برخی نظرسنجیهای رسمی، بهوضوح حکایت از فاصله گرفتن معنادار این رسانه از عنوان «رسانه ملی» به معنای واقعی کلمه دارد.
فارغ از نکات کیفی مرتبط با خروجی این سازمان بهویژه در حوزه تولیدات تلویزیونی که ویترین اصلی آن را شامل میشود، مسئله ناترازی میان «بودجه» و «عملکرد» هر از گاهی موردتأکید منتقدان و کارشناسان قرار میگیرد.
مدیران سازمان اما غالبا با انتقاد متقابل به این انتقادات پاسخ میدهد که نمونه اخیر آن را میتوان اظهارات پیمان جبلی در گفتوگو با سایت خبرآنلاین و کنایه او مبنیبر «کافی نبودن بودجه صداوسیما» دانست.
جبلی، در این گفتوگو مدعی شده است: «بودجه صداوسیما صرف موارد متعددی میشود؛ از جمله زیرساخت ۷ هزار فرستنده تلویزیونی و رادیویی در کل کشور و حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ شبکه رادیویی و تلویزیونی اعم از استانی، ملی و برونمرزی. صداوسیما مأموریتهای حاکمیتی دارد و این بودجه با توجه به مأموریتهایی که برای آن در نظر گرفته شده، چه بر اساس قانون برنامه و چه بر اساس سایر قوانین، چهبسا حتی کافی هم نباشد تا بتواند همه مأموریتها را انجام دهد.» و در ادامه هم نتیجه گرفته است: «مقایسه بودجه صدا و سیما با مأموریتهای بسیار محدودی که گاهی برخی دستگاهها یا رسانههای دیگر دارند، به نظر من قیاس معالفارق است.»
این اظهارات جبلی اما مسبوق به سابقه است. رئیس صداوسیما که به نظر میرسد در تبیین معادلات اقتصادی حاکم بر رسانه تحت مدیریت خود، هیچگاه علاقهای به تشریح درگاههای متعدد درآمدی همچون تبلیغات بازرگانی و یا برداشتهای مختلف از منابعی همچون صندوق توسعه ملی ندارد، همواره نسبت به میزان رقم مصوب در بودجه سالانه دولت نگاه انتقادی دارد و هرگونه انتقادات نسبت به صرف هزینههای کلان در این سازمان را ناشی از «بیاطلاعی» منتقدان میداند.
توضیحاتی که هر سال تکرار میشود
بهمنماه سال ۱۴۰۲ و زمانی که انتقادها نسبت به افزایش بودجه صداوسیما در «بودجه سال ۱۴۰۳» در محافل رسانهای مطرح بود، جبلی در حاشیه هیأت دولت و در جمع خبرنگارن گفت: «این سازمان بیش از ۶۰ هزار کارمند شاغل و بازنشسته دارد که این تعداد کارمند شامل خریدخدمتیها و انواع قراردادها میشود. بودجهای که در برنامه به این سازمان اختصاص یافته بر اساس جدول تکالیف تولید است و ما حق اضافه کردن حقوق و دست مزد همکارانمان را بدون کسب موافقت دولت نداریم.» اشاره به این سرفصلهای هزینهای در حالی است که طبیعتا وضعیت سازمان صداوسیما و نسبت به سایر دستگاههای اجرایی در دولت، چندان استثنایی و ویژه نیست، اما از بخش قابلتوجهی از وزارتخانهها، سهم بسیار بالاتری از بودجه سالانه دولت در اختیار دارد.
یک سال پیشتر از این موضعگیری و زمانی که بحث «بودجه سال ۱۴۰۲» در رسانهها داغ بود، جبلی صریحتر به انتقادها واکنش نشان داد و گفت: «ما عادت داریم هر سال که لایحه بودجه توسط رئیسجمهور به مجلس ارائه میشود قبل از اینکه رئیسجمهور از مجلس بیرون بیاید، اولین جایی که بودجهاش مورد نقد قرار میگیرد، صداوسیما است، البته نمیخواهم کسی را متهم کنم؛ اما، چون این اتفاق با عجله میافتد بعضی از افراد یا جریانات، مغرضانه و عجولانه درباره بودجه صداوسیما قضاوت میکنند. بعضی از دوستان هم بدون اطلاع این کار را انجام میدهند یعنی دقتی در جداول نمیکنند. ما در جلسه مفصلی که با کمیسیون فرهنگی مجلس داشتیم آنجا کاملا مشخص و اثبات شد برخلاف چیزی که توسط بعضی از رسانهها منتشر شده و بعضی از افراد هم عنوان کردند، افزایش بودجه صداوسیما برای سال آینده در جداول پیشنهادی دولت کمتر از ۱۰ درصد و حدود ۹/۵ درصد است. یعنی عملاً یکی از پایینترین میزان افزایش بودجهها در بین دستگاههای فرهنگی، به صداوسیما تعلق گرفته است.»
کافی یعنی چقدر؟
روز گذشته پیمان جبلی در همان گفتوگوی رسانهای، اولین زمزمهها در زمینه پیشنهاد خود به دولت برای افزایش بودجه صداوسیما در سال ۱۴۰۵ را هم کلید زد و گفت: «بهطور طبیعی، بودجه همه دستگاهها هر سال بر اساس قانون برنامه افزایش پیدا میکند؛ از جمله بودجه صداوسیما که طبق همان نظم و روال موجود، هر سال افزایش مییابد.»
«ناکافی» دانستن بودجه صداوسیما در سال جاری در حالی از سوی پیمان جبلی مطرح شده است که افزایش بودجه ۱۱ هزار میلیارد تومانی لحاظ شده برای این رسانه در بودجه ۱۴۰۴ نسبت به سال قبلتر را میتوان بالاترین جهش بودجهای صداوسیما طی یک دهه اخیر بهحساب آورد.
در همان زمان رونمایی از بودجه ۱۴۰۴ اعلام شد که سهم صداوسیما از بودجه عمومی در این سال بیش از برآورد کل بودجه ۱۰ وزارتخانه و در حدود ۳۵ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده و این درحالی است که این رقم در بودجه سال گذشته ۲۴ هزار میلیارد تومان بوده است!
حالا جای این سوال وجود دارد که واقعاً «بودجه کافی» از نگاه رئیس سازمان صداوسیما چقدر است و در نبود شفافیت در زمینه هزینهکرد این سازمان در حوزههای مختلف و مهمتر از آن درگاههای متعدد درآمدی در کنار بودجه عمومی، چه زمان فرصت پاسخگویی درباره عملکرد متناسب با هزینههای صرف شده، فرامیرسد؟