محمدرضا کاظمی، رها؛ اگر این روزها سری به شبکههای اجتماعی زده باشید، حتما چشمتان به یکی از برنامههای گفتوگومحور پرسروصدای اینترنتی خورده است؛ برنامههایی که معمولا یکی از چهرههای شناخته شده رسانهای (مجری یا بازیگر) آن را اجرا میکند و اکثر مهمانها نیز افراد شاخص و بعضاً سلبریتیهای حوزه خود هستند.
حتما هم نیاز نیست که این مجریان و برنامهسازان را دنبال کنید تا بخشهایی از ویدئوهایشان را در فضای مجازی ببینید، چون بخشی از کارکرد این برنامه تولید کلیپهای کوتاه برای شبکههای اجتماعی است و به همین دلیل خیلیها حتی اگر کل یک برنامه را ندیده باشند، بخشهای بامزه یا جنجالی مصاحبهها را در اینستاگرام، توییتر یا تلگرام دیدهاند. در حال حاضر هم مجریان سابق تلویزیون، هم بازیگران و هم چهرههای رسانهای به ساخت این قبیل برنامهها روی آوردهاند. در این گزارش (به ترتیب حروف الفبا) مروری داریم بر چند برنامه مهم این روزها که بر بستر اینترنت توزیع میشوند. البته که در این فهرست جا برای اشاره به چند برنامه مهم دیگر این ژانر هم هست، مثل برنامه «اثر پروانهای» با اجرای امین محمدی که البته چون بیشتر ماهیت پادکستی دارد، در گزارشی مجزا (درباره پادکستها) به آن میپردازیم.
اکنون
مجری: سروش صحت
حال و هوای برنامه: «اکنون» بازگشت سروش صحت به فضای برنامههای گفتوگومحور و نیز یادآور «کتاب باز» است، برنامهای با محوریت کتاب و حال و هوای آدمهایی که زندگیشان در لابهلای صفحات کتابهاست. محور موضوعی گفتوگوها در برنامه سروش صحت بیشتر درباره تجربیات انسانی، ادبیات، هنر و زندگی شخصی مهمانان برنامه است. گفتوگوها در این برنامه ساختار منسجمی دارد و مخاطب میداند در «اکنون» قرار است شاهد چه مدل حرفهایی باشد. در اینجا خبری از سوالات چالشی و جوابهای دندانشکن نیست و فضای برنامه به هیچ وجه سمت سوژهها و اتفاقات زرد و عامه پسند نمیرود. سروش صحت مثل یک هنرجوی مشتاق، به حرفها گوش میدهد و با طرح موضوعات مختلف مسیر را هدایت میکند و مهمان و مخاطب را سر ذوق میآورد.
ویژگی مثبت: در این برنامه همواره حرف از کتابها زده میشود و نام آثار ریز و درشت زیادی در قالب گفتوگوها به زبان میآید. نکته مثبت این برنامه اینجاست که تقریبا هر کتابی که نامش در «اکنون» برده میشود، میتواند امیدوار باشد که با افزایش فروش مواجه شود. در حقیقت این برنامه تلاش خوبی هم برای کتابخوان کردن مخاطبانش میکند.
باضیا
مجری: علی ضیا
حال و هوای برنامه: علی ضیا پس از کوچ از تلویزیون با برنامه «باضیا» سر از اینترنت درآورد. نمیتوان پیش بینی کرد که مهمان بعدی که قرار است روی صندلی روبروی او بنشیند کیست. از چهرههای سیاسی گرفته، تا بازیگران و خوانندههای خارج نشین و زیرزمینی و البته ورزشکاران. مهمانان علی ضیا در یک دسته یا گروه نمیگنجند و هر از گاهی هم سروصدای زیادی به راه میاندازند. ضیا که پیش از این به عنوان مجری جایگاه خود را در صداوسیما به دست آورده بود، در این برنامه جدید تلاش کرده افرادی را در مقابل خود بنشاند که شاید کمتر در دیگر برنامهها حاضر شدند، ولی حرفهای زیادی برای گفتن دارند.
ویژگی مثبت: تنوع مهمانها را شاید بتوان ویژگی اصلی این برنامه دانست. علی ضیا هر بار با یک چهره جدید سعی میکند بینندگان «باضیا» را شگفتزده کند. از طرف دیگر فضای گفتوگو در این برنامه خودمانی و راحت است و همین راحتی هم باعث شده هرازگاهی مباحثی در آن مطرح شود که خیلی زود سر از شبکههای اجتماعی دربیاورد. مثل اکثر برنامههای اینترنتی این برنامه نیز نیم نگاهی به شبکههای اجتماعی دارد و در هر قسمت آن حداقل یک یا دو بخش از گفتوگو خیلی زود وایرال میشود. اگرچه بعضی قسمتها مثل مصاحبه با شهرام شبپره، خیلی سروصدا به راه انداخت و بیش از پیش باعث دیده شدن این برنامه شد.
پامپ
مجری: امیرحسین قیاسی
حال و هوای برنامه: امیرحسین قیاسی یکی از چهرههای محبوب این روزهای برنامههای اینترنتی است، استندآپ کمدینی که از برنامه «خندوانه» رامبد جوان کارش را آغاز کرد و در یکی دو سال اخیر، برنامههای مختلفی را با کمک پلتفرمهای گوناگون تولید کرده است. اما برنامه «پامپ» او که حالا فصل دومش در دست انتشار است، بیش از آثار قبلیاش دیده شد، برنامهای با محوریت گفتوگو بین امیرحسین و مهمانش که اکثراً یا بازیگر هستند یا خواننده. در فصل اول این برنامه قیاسی با بازیگران، مجریان و افراد کمتر شناخته شده گفتوگو میکرد اما فصل دوم تمرکز اصلی تیم تولید روی مهمانهای مطرح است. مهرداد صدیقیان، هادی حجازیفر، عباس جمشیدیفر، بیژن بنفشهخواه، اشوان، ماکان بند، کاظم سیاحی، فرزاد فرزین و… برخی از مهمانهای فصل جدید این برنامه بودند. بدون شک بهترین قسمت «پامپ» نیز گفتوگوی قیاسی و مهرداد صدیقیان است، برنامهای صدیقیان چهرهای متفاوت از خود به نمایش گذاشت و تقریبا تنها مهمانی بود که توانست از پس قیاسی بربیاید و به چهره اصلی برنامه تبدیل شود. این برنامه بازخوردهای زیادی در شبکههای اجتماعی داشت و دقیقا پس از محبوبیت این گفتگو هم دیگر هنرمندان با فراغ بال بیشتری به «پامپ» رفتند.
ویژگی مثبت: لحن متفاوت امیرحسین قیاسی و راحتی او با مهمانهایش برگ برنده اوست. اگرچه این راحتی از نظر برخی از صاحبنظران عرصه برنامه سازی و هنرمندان گاهی اوقات بیش از اندازه میشود و گاهی سوالاتش این حس را به مخاطب القا میکند که او درحال بازجویی از مهمانان است، اما قیاسی این مسئله را نیز دستمایه شوخیهایش قرار داده و پس از مطرح شدن این نقد، در هر قسمت از برنامه که سوالاتش به این سمت و سو میرفت، خود او نیز این مسئله را نقد میکرد! در حقیقت یکی از نکات قابل توجه برنامه «پامپ» این است که رابطه دوطرفهای با شبکههای اجتماعی دارد، هم برای آنجا خوراک محتوایی تولید میکند، هم باتوجه به بازخوردهای هر قسمت، به گفتوگوهای بعدی پروبال میدهد. قیاسی و تیم تولید برنامهاش همواره فضای مجازی را رصد میکنند و خودشان را با اتفاقات و حواشی روز جلو میبرند.
پرسونا
مجری: امیرعلی دانایی
حال و هوای برنامه: امیرعلی دانایی چند سال پیش با برنامه «رخ به رخ» که از شبکه دوم سیما پخش میشد، فضای اجرا را تجربه کرد، برنامهای که بیش از یک فصل ادامه پیدا کرد و مهمانهای مختلفی داشت. او حالا با تجربهای که از آن برنامه داشته به سراغ ساخت «پرسونا» آمده و در اینجا علاوه بر مجری، وظیفه کارگردانی و تهیهکنندگی آن را نیز برعهده دارد. در این برنامه شما قرار نیست یک گفتوگوی تخت ببینید، بلکه بخشهای جنبی متنوعی در «پرسونا» وجود دارد که ماهیت کلی آن را شکل میدهد. در بخش ابتدایی مهمان برنامه تنها روبروی دوربین مینشیند و از خود میگوید و سپس نوبت گفتوگو میرسد. در حال حاضر دو قسمت از برنامه «پرسونا» از پلتفرم شیدا پخش شده، قسمت اول با حضور مسعود فراستی و قسمت دوم با حضور نسرین مقانلو که هر دو قسمت نکات قابل توجهی داشتند. در این میان به نظر میرسد امیرعلی دانایی ارتباط خوبی هم با مسعود فراستی داشته باشد، چون فراستی در هر دو برنامهای که دانایی مجری آن بوده، به عنوان مهمان قسمت اول حضور داشته، اگرچه فاصله بین ضبط این دو برنامه نزدیک به چهار سال است!
ویژگی مثبت: مهمترین ویژگی «پرسونا» نوع برخورد با مهمان است، در این برنامه ما هم با زندگی حرفهای مهمانها آشنا میشویم هم زندگی شخصیشان. نوع هدایت گفتوگو توسط داناییفر هم جالب توجه است، او به موقع و کاملاً درست توازن را برقرار میکند و جایی که باید زندگی حرفهای مهمان را به میان میکشد و به موقع به بخش خصوصی زندگی او ورود میکند.
رک
مجری: مجید واشقانی
حال و هوای برنامه: همانطور که از نام برنامه پیداست، اینجا قرار است همه صحبتها «رک»، شفاف و بدون سانسور مطرح شود. معمولاً هم این اتفاق میافتد اما با این وجود چون بیشتر محتواهای این برنامه حول محور حواشی است، بیشتر حال و هوای آثار عامه پسند و زرد را دارد. یعنی خیلی از هنرمندان با حضور در این برنامه داستانهای شخصی و حاشیههای مربوط به خودشان را بازگو میکنند و معمولاً هم تیترهای محبوب رسانهها و صفحات زرد شبکههای اجتماعی از دل آن بیرون میآید. بیشتر مهمانهای این برنامه هنرمندان هستند، اما هر ازگاهی چهرههای سیاسی و سلبریتیهای دیگر حوزهها نیز روبروی واشقانی مینشینند.
ویژگی مثبت: آشکارترین ویژگی برنامه «رک» این است که به دنبال جنجال است، یعنی کاملاً مشخص است که سازندگان آن نگاه ویژهای به بازخوردهای برنامه دارند و اصلا باتوجه به پیش بینی بازخوردها، مهمان دعوت میکنند. در طول هر قسمت هم بخشهایی از برنامه به طور خاص در شبکههای اجتماعی دست به دست میشود. در اصل مجید واشقانی و تیم همراهش بسیار دوست دارند با این برنامه جنجالی، سروصدا راه بیاندازند و دیده شوند، حتی اگر صحبتهای مطرح شده در برنامه بعضا به ضرر برخی از افراد از جمله خود واشقانی باشد!
ساطور
مجری: منصور ضابطیان
حال و هوای برنامه: یکی از جدیدترین برنامههای گفتوگو محور اینترنتی است که با سوژهای متفاوت به سراغ مهمانهایش میرود. منصور ضابطیان با یار غارش محمد صوفی، این برنامه را تولید کرده و در هر قسمت یک هنرمند را به برنامه خود دعوت میکند تا خاطراتش از سانسورهای مختلف در آثار هنری را تعریف کند. در همین قسمتهای ابتدایی چهرههای مطرحی همچون مهراب قاسمخانی، رسول صدرعاملی، ابوالحسن داوودی و… به «ساطور» رفتند و از بلاهایی که تیغ سانسور بر سر آثارشان آورده صحبت کردند. این برنامه ذاتا سوژهای ملتهب و جذاب دارد، اما ضابطان به طور خاص گفتوگوها را طوری مدیریت کرده که جو برنامه متشنج نشود و مهمانها خیلی راحت و در آرامش تمام اتفاقات را روایت میکنند. این برنامه که مدت زمان آن کمتر از یک ساعت است، تاکنون بازخوردهای مثبتی از طرف رسانهها و شبکههای اجتماعی به دست آورده.
ویژگی مثبت: مهمترین ویژگی «ساطور» این است که درخصوص اتفاقاتی صحبت میکند که کمتر کسی از آنها خبر دارد و مسیر سختی که فیلمسازان و هنرمندان برای ساخت آثار هنری در دهههای گذشته طی کردهاند را به تصویر میکشد. بسیاری از فیلمها، سریالها و برنامههای رادیویی و تلویزیونی که در این برنامه از آنها صحبت میشود، در دسته آثار شاخص و جریان ساز قرار دارند و صحبت درخصوص چگونگی شکلگیری آنها برای مخاطبان قدیمی و پیگیر آثار هنری بسیار شیرین و دلچسب است. شعار برنامه منصور ضابطیان این است: «خاطره نگفتنها، ننوشتنها، نساختنها و نسرودنها» و چه چیزی جذابتر از شنیدن درباره این خاطرات خاص از آثار هنری محبوب.»
لایو ۳۶۰
مجری: عادل فردوسیپور
حال و هوای برنامه: چند هفتهای میشود که دوشنبه شبها شبیه به سالهای نه چندان دور شده است، شبیه به زمانی که عادل فردوسیپور با برنامه «نود» آنتن شبکه سه را در اختیار داشت و هر هفته فوتبال دوستان منتظر شروع برنامه او بودند. فردوسیپور حالا برنامه «لایو ۳۶۰» را در اپلیکیشن فوتبال ۳۶۰ بالا آورده است، برنامهای که تقریبا همه چیز آن شبیه به «نود» است و هر هفته گفتوگوهای مفصلی هم با اهالی فوتبال دارد. شاید نتوان این برنامه را در دسته آثار گفتگومحور اینترنتی قرار داد، اما گفتوگوهایی که در هر قسمت آن فردوسیپور با ورزشکاران و مدیران فوتبالی انجام میدهد، کاملا در این دسته قرار میگیرند و بسیاری از آنها در شبکههای اجتماعی نیز دست به دست میشوند. در این مدت عادل فرصتهای خوبی برای گفتوگو داشته، مثل مصاحبه با رسول خطیبی و سوالات جنجالی که از او پرسید یا گفتوگو با مهدی مهدویکیا، پس از نایب قهرمانی تیم ملی کشورمان در مسابقات کافا. اگرچه مصاحبه با مهدویکیا میتوانست بهتر از این باشد، اما خروجی آن باز هم امیدوارکننده بود.
ویژگی مثبت: فوتبال ایران پس از توقف پخش برنامه «نود» با یک خلا روبرو بود که بخشی از آن را «فوتبال برتر» پر کرد. با این حال بسیاری از دوستداران این ورزش به دنبال برنامهای در حد و اندازه «نود» بودند و چه کسی بهتر از عادل فردوسیپور برای ساخت این برنامه؟ او یکی از شناختهشدهترین چهرههای فوتبال و رسانه در ایران است و قطعا میتواند با انجام گفتوگوهای چالشی و خاص، کمک بزرگی به بهتر شدن وضعیت فوتبال کشورمان بکند.
ماجرای جنگ
مجری: جواد موگویی
حال و هوای برنامه: یکی از برنامههای گفتوگو محور شاخص این روزها، برنامه «ماجرای جنگ» با اجرای جواد موگویی، مستندساز شناخته شده کشورمان است. موگویی در این برنامهها به سراغ چهرههای تاثیرگذار سیاسی و نظامی کشور میرود و خیلی صریح و بیپرده راجع به اتفاقات سیاسی، جنگ ۱۲ روزه، ترورهای رژیم صهیونیستی در سالهای اخیر و دیگر وقایع سیاسی و اجتماعی مهم کشور در سالهای اخیر صحبت میکند. سردار احمد وحیدی، محمدباقر قالیباف، سید عباس عراقچی، علی شمخانی و… جزو مهمانهای این برنامه بودند و بخشهایی از صحبتهای هرکدام از آنها خیلی زود در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی بازنشر شده است. نکته جالب توجه اینجاست که این برنامه در ابتدا قرار بود از تلویزیون پخش شود و بر همین اساس دوم مرداد قسمت اول برنامه با حضور سردار وحیدی پخش شد، اما تلویزیون دیگر زیر بار پخش این برنامه نرفت و سازندگان «ماجرای جنگ» مجبور شدند آن را از طریق فضای مجازی و پلتفرمهای آنلاین منتشر کنند. در حال حاضر دو قسمت از این برنامه (سردار وحیدی و محمدباقر قالیباف) در تلوبیون وجود دارد و برای تماشای مابقی قسمتها باید به سایتهایی مثل آپارات و یوتیوب مراجعه کنید.
ویژگی مثبت: مهمترین مسئله این است که سازندگان این برنامه خیلی زود به ماجرای جنگ ۱۲ روزه رژیم صهیونیستی علیه ایران پرداختند و در حالی که زمان زیادی از این رویداد نگذشته و همچنان هم احتمال حمله مجدد از جانب صهیونیستها مطرح میشود، خیلی خوب است که یک برنامه به طور ویژه و از زاویه دید افراد نزدیک به ماجرای جنگ به آن میپردازد. موگویی در این گفتوگوها سوالات خوبی از مهمانانش میپرسد و تلاش میکند راجع به اتفاقات ریز و درشت مربوط به جنگ و وقایع سیاسی و اجتماعی سالهای گذشته صحبت کند.