صدرعاملی اولین کارگردانی که نیامد/ کاتالوگ جشنواره کجاست؟

محمدرضا کاظمی؛ رها، در هشتمین روز از چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، اهالی رسانه در پردیس ملت به تماشای سه اثر کاملاً متفاوت نشستند. یکی «زندگی کوچک کوچک» ساخته امیرحسین ثقفی، دیگری «جانشین» به کارگردانی مهدی شامحمدی و در آخر «قایق سواری در تهران» جدیدترین ساخته رسول صدرعاملی، سه اثری که هرکدام دنیاهای خاص خود را داشتند و شرایط اکرانشان نیز با هم فرق دارد. آنچه در ادامه می‌خوانید نکات مربوط به روز هشتم جشنواره در سینمای رسانه است.

نکته اول؛ کاتالوگ جشنواره کجاست؟

جشنواره فیلم فجر مثل هر رویداد هنری دیگری ابزار تبلیغاتی مختلفی دارد که یکی از این موارد کاتالوگ یا کتاب جشنواره است؛ مجموعه‌ای که به طور مفصل هم راجع به آثار حاضر در این رویداد خوراک در اختیار رسانه‌ها و دوستداران سینما قرار می‌دهد، هم اطلاعاتی کامل از تمامی دست‌اندرکاران جشنواره ارائه می‌دهد. معمولاً کاتالوگ جشنواره قبل از آغاز رویداد یا نهایتا در روزهای ابتدایی در اختیار عموم علاقه‌مندان قرار می‌گیرد (دوره‌هایی از جشنواره هم بوده که این کتاب در اواسط این رویداد منتشر شده) اما بعد از گذشت هشت روز از دوره چهل‌وچهارم هنوز خبری از کتاب جشنواره نشده است. این یکی از ضعف‌های بزرگ جشنواره این دوره در حوزه تبلیغات و اطلاع‌رسانی محسوب می‌شود که هیچ توضیح قانع‌کننده‌ای هم تا به امروز درخصوص علل عدم انتشار آن ارائه نشده است. منوچهر شاهسواری و تیم همراهش در این دوره در این حوزه عملکرد قابل دفاعی نداشتند و قطعاً پس از پایان جشنواره می‌توان با مصادیق بیشتر و دقیق‌تر به تمام این نقاط ضعف اشاره کرد.

نکته دوم؛ حضور رائد فریدزاده در کاخ جشنواره

حضور رائد فریدزاده، رئیس سازمان سینمایی در پردیس ملت، یکی از اتفاقات قابل توجه در جریان برگزاری روز هشتم این رویداد بود. فریدزاده بعد از نشست رسانه‌ای فیلم اول، رودرروی اهالی رسانه ایستاد و به سوالات آن‌ها پاسخ داد. یکی از مسائلی که در این گفتگو مطرح شد، شرایط موجود در جشنواره و حرف و حدیث‌ها و حواشی مربوط به این رویداد بود که او در این رابطه توضیح داد: در خصوص فضای حاکم بر جشنواره معتقد هستم این شرایط بخشی از فرآیند بلوغ سینمای ایران است. خوشبختانه فضایی فراهم شده که افراد با دیدگاه‌های مختلف می‌توانند نظرات خود را بیان کنند. باید از پیش بپذیریم که وجود نظرات متفاوت امری طبیعی است و هر نظر، چه موافق و چه مخالف، در نهایت می‌تواند به اعتلای سینمای ایران کمک کند. کار هنر به‌ذات حیات‌بخشی و امیدآفرینی است. درنتیجه امیدوارم همگی به چنان بلوغی دست پیدا کنیم که خود را حق مطلق نپنداریم و تصورمان این نباشد که هرکه برخلاف آن‌چه ما می‌اندیشیم عمل کند، پا روی حق گذاشته است. در این مسیر، بالابردن ظرفیت شنیدن و گفت‌وگو نخستین گامی است که باید برداشته شود. ضمن این که بخشی از فرآیند رسیدن به بلوغ این است که افراد بتوانند نظرات خود را بیان کنند. هر نظری چه موافق و چه مخالف، اگر در راستای اعتلای سینمای ایران باشد، باید شنیده شود و مورد توجه قرار گیرد.

نکته سوم؛ دو فیلم با یک بلیط!

در فرآیند قرعه‌کشی پخش فیلم‌ها در سینمای رسانه که سال‌های قبل رخ می‌داد این امکان وجود داشت که اگر تهیه‌کننده‌ای مثلا دو فیلم در یک دوره داشت، آثارش در یک روز به نمایش درآیند و از آنجایی که شانس و قرعه در آن روند اثرگذار بود، نمی‌شد به این همزمانی خرده گرفت. اما اینکه در سیستمِ جدید که دبیر جشنواره به آن دست پیدا کرده چنین اتفاقی رخ دهد، واقعا موردی استثنائی است. در روز هشتم جشنواره ما شاهد این مسئله بودیم که دو فیلم از روح‌الله سهرابی در مقام تهیه‌کننده پشت سر هم به نمایش درآمد. در سانس ساعت ۱۶:۳۰ دقیقه فیلم «جانشین» و در ساعت ۱۹ فیلم «قایق سواری در تهران» به روی پرده رفتند و پس از هر دو اکران نیز این تهیه‌کننده در دو نشست خبری حضور پیدا کرد. این مسئله به طور مستقیم به برنامه‌ریزی ضعیف برگزارکنندگان و جابجایی‌های متعدد در طول برگزاری این رویداد برمی‌گردد و امیدواریم در این سه روز پایانی، جشنواره با کمترین تغییر به مسیر خود پایان دهد تا دیگر شاهد چنین مسائلی نباشیم.

نکته چهارم؛ صدرعاملی، اولین کارگردان غایب

در طول برگزاری نشست‌های رسانه‌ای چهل‌وچهارمین جشنواره فیلم فجر، بارها شاهد عدم حضور عوامل به ویژه بازیگران شناخته شده در این رویداد بودیم. حتی مورد عجیب فیلم «زنده‌شور» را هم دیدیم که کاظم دانشی به تنهایی در نشست پرسش و پاسخ حاضر شد، اما شب گذشته و در خلال نشست خبری «قایق سواری در تهران» باز هم با یک شرایط عجیب روی استیج عوامل تولید مواجه شدیم و برای اولین بار شاهد عدم حضور یک کارگردان در نشست خبری بودیم. رسول صدرعاملی به عنوان باسابقه‌ترین کارگردان حاضر در جشنواره امسال، در فتوکال و نشست رسانه‌ای فیلم جدیدش حاضر نشد و این نشست با حضور روح‌الله سهرابی تهیه‌کننده و بازیگر خردسال حاضر در فیلم برگزار شد. سهرابی درخصوص غیبت کارگردان فیلمش گفت: رسول صدرعاملی به همراه مادرش در مشهد هستند، مطمئنا شان رسول صدرعاملی اجل از آن است که من برای حضور در نشست خبری به او اصرار کنم. ضمن این که، این تصمیم شخصی من بود که چون جناب صدرعاملی حضور ندارند، به تنهایی در نشست خبری حضور پیدا کنم، وگرنه دیگر عوامل و ازجمله برخی بازیگران هم‌اکنون در سالن حضور دارند.

نکته پنجم؛ وعده شاهسواری مبنی بر شفاف‌سازی درباره آثار ضعیف

برنامه تلویزیونی «هفت» سال‌هاست که یکی از برندهای مهم تلویزیون در حوزه سینماست و امسال هم این برنامه با اجرای محمدرضا مقدسیان هر شب ویژه‌برنامه‌ای برای جشنواره فجر دارد. شب گذشته منوچهر شاهسواری دبیر جشنواره مهمان این برنامه بود و صحبت‌های مفصلی انجام داد. اگرچه توقع می‌رفت این برنامه چالشی شود و شاهسواری به بسیاری از ضعف‌های موجود در برگزاری این دوره پاسخ دهد، اما به نظر می‌رسد سازندگان این برنامه به دنبال دامن زدن به حواشی نبودند. شاهسواری در بخشی از سخنانش درخصوص عدم حضور نام‌های بزرگ و وجود فیلم‌های ضعیف در این دوره توضیح داد: من هم دلم می‌خواهد مسعود کیمیایی، محمدعلی سجادی، علیرضا رئیسیان و رخشان بنی اعتماد باز هم فیلم بسازند. بعضی از این عزیزان اساتید ما و برخی هم نسلان ما هستند و نمی‌توان جلوی این تقاضای عاطفی برای دیدن آثار فیلمسازان مولف را گرفت. معلوم است که دل همه ما برای دیدن فیلم‌های رخشان بنی اعتماد تنگ می‌شود ولی این نباید باعث شود کاری کنیم رخشان‌های دیگری در سینمای ایران متولد نشوند. گاهی اوقات ما به خودمان از نظر عاطفی ظلم می‌کنیم که متوجه این فضا نیستیم و به غصه‌های یکدیگر احترام نمی‌گذاریم. من اگر فرصتی به دست بیاورم بابت تک تک فیلم‌هایی که در جشنواره اکران شدند و برخی معتقدند آثار ضعیفی بودند یادداشت می‌نویسم که چرا این فیلم انتخاب شد.