مصطفی قاسمیان، رها؛ با نزدیکشدن به زمان برگزاری چهل و چهارمین جشنواره ملی فیلم فجر و بالاگرفتن تدریجی تب برگزاری این رویداد، سرنوشت فیلمهای این جشنواره در اکران عمومی بیشازپیش اهمیت مییابد؛ سرنوشتی که احتمالاً در تمایل تهیهکنندگان برای رونمایی آثارشان در این رویداد نیز تأثیرگذار است.
نگاهی به وضعیت نمایش عمومی آثار چهل و سومین جشنواره ملی فیلم فجر، نشان میدهد در حدود یک سال پس از این رویداد و درحالیکه جز نیمه دوم دیماه، سینماها با ظرفیت کامل فعال بودند، بیش از ۵۰ درصد این آثار راهی به اکران روی پرده نیافتند.
برایناساس از میان ۳۲ فیلم بخش مسابقه، ۱۴ اثر شامل «اسفند»، «بازی را بکش»، «بچه مردم»، «پیشمرگ»، «ترک عمیق»، «زیبا صدایم کن»، «رها»، «شاهنقش»، «صد دام»، «صیاد»، «گوزنهای اتوبان»، «کفایت مذاکرات»، «موسی کلیمالله: بهوقت طلوع» و «ناتور دشت» موفق شدند روی پرده سینما به نمایش درآیند که کمتر از نصف فیلمهای بخش مسابقه اصلی را تشکیل میدهند.
در مقابل ۱۵ فیلم «۱۹۶۸»، «آبستن»، «آنتیک»، «تاکسیدرمی»، «چشمبادومی»، «خاتی»، «داد»، «دستتنها»، «سونسوز»، «مرد آرام»، «ماریا»، «لولی»، «فریاد»، «شوهر ستاره» و «شمال از جنوب غربی» به اکران سینمایی نرسیدند.
۳ فیلم «بازیخونی»، «اشک هور» و «خدای جنگ» نیز بدون نمایش روی پرده بزرگ، مستقیماً به اکران آنلاین پلتفرمها یا تلویزیون رفتند.
به شکلی جالبتوجه، وضعیت نمایش عمومی فیلمهای دو بخش جنبی جشنواره از آثار بخش اصلی بهتر بوده است؛ چراکه از بخش انیمیشن، ۳ فیلم اکران شدند و یک فیلم به اکران نرسید و از میان فیلمهای داستانی بخش ویژه، ۵ فیلم روی پرده سینما رفتند و فقط دو فیلم به نمایش روی پرده درنیامدند. نکته قابلتأمل آن که «رکسانا» یکی از دو فیلم داستانی نمایشدادهشده بخش ویژه نیز در نزدیکی زمان اکران قرار داشت، ولی به دلیل درگذشت تهیهکننده، با تعویق در نمایش عمومی مواجه شد.
آمار ۴۴ درصدی فیلمهای بخش مسابقه چهل و سومین جشنواره فجر که روی پرده سینما اکران شدند، کمتر از آمار مشابه برای جشنواره چهل و دوم است که از میان ۳۳ فیلم آن دوره، ۱۷ اثر معادل ۵۲ درصد توانستند در یک سال بعد از جشنواره، نمایش عمومی روی پرده سینما را تجربه کنند.
ازآنجاکه فیلمهایی با بودجه دولتی با استفاده از منابع عمومی، به تولید فیلم برای مخاطب عام میپردازد و خواب سرمایه حاصل از درآمدهای بیتالمال، اهمیت بیشتری دارد، بررسی عملکرد این آثار در دستیابی به پرده سینما نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. برایناساس از میان ۱۴ لایو اکشن و یک انیمیشن سازمانی در فجر چهل و سوم، ۵ فیلم به اکران عمومی نرسید و سه فیلم بدون نمایش عمومی روی پرده بزرگ روانه پلتفرم یا تلویزیون شد.
نگاهی به فهرست فیلمهای نمایشدادهشده فجر چهل و سوم نشان میدهد اغلب فیلمهای اکران نشده، آثاری با حضور بازیگران کمتر شناختهشده بودهاند تا رابطه میان حضور در جشنواره و نمایش روی پرده بزرگ، بیشتر مشخص شود. از جمع آثار اکرانشده امسال، تنها «اسفند» و «ترک عمیق» با حضور حداقلی بازیگران مشهور ساخته شدند، ولی در میان محصولات پشت خط اکران، میتوان به «آبستن»، «داد»، «سونسوز»، «لولی» و «فریاد» اشاره کرد که چنین مختصاتی داشتند.
از سوی دیگر در میان ۱۰ اثر برنده سیمرغهای بخش اصلی جشنواره چهل و سوم، ۶ فیلم «زیبا صدایم کن»، «پسر دلفینی ۲»، «بچه مردم»، «موسی کلیمالله: بهوقت طلوع»، «اسفند» و «صیاد» اکران عمومی را تجربه کردند و ۴ فیلم «شمال از جنوب غربی»، «سونسوز»، «شوهر ستاره» و «۱۹۶۸» اکران نشدند. نکته قابلتوجه، وضعیت فیلم «شمال از جنوب غربی» است که باوجود دریافت ۳ جایزه مهم بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اول مرد و بهترین فیلمبرداری، هنوز موفق به اکران سینمایی نشده است.
از دیگر نکات جالب در این باره، میتوان به نمایش تنها یک فیلم برنده سیمرغ بازیگری اشاره کرد. در واقع جز فرهاد آئیش که نقشآفرینی سیمرغدارش برای «موسی کلیمالله: بهوقت طلوع» روی پرده سینماها دیده شد، بازی برنده سیمرغ فریبا نادری در «شوهر ستاره»، مصطفی زمانی در «شمال از جنوب غربی» و لیندا کیانی در «۱۹۶۸» هنوز در معرض دید تماشاگران سینما قرار داده نشده است.