منیژه خسروی، رها: فیلم سینمایی «مجنون» به کارگردانی مهدی شامحمدی، تهیهکنندگی عباس نادران و نویسندگی علیرضا محصولی از جمله فعالیتهای سازمان هنری رسانهای اوج در زمینه تولیدات دفاع مقدس و ساخت آثار مرتبط با فرماندهان شهید جنگ تحمیلی است.
فیلم از چه میگوید
شهید مهدی زینالدین از فرماندهان جوان دوران دفاع مقدس است که به دلیل شم بالای نظامی توانست چندین عملیات مهم را طراحی و اجرا کند. او نه فقط یک مرد جنگی بود که با اخلاق و مرام ویژه خود تبدیل به چهرهای محبوب نزد رزمندگان شد. درام فیلم سینمایی «مجنون» بر محور دو موضوع اساسی بنا نهاده شده است: فرماندهی شهید زینالدین و زندگی خصوصی او. سهم بخش دوم زیاد نیست اما در همین مقدار، مخاطب پی به رابطه عاطفی او و همسرش میبرد و متوجه میشود، آقای فرمانده در خانه، مردی مهربان و همراه است.
«مجنون» بعد از نقب زدن به این نکته، سراغ فرماندهی شهید زینالدین در عملیات خیبر میرود؛ عملیاتی که بعد از چند ناکامی، اهمیتی مضاعف یافته است و در صورت شکست، معادلات جنگ علیه کشورمان به هم میخورد. فیلم این ماجرا را گام به گام به تصویر میکشد و دادههای تاریخی را در اختیار مخاطب قرار میدهد. شهید زینالدین همزمان با شناسایی جزیره مجنون، نیروها را برای یک عملیات آبی-خاکی آماده میکند و سپس نوبت به ماموریت اصلی میرسد. در نهایت «مجنون» راوی هوش سرشار شهید زینالدین و نیز ایمان، رشادت و توکل رزم آوران لشگر ۱۷ علی بن ابی طالب (ع) میشود که نبردی نابرابر را با پیروزی به سرانجام میرسانند.
ساختار چگونه است؟
مهدی شامحمدی چهرهای سرشناس در حوزه مستند است و آثاری چون «عملیات غیرممکن»، «مدار هفت درجه آرش»، «خوف ستایش یک مواجهه»، « امام رضا (ع)»، «پرستاران»، «هفت قصه از خرمشهر» و … در کارنامه دارد. او با این پیشینه پشت دوربین اولین فیلم بلند سینمایی خود قرار گرفت و توانست یک اثر سینمایی با اسلوب کلاسیک را کارگردانی کند. البته در لحظاتی سبقه مستندسازی شامحمدی در کار مشهود است.
فیلم در تصویری کردن زندگی خصوصی قهرمان موفق عمل میکند و شیمی شهید زینالدین و همسرش باورپذیر و بدون کلیشههای سینمای دفاع مقدس است. کارگردان از قدیسسازی پرهیز کرده و قهرمان فیلمش در وهله اول کسی است که پا در زمین دارد. بُعد معنوی او هم در راستای روند روایت عملیات به باور مخاطب مینشیند. همچنین تنهایی، بیم و امید و مخمصهای که فرمانده و نیروهای او در آن گیر افتادهاند، به خوبی در فیلم بازنمایی شده است. بخشهای اکشن «مجنون» نیز ابهت یک عملیات مهم را منتقل میکند و فرازهای شناسایی و درگیری فیلم، مهیج است.
ایراد این اثر سینمایی، دادههایی است که گاه مخاطب را گیج میکنند. مثلا مرزی میان خیال فرمانده و واقعیت وجود ندارد. یا میشد از تمهید «زمانبندی» برای روایت اتفاقات منجر به عملیات بهره برد تا مخاطب بهتر در جریان اتفاقات قرار بگیرد.
با این همه «مجنون»، اثری سرگرم کننده است و مهمتر اینکه ضمن معرفی یک قهرمان ملی، برگردانی موفق از یک عملیات مهم است که صدام از پیروزی در آن اطمینان کامل داشت. هوش و درایت شهید زین الدین به همراه جانفشانی همرزمانش اما ورق را برگرداند و همین باعث شد ایران در ماجرای قطعنامه دست بالا را داشته باشد.
از تحسین در فجر تا انتظار برای اکران
فیلم سینمایی «مجنون» در جشنواره چهل و چهارم فیلم فجر توانست نظر داوران را به دست آورد و ضمن نامزدی در ۱۴ بخش، چهار سیمرغ بهترین فیلم، بهترین موسیقی متن (مجید انتظامی)، بهترین نقش مکمل مرد ( بهزاد خلج) و بهترین نقش مکمل زن (شبنم قربانی) را از آن خود کند. در حالی که به نظر میرسید «مجنون» با چنین پشتوانهای به اکران عمومی برسد، فیلم مدت زیادی در صف انتظار باقی ماند.
در این فاصله «مجنون» در هجدهمین جشنواره فیلم مقاومت درخشید. مهدی شامحمدی علاوهبر کسب تندیس بهترین کارگردانی، جایزه ویژه هیأت داوران را هم گرفت. تندیس بهترین فیلم این رویداد هم به عباس نادران تهیهکننده فیلم رسید. تندیس بهترین بازیگر مرد نیز به سجاد بابایی تعلق گرفت.
معتبرترین امضایی که در ترکیب عوامل فیلم خودنمایی میکند هم متعلق به استاد مجید انتظامی است که پس از سالها دوری از عرصه آهنگسازی فیلم، برای «مجنون» نواخت و ملودی ماندگارش برای این اثر، عنوان بهترین موسیقی فیلم جشنواره مقاومت را کسب کرد. دریافت تندیس بهترین طراحی صحنه توسط بهزاد جعفری و تندیس بهترین فیلمبرداری توسط سعید براتی هم ویترین افتخارات فنی این فیلم در جشنواره مقاومت را تکمیل کرد تا «مجنون» در مجموع با دریافت هفت جایزه اصلی، پرافتخارترین فیلم این دوره از جشنواره فیلم مقاومت لقب بگیرد.
شبنم قربانی در نقش همسر شهید مهدی زینالدین نامزد دریافت سیمرغ شد.
نقشآفرینان فیلم
سازندگان «مجنون» ایفای نقش شخصیت اصلی (شهید مهدی زینالدین) را به سجاد بابایی سپردند؛ بازیگر جوانی که در سالهای اخیر با فیلم و سریالهای مختلف هم توانایی خود را اثبات کرده و عنوان «ستاره» لقب گرفته است. او در ترسیم شمایل فرمانده عملکردی موفق دارد و مهربانی به همراه ذکاوت و دلیری شهید زینالدین را به شکل اصولی ارائه کرده است.
برادر شهید مهدی زینالدین یعنی مجید زینالدین هم سهمی بسزا از «مجنون» دارد و عشق این جوان به وطن در فیلم جاری است. نقش او را محمد رشنو بازیگر کرده و حضورش مقابل دوربین دلپذیر است؛ بویژه این که رابطه برادری در بازی بابایی-رشنو ملموس است.
شبنم قربانی که در سالهای اخیر انواع نقشآفرینی را تجربه کرده است هم با شخصیت منیره، همسر شهید مجید زینالدین، وزن کارنامهاش را بالاتر برده. این بازیگر احساسات زنانگی از مهربانی تا دلخوری را با ظرافت به نمایش گذاشته است.
بهزاد خلج، حسام منظور، سید مهدی حسینی، افشین حسنلو و محمدرسول صفری دیگر بازیگران «مجنون» هستند که حضوری قابل قبول مقابل دوربین دارند.