به گزارش خبرنگار رها، رود ارس، با طولی حدود ۱۰۷۲ کیلومتر، از کوههای بینگول در ترکیه سرچشمه میگیرد و پس از عبور از مرزهای چند کشور، در جمهوری آذربایجان به رود کورا میریزد. این رود، امروز مرز طبیعی ایران را با جمهوری خودمختار نخجوان، ارمنستان و جمهوری آذربایجان تشکیل میدهد.
در بستر آن، ۸۰۵ جزیره (شامل ۴۲۷ جزیرهی ایرانی) موسوم به «شام» قرار دارد که خود گویای پیچیدگیهای مرزبندی این پهنه آبی است. نقطهعطف تاریخیای که ارس را برای همیشه در حافظه ایرانیان با «زخم جدایی» گره زد، عهدنامه ترکمانچای در سال ۱۲۰۶ خورشیدی (۱۸۲۸ میلادی) بود.
بر اساس این پیمان، تمامی مناطق شمال رود ارس از پیکر ایران جدا و ضمیمه روسیه شد. این همان قصه تلخی است که ارس با بغض روایت میکند. کارگردان بهدرستی بر این موضوع تمرکز کرده و مستند را با روایتهایی از مردم بومی، ریشهدارتر میکند. ریشه نام آن در زبان مادی به معنای «تیزرو» است که بر خروشانیاش دلالت دارد.
هادی آفریده در این مستند، یک مردمنگاری از زندگی مردم حاشیهنشین رود ارائه میدهد، اما آن را در قالبی روایی و دراماتیک عرضه میکند. هدف او، روایت قصههای کمتر شنیدهشده مرتبط با جنگها، جداییها و زندگی روزمره در سایه این رود بوده است.
انتخاب شبنم مقدمی بهعنوان راوی (نریتور)، از هوشمندانهترین و اثرگذارترین تصمیمهای کارگردان است. صدای مقدمی به رود ارس، کهنالگویی زنانه میبخشد؛ صدایی که هم میتواند مادرانه و حامل زندگی باشد، هم سوگوار و غمگین از رخدادهایی که دیده است.