آزاده باقری، رها: نمایش میدانی «هجده هزار و یک» روایتگر مقاومت تاریخی مردم خراسان در برابر دشمنان و متجاوزان است. این نمایش به کارگردانی حسن بزرا، تهیهکنندگی علیرضا کوهفر و به روایت صابر خراسانی در مجتمع فرهنگی آیهها در شهر مشهد روی صحنه میرود.
حسن بزرا که سابقهای زیاد از اجرای نمایش میدانی، همچون «تنهاتر از مسیح» ، «بازگشت»، «جهان بانو» و… را در کارنامه دارد، درباره وجه تسویه نمایش «هجده هزار و یک» به خبرنگار رها گفت: این نمایش نام خود را از ۱۸ هزار شهید مشهد و استان خراسان رضوی گرفته است و عدد «یک» نمادی است از هر مخاطبی که میتواند ادامه دهنده راه این شهدای گرانقدر باشد.
او توضیح داد: این نمایش، سفری هزار ساله در قلب خراسان است و از نظر محتوایی تفاوت قابل توجهی با آثاری مشابه دارد. هر نمایش میدانی که روی صحنه بردهام، دارای روایت متفاوتی است و «هجده هزار و یک» نیز از این قاعده مستثنا نیست. این اثر داستانهای متنوعی از برهههای مختلف تاریخ خراسان را با درامی جذاب و دو شخصیت اصلی روایت میکند که پیشبرنده وقایعاند و مضمون اصلی بر مقاومت و ایستادگی مردم در برابر دشمنان در طول تاریخ استان خراسان تمرکز دارد.
بزرا درباره مقدمات اجرایی شدن نمایش بیان کرد: پیش تولید این پروژه نزدیک دو ماه و نیم زمان برد که شامل پژوهش، تحقیق و نگارش متن بود. تولید و ساخت دکور نیز تقریبا دو ماه زمان گرفت. در مجموع بیش از ۲۰۰ بازیگر و نزدیک به ۵۰۰ نفر از عوامل پشت صحنه و تیم اجرایی در طول مدت پیش تولید و در اجرای هر شب این نمایش یک ساعت و ۴۵ دقیقهای مشارکت دارند.
وی افزود: صحنه این اثر یکی از وسیعترین صحنههای نمایش میدانی در سالهای اخیر است. برخلاف نمایشهای میدانی بوستان ولایت تهران که در سالن اجرا میشدند و سهسویه بودند، در اینجا تماشاگران به صورت نعلیشکل در مرکز قرار دارند و نمایش دور تا دور آنها اجرا میشود. این محیط بسیار گسترده و سنگینتر از کارهای قبلی است. در کل باید بگویم نمایش از چیدمان دقیق و منسجم بهره میبرد که با زمان بندی روایت نیز هماهنگ است. همچنین طراح صحنه با دقت تمام محیط و وقایع را بر اساس نیازهای نمایش طراحی کرده است و گروههای جلوههای ویژه، نورپردازی و… در همین راستا گام برداشتهاند.
این کارگردان در پاسخ به میزان استقبال از «هجده هزار و یک» گفت: هر شب بیش از ۱۰ هزار نفر این اثر را تماشا میکنند. با وجود تبلیغات اندکی که نزدیک به روز اجرا انجام شد استقبال از نمایش فوق العاده بوده است و جذب مخاطبان به شکل دهان به دهان و پیامکهای تبلیغاتی صورت گرفت. اما نکته قابل توجه در این زمینه این است که از شب اول نمایش، سالن کاملا پر شده و این روند تا امروز ادامه دارد. گاهی استقبال به قدری زیاد است که مجبوریم درها را ببندیم و شرمنده مخاطبان باقی مانده شویم.
بزرا درباره میزان حساسیت برای تحقیقات نمایش و فرآیند نگارش آن اظهار داشت: متنهای همه نمایشهای میدانی که کار کردهایم با دقت بسیار بالا نوشته و رصد میشوند. ما حتما از مستندات و سندهای معتبر برای روایت استفاده میکنیم تا اگر کسی درباره صحت روایت سوالی داشت، بتوانیم مستندات را ارائه کنیم. نمایشنامه «هجده هزار و یک» نیز بارها بازخوانی و بیش از ۱۵ بار بازنویسی شده تا به نسخه نهایی رسیده است.
او با اشاره به حضور صابر ابر در این اثر عنوان کرد: شخصیت اصلی نمایش میدانی «هجده هزار و یک» خصوصیات ویژهای دارد که بهترین گزینه برای ایفای آن صابر خراسانی بود و خوشبختانه ایشان با کمال میل این نقش را پذیرفت. کار صابر خراسانی از نظر توانایی اجرا، سخنوری و حضور در صحنه بینظیر است و کمک بزرگی به اجرای نمایش کرده است. ایشان علاوه بر حضور هر شب روی صحنه، بخشهایی از روایت را به صورت زنده اجرا میکند. همچنین صدای ضبط شدهاش به عنوان پلیبک در نمایش پخش میشود. این حضور فعال و زنده یکی از تفاوتهای اصلی این نمایش نسبت به کارهای قبلی است، چرا که شخصیتهای شناخته شده معمولا به صورت فیزیکی و اجرایی در نمایشهای میدانی ما حضور ندارند.
بزرا درباره احتمال تمدید «هجده هزار و یک» گفت: با توجه به حجم استقبال، به نظرم باید اجرای نمایش تمدید شود تا مخاطبان بیشتری بتوانند آن را ببینند. البته این تصمیم به درخواست و تصمیم گیری مسئولان استان مربوط میشود، اما تیم ما آمادگی کامل برای تمدید دارد.
حسن بزرا در پایان گفت: به نظر من همه استانها به چنین نمایشهای میدانی نیاز دارند تا تاریخ و فرهنگ بومی خود را به ویژه به نسل جوان معرفی کنند. امروزه حجم اطلاعات فضای مجازی بسیار زیاد است و گاهی ذهنها را به سمت نادرست هدایت میکند؛ بنابراین این نوع کارهای فرهنگی میتوانند نقش مهمی در آگاهی بخشی و ترویج فرهنگ ایفا کنند.
* عکس: داوود باقری/ خبرگزاری مهر