مصطفی قاسمیان، رها؛ این روزها و با شرایط جنگی بهوجودآمده که اکران فیلمهای ایرانی را در سینماها با چالش روبهرو کرده و تمایل تماشاگران به سینما رفتن را کاهش داده، بار دیگر اکران آنلاین در پلتفرمهای ویاودی بهعنوان راه جایگزین اکران سینمایی مطرح شده است.
بررسی خروجی پلتفرمها نشان میدهد هماکنون فیلمهای جدید و پرمخاطبی در بخش سینمای آنلاین این سرویسها قرار گرفته و حداقل یک مورد از این آثار، مخاطب قابل توجهی نیز داشته است.
پیشتازی فیلمنت و فیلیمو
در رقابت این روزهای اکران اینترنتی، پلتفرم فیلمنت با ۶ فیلم در بخش سینما آنلاین بیشترین سهم را دارد: «موسی کلیمالله: به وقت طلوع»، «آقای زالو»، «صدام را بکش»، «لاکپشت»، «پیشمرگ» و «تابستانی که برف آمد». اگرچه تنوع آثار این پلتفرم جالب توجه است، اما برخی از این فیلمها مانند «تابستانی که برف آمد» که نمایش خود را از اواخر بهمنماه آغاز کرده، نزدیک به ۲ ماه است که در بخش اکران آنلاین ماندهاند. در میان این محصولات، «موسی کلیمالله(ع)» که بر اساس گزارش ایرنا، در هفته اول نمایش خود بیش از ۱۰۰ هزار بلیت فروخته، از لحاظ فروش وضعیت خوبی دارد، اما اعداد و ارقامی از باقی فیلمها در دسترس نیست.
در سوی دیگر بازار، فیلیمو بهعنوان قطب دیگر این صنعت، ۵ فیلم «قسطنطنیه»، «جهیزیه»، «مجنون»، «رها» و «مست عشق» را در حال اکران دارد که باز هم تنوع مناسبی را نشان میدهد، هرچند این پلتفرم برخلاف روزهای نخست ایجاد اکران آنلاین، مدتهاست هیچ اطلاعاتی از تعداد بلیتهای فروختهشده هیچکدام از این آثار منتشر نمیکند.
پس از این دو سرویس، شیدا قرار میگیرد که فقط پویانمایی بلند «شنگول و منگول» را در بخش اکران آنلاین نمایش میدهد. این اثر دیرپاترین محصول حال حاضر سینما آنلاین به شمار میآید که از نیمه مهرماه همچنان در شرایط بلیتفروشی قرار دارد و با گذشت ۶ ماه، هنوز به بخش نمایش اشتراکی راه پیدا نکرده است!
نماوا یکی از قدیمیترین بازیگران بازار ویاودی که به طور معمول، تعداد اندکی از محصولات سالانه سینما را به اکران آنلاین میگذارد، این روزها هم هیچ فیلمی در پردیس سینمایی آنلاین خود ندارد.
اکران رایگان در پلتفرمهای دولتی
در حالی که اغلب فیلمهای سینمایی با بلیت بین ۱۳۰ تا ۱۵۰ هزار تومانی به نمایش میرسند و پلتفرم فیلمنت در مورد برخی از آثار، با گذشت مدتی از آغاز اکران، قیمت بلیت آنها را کاهش میدهد، اکران آنلاین در دو پلتفرم روبیکا (وابسته به شرکت مخابرات) و تلوبیون (وابسته به سازمان صداوسیما) کاملا رایگان است.
در سرویس تلوبیون هماکنون دو فیلم «باغ کیانوش» و «بازیخونی» بهصورت رایگان عرضه شده که در روزهای گذشته روی آنتن تلویزیون هم رفتهاند. روبیکا هم انیمیشن «یوز» را رایگان در دسترس کاربران قرار داده است.
اگرچه میتوان حدس زد این آثار احتمالا تماشاگر بیشتری نسبت به محصولات دارای بلیتفروشی پلتفرمهای اصلی دارند، اما از شمار تماشاگران این ۳ فیلم نیز اطلاعاتی در دست نیست.
متنوع، پرفروش و پرستاره
هرقدر فهرست فیلمهای در حال نمایش روی پرده سینماها، در اثر وقوع جنگ، کوتاه است و تنوع چندانی ندارد، اما تنوع فیلمها یکی از نقاط قوت این دور از اکران آنلاین به شمار میآید؛ چراکه از آثار تاریخی و حماسی مانند «موسی کلیمالله(ع)»، «مست عشق» گرفته تا فیلمهای اکشن و جنگی نظیر «بازیخونی» و «پیشمرگ»، کمدیهایی مثل «جهیزیه» و «قسطنطنیه» و درامهای روانشناسانه و اجتماعی چون «لاکپشت» و «تابستانی که برف آمد» و حتی قالب پویانمایی، در این فهرست یافت میشود و سلیقههای مختلف مخاطبان را پوشش میدهد.
پلتفرمها این روزها شماری از فیلمهای پرمخاطب و پرفروش یکی دو سال اخیر را به نمایش میگذارند که از جمله آنها میتوان به «آقای زالو»، «موسی کلیمالله»، «یوز» و «مست عشق» اشاره کرد. آثار تحسینشده ادوار اخیر جشنواره فیلم فجر مانند «مجنون» و «رها» هم در میان این آثار در دسترس قرار دارند.
جالب آن که حتی یک فیلم مستند نیز در این دور اکران دیده میشود. مستند «صدام را بکش» به کارگردانی محمد اثناعشری را که با همکاری سازندگان کمدی «صد دام» به تولید رسیده و در فیلمنت نمایش داده میشود، به نوعی میتوان بخشی از چرخه انتشار فیلم پرفروش «صد دام» دانست که که مدتی پیش در سینما آنلاین همین سرویس عرضه شد و حالا نسخه سریالی آن نیز در مرحله پخش قرار دارد.
در این فیلمها ستارههای سرشناسی هم ایفای نقش کردهاند که از جمله آنها میتوان به مهران مدیری و امین حیایی در «آقای زالو»، پژمان جمشیدی در «قسطنطنیه»، مریلا زارعی در «موسی کلیمالله»، شهاب حسینی در «رها» و «مست عشق»، پارسا پیروزفر در «مست عشق»، فرهاد اصلانی و صابر ابر در «لاک پشت» و شهرام حقیقتدوست در «باغ کیانوش» اشاره کرد.
چالش شفافیت در اکران آنلاین
با وجود همه آنچه گفته شد، طی سالهای اخیر چالش مهم پدیده اکران آنلاین، غیبت آمار شفاف از بلیتفروشی آثار است که دست تحلیلگران و کارشناسان را برای بحث و بررسی درباره میزان رضایت مخاطب، اقتصاد سینما و سلیقه تماشاگر میبندد. این در حالی است که طی نخستین ماههای ایجاد طرح اکران آنلاین فیلم در ایام کرونا، آمار بلیتفروشی آثار مختلف اعلام میشد، اما این روند بعدها به فراموشی سپرده شد و پلتفرمها به روند غیرشفاف کنونی رسیدند که از آمار بلیتفروشی اغلب آثار، هیچ اطلاعاتی منتشر نمیکنند.
پنهانسازی آمار از طرفی جلوی تحلیل دقیقتر تاثیرات اقتصادی و فرهنگی این پدیده را میگیرد و از طرف دیگر راه را برای برطرفسازی اشکالات اکران آنلاین میبندد.