به گزارش خبرنگار رها، «درخشش» که از محصولات جدید سازمان اوج است؛ بازگشت رسمی احمدرضا درویش به سینما بعد از ۱۲ سال محسوب میشود. اطلاعات زیادی از این فیلم منتشر نشده و صرفاً اشاره شده که موضوع آن مقاومت ملت ایران در برابر دشمن متجاوز است و هماکنون به تهیهکنندگی مهدی فرجی در مرحله پیشتولید قرار دارد.
اما درویش در کارنامه هنریاش تا پیشازاین ۸ فیلم بلند سینمایی را در طول ۳۸ سال فعالیت در مقام کارگردان، ساخته است؛ فیلمهایی که هرکدام حالوهوای خاص خود را داشتند و نوع مواجهه منتقدان و مخاطبان عمومی سینما نیز با هرکدام از این فیلمها متفاوت بود. در این گزارش مروری داریم بر این آثار و عملکردی که احمدرضا درویش در طول این مدت داشته است.
شروع امیدوارکننده با اولین فیلم
درویش فیلمسازی را با «آخرین پرواز» آغاز کرد، فیلمی که سال ۶۸ تولید شد و نخستین اکرانش در جشنواره هشتم فیلم فجر بود. این فیلم که در آن بازیگرانی همچون فرامرز صدیقی، عبدالرضا اکبری، اکبر سنگی، مهشید افشارزاده، حسین خانیبیک و… حضور داشتند، در جشنواره با استقبال خوبی از جانب منتقدان و مخاطبان سینما مواجه شد و در نهایت سیمرغ بهترین فیلم اول را نیز برای درویش به ارمغان آورد. البته به جز این مجید میرفخرایی سیمرغ بهترین طراحی صحنه جشنواره را از آن خود کرد. فیلم «آخرین پرواز» که یک اثر جنگی خوشساخت بود در دیگر بخشهای فنی جشنواره مثل بهترین جلوههای ویژه (علی رستگار) و بهترین صداگذاری (اسحاق خانزادی) نیز نامزد دریافت جایزه شد.
اما فقط جشنواره محل دیدهشدن این فیلم نبود و در زمان اکران عمومی آن در بهار سال ۶۹، با اقبال خوبی مواجه شد و نزدیک به ۲ میلیون نفر به تماشای آن نشستند. یعنی اگر «آخرین پرواز» را با جدول اکران امروز سینمای ایران مقایسه کنیم، این فیلم میتوانست سومین فیلم پرفروش سینما از حیث میزان مخاطب باشد. نکته جالبتوجه اینجاست که در همان سال اکرانش، پس از فیلمهایی مهمی همچون «خواستگاری»، «دزد عروسکها»، «آخرین مهلت» و «ساوالان» در جایگاه ۵ جدول پرمخاطبترینهای سال قرار گرفت.
هر دو سال، یک فیلم
بعد از موفقیت «آخرین پرواز» احمدرضا درویش رویهای جالب در پیش گرفت و تا ۱۰ سال پس از آن تقریباً هر دو سال یک فیلم سینمایی ساخت. «ابلیس» دومین فیلم کارنامه هنری این فیلمساز بود که خسرو شکیبایی در روزهای اوج حضورش بهعنوان ستاره سینما در آن فیلم به ایفای نقش پرداخت، اما این فیلم که در جشنواره نهم فیلم فجر به نمایش درآمد، موفقیت خاصی در این رویداد نداشت (فقط نامزدی در بخش تدوین) و در اکران عمومی نیز ۷۰۰ هزار مخاطب را به سالن سینماها کشاند که در آن سالها عدد ویژهای محسوب نمیشد. دو سال پس از این فیلم نوبت به ساخت «آذرخش» رسید، فیلمی که در اوایل دهه هفتاد تولید شد و جهانگیر الماسی، کاظم بلوچی، شهره لرستانی، روحانگیز مهتدی و… بازیگران آن بودند. «آذرخش» فقط ۴۵۰ هزار مخاطب داشت.
بعدازاین اما نوبت به یکی از مهمترین فیلمهای احمدرضا درویش رسید؛ «کیمیا» که سال ۷۳ ساخته شد و ستارههای امتحان پس دادهای همچون خسرو شکیبایی، بیتا فرهی و رضا کیانیان بازیگران آن بودند. این فیلم در جشنواره سیزدهم فجر رونمایی شد و در سالی که آثار برجستهای همچون «پری» (داریوش مهرجویی)، «روسری آبی» (رخشان بنیاعتماد)، «روز واقعه» (شهرام اسدی)، «بادکنک سفید» (جعفر پناهی)، «میخواهم زنده بمانم» (ایرج قادری)، «دیدار» (محمدرضا هنرمند) و … در جشنواره شرکت کردند، در ۱۳ بخش نامزد دریافت جایزه شد و در اختتامیه توانست ۴ سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیئت داوران، بهترین بازیگر نقش اول مرد (خسرو شکیبایی)، بهترین صدابرداری (اصغر شاهوردی، بهروز معاونیان) و بهترین جلوههای ویژه (محمدرضا شرفالدین) را از آن خود کند. این فیلم در کنار چهار سیمرغ، دیپلم افتخار بهترین فیلمنامه را نیز از آن خود کرد و بهنوعی موفقترین فیلم جشنواره سیزدهم لقب گرفت. فیلم «کیمیا» مرداد سال بعد به اکران عمومی رسید که حدود ۵۸۰ هزار نفر در سالنهای سینما به تماشای آن نشستند.
بعد از تجربه موفق «کیمیا»، درویش دو سال بعد «سرزمین خورشید» را مقابل دوربین برد، فیلمی که از نظر پروداکشن یک پروژه عظیم جنگی بود و تجربهای متفاوت در آثار این فیلمساز محسوب میشود. خسرو شکیبایی برای سومین بار برای درویش در این فیلم بازی کرد و گلچهره سجادیه، سعید پورصمیمی، محمود پاکنیت، اصغر نقیزاده، فخرالدین صدیق شریف و… نیز از دیگر بازیگران آن بودند. اما دلیل متفاوتبودن این فیلم نوع واکنش منتقدان و مخاطبان خاص سینما و تماشاگران عمومی به فیلم بود، این اثر در جشنواره پانزدهم فیلم فجر جزو کارهای تحسین شده بود که در ۱۲ بخش نامزد جایزه شد و در اختتامیه ۷ سیمرغ از جمله جایزه ویژه هیئت داوران، فیلمبرداری (محمد آلادپوش)، طراحی صحنه (امیرحسین اثباتی)، موسیقی متن (بابک بیات)، نقش اول زن (گلچهره سجادیه)، جلوههای ویژه (محسن روزبهانی) و صدابرداری (جهانگیر میرشکاری) را به دست آورد. اما باوجود این استقبال خوب و جوایز ویژه، در اکران عمومی چندان موفق نبود و نزدیک به ۱۵۵ هزار نفر از این فیلم دیدن کردند. هرچند «کیمیا» حالا جزو آثار شاخص دفاع مقدس است.
درویش سال ۷۸ به سراغ ساخت «متولد ماه مهر» رفت که باتوجهبه فضای ملتهب اواخر دهه هفتاد، یک اثر اجتماعی تأثیرگذار بهحساب میآمد. محمدرضا فروتن و میترا حجار ستارههای این فیلم بودند و محمود عزیزی، لاله اسکندری، صبا کمالی، هنگامه فرازمند، ایمان اشراقی دیگر بازیگران فیلم. «متولد ماه مهر» نیز مثل دو اثر قبلی درویش در جشنواره فجر با اقبال مواجه شد و در ۹ بخش نامزد دریافت جایزه شد که در نهایت ۴ سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن (میترا حجار)، بهترین جلوههای ویژه (جواد شریفیراد)، بهترین صدابرداری (جهانگیر میرشکاری) و فیلم منتخب تماشاگران را به دست آورد. در اکران عمومی نیز این فیلم نزدیک به ۹۴۰ هزار مخاطب داشت و در میان ۱۰ فیلم پرمخاطب سال قرار گرفت.
نوبت «دوئل» رسید
۵ سال بعد از «متولد ماه مهر» احمدرضا درویش با یکی از مهمترین فیلمهایش یعنی «دوئل» به سینما برگشت، یک فیلم جنگی دیگر با ویژگیهای فنی فوقالعاده و حضور بازیگران بزرگی همچون سعید راد، پرویز پرستویی، هدیه تهرانی و چهرههای جوانی مثل پژمان بازغی و کامبیز دیرباز که خروجی آن تبدیل شد به یکی از محبوبترین فیلمهای ژانر دفاع مقدس.
در ادامه موفقیتهای درویش در جشنواره فجر، «دوئل» در ۱۲ بخش نامزد دریافت جایزه بود که در نهایت ۷ سیمرغ بلورینِ بهترین کارگردانی، فیلمبرداری (بهرام بدخشانی)، تدوین (مصطفی خرقهپوش)، نقش مکمل مرد (کامبیز دیرباز)، صداگذاری (مسعود بهنام، حمید نقیبی)، جلوههای ویژه (محسن روزبهانی) و طراحی صحنه و لباس (امیرحسین اثباتی) را کسب کرد. در اکران عمومی هم این فیلم عملکرد موفقی داشت و در بین فیلمهای درویش، در رتبه دوم از نظر میزان مخاطب بود. دوئل آذر سال ۸۳ به اکران درآمد و توانست بیش از ۱ میلیون و ۴۳۱ هزار نفر را به سالن سینماها بکشاند و از حیث تعداد تماشاگر، چهارمین فیلم موفق سال لقب بگیرد.
سرنوشت عجیب «رستاخیز»
احمدرضا درویش این بار فاصله ساخت اثر جدیدش را دوبرابر کرد و ۱۰ سال بعد از ساخت «دوئل»، فیلم جدیدش «رستاخیز» را تولید کرد. فیلمی با محوریت واقعه عاشورا که ساختن آن با دردسرهای فراوانی مواجه بود. چهرههایی چون پوریا پورسرخ، حسن پورشیرازی، فرهاد قائمیان، بابک حمیدیان، بهنام تشکر، انوشیروان ارجمند، انوش معظمی، میرطاهر مظلومی، مهتاب کرامتی، لیلا بلوکات، زهره حمیدی، آرش آصفی و بهادر زمانی بازیگران این فیلم بودند.
«رستاخیز» در سی و دومین جشنواره فیلم فجر به نمایش درآمد و موفق به کسب ۱۱ نامزدی و دریافت ۸ سیمرغ بلورین بهترین فیلم، کارگردانی، بازیگر نقش مکمل مرد (بابک حمیدیان – همزمان با نقشآفرینیاش برای فیلم «چ»)، فیلمبرداری (حسین جعفریان)، موسیقی متن (استیون واربک)، چهرهپردازی (محسن موسوی)، طراحی صحنه و لباس (مجید میرفخرایی) و جلوههای ویژه میدانی (حمیدرضا سلیمانی) شد.
اگرچه فیلم با اقبال خوبی در جشنواره فیلم فجر مواجه شد؛ اما در اکران عمومی سرنوشت متفاوتی داشت. این فیلم ۲۴ تیر ۱۳۹۴ روی پرده سینماها رفت، اما در عرض چند ساعت و به دلیل انتقادها برای بهتصویرکشیدن چهره حضرت ابوالفضل (ع) در فیلم از سینماها پایین کشیده شد و دیگر رنگ اکران عمومی را ندید. این فیلم چند سال بعد در یک کانال یوتیوبی عراقی منتشر شد و دو سال بعد از آن نیز یک پلتفرم خارجی آن را در بخش اکران آنلاین خود قرار داد. اما مخاطبان داخلی هنوز موفق به تماشای آخرین فیلم احمدرضا درویش نشدند.
در مجموع احمدرضا درویش یکی از موفقترین فیلمسازهای ایرانی است و باید بازگشت دوبارهاش به سینما را به فال نیک گرفت. فیلمسازی که هفت فیلم اکران شدهاش بیش از ۷ میلیون مخاطب را به سالنهای سینما کشاندند و در رویدادی مثل جشنواره فیلم فجر نیز آثارش (به جز یکی دو مورد) جزو بهترین فیلمهای هر سال بودند.