پاسخ «نقد» پرخاشگری نیست؛ کارگردان «غریزه» در مسیر پیرپسر!

به گزارش خبرنگار رها، یکی از نکاتی که در فرآیند اکران فیلم موفق «پیرپسر» به کارگردانی اکتای براهنی تبدیل به حاشیه‌ای علیه متن این فیلم سینمایی شد، نگاه تند و گاه واکنش‌های همراه با توهین کارگردان و عوامل این اثر علیه منتقدانش بود.

سرآمد این واکنش‌ها هم ادبیات عجیب اکتای براهنی در پاسخ به نقل قولی از حمید نعمت‌اله درباره فیلمش در برنامه تلویزیون «هفت» بود که پیش‌تر در رسانه رها با عنوان «پیرپسر علیه پیرپسر!» به نقد آن پرداختیم.

حالا سیاوش اسعدی کارگردان جوان دیگری است که گویی در ادامه مسیر اکتای براهنی، اقدام به انتشار متنی توهین‌آمیز علیه یک منتقد در صفحه شخصی خود کرده است.

اسعدی که این روزها فیلم سینمایی «غریزه» را در حال اکران در سینماهای کشور دارد، بعد از برگزاری نشست نقد و بررسی این فیلم در برنامه تلویزیونی «هفت» بریده‌ای از صحبت‌های رامتین شهبازی از منتقدان آرام و باسابقه سینمای ایران را در صفحه شخصی‌اش به اشتراک گذاشت و در قالب متنی توهین‌آمیز، به آن واکنش نشان داد.

رامتین شهبازی در نقد «غریزه» گفته بود: «غریزه از نظر بصری و بازی‌ها موفق است، اما مشکل در نبود مسئله مرکزی است. فیلم میان روایت عشق، آسیب اجتماعی و درام روان‌شناختی سرگردان می‌ماند و نسبت خود را با تماشاگر مشخص نمی‌کند. ایده جذاب است، اما به‌جای پرورش درام، در ذوق‌زدگی از همان ایده متوقف می‌شود.»

در واکنش به همین جملات، کارگردان «غریزه» در استوری خود نوشت: «رامتین شهبازی عزیز؛ من تو را از زمان روزنامه‌ ایران می‌شناسم؛ همان موقع هم منتقدی خنثی و بی‌رمق بودی. الان فقط بی‌رمق‌تر نشده‌ای، بلکه محتاط‌تر و محافظه‌کارتر هم شدی. رامتین جان، تو می‌گی فیلم نسبتش رو با تو تعریف نکرده؟ چه نسبتی من باید یا تو تعریف کنم. پسر خوب؟ تو چی از عشق می‌دونی، چی از زن می‌دونی، چی از مرد می‌دونی؟ تو که نه خیابون دیدی، نه کوچه، نه رفیق، نه شکست….»

عجیب‌ترین بخش این متن جایی است که منتقد به‌دلیل مطالعاتش از سوی فیلمساز محکوم می‌شود؛ «تو یه عمر فقط کتاب خوندی و پول کرایه‌خونت رو شمردی که از سر ماه جا نمونی.» ادبیات سیاوش اسعدی در ادامه متن عجیب‌تر و تندتر و توهین‌آمیزتر می‌شود که طبیعتا بازنشر همه آن را در شأن رسانه نمی‌دانیم، اما سوال اصلی این است که چرا؟

اینکه فیلم سینمایی «غریزه» از فیلم‌های شاخص این روزهای سینمای ایران است و حتما کارگردانی در کارنامه سیاوش اسعدی اتفاقی مبارک محسوب می‌شود تردیدی نیست اما ادبیات به کار رفته در این متن، چه نسبتی با سینما، هنر و مهمتر از همه «فرهنگ» دارد؟ کدام اصل اخلاقی به فیلمساز اجازه می‌دهد تا در لوای اعتبار سینمایی ساخته‌اش، دیگران را مورد هجمه و بی‌حرمتی قرار دهد؟ منطق «نقد» و «گفت‌وگو»‌ درباره اثر کجای مختصات فکری و رفتاری این دست فیلمسازان قرار می‌گیرد؟

مجادله و اختلاف دیدگاه میان فیلمساز و منتقد، اتفاق تازه‌ای نیست و اساسا بخشی از جنبه‌های مبارک جریان نقد فیلم، شکل‌گیری گفت‌وگوهای صریح و بی‌تعارف درباره همین دست تفاوت دیدگاه‌هاست اما نمی‌‌توان نسبت به حریم «فرهنگ» بی‌تفاوت بود که طبیعتا جایگاهی اولاتر نسبت به فیلمسازی و نقد دارد.

بعد از اکتای براهنی باید به سیاوس اسعدی هم یادآوری کنیم؛ فرهنگ، بیش از آنکه درباره «چه گفتن»‌ها باشد، درباره «چگونه گفتن»‌هاست و به قول غلام باستانی در فیلم «پیرپسر»؛ «مردی که قانون نداشته باشه، همیشه پسره!»