مصطفی قاسمیان، رها؛ صنعت نمایش خانگی در سال ۱۴۰۴ روزگار پرفراز و نشیبی را گذراند. زمانی با «وحشی» طرفداران زیادی جلب کرد و رضایت اغلب تماشاگران را به دست آورد و زمانی با «تاسیان» سروصدای زیادی به راه انداخت و به بحثهای زیادی خصوصا در زمینههای تاریخ، اقتصاد و سیاست دامن زد. از سوی دیگر عناوینی چون «سووشون» و «هزار و یک شب» منتشر شدند که با وجود هزینههای فراوان، نتوانستند مخاطبان خود را راضی کنند و آثاری مثل «از یاد رفته» و «شغال» با ضعفهای پرشمار، محصولات پرانتقاد و ضعیفی لقب گرفتند.
نکته جالب آن که با وجود این حجم از سروصدای رسانهای، پلتفرمهای نمایش خانگی در طول سال ۱۴۰۴، در مجموع ۳۲۸ قسمت سریال جدید منتشر کردند که این رقم تقریبا ۶۰ درصد از ۹۰۶ قسمت سریال جدید تلویزیونی در مدت زمان مشابه کمتر است.
روبیکا/ صدرنشینی با آثار دیگران
پرکاربرترین پلتفرم ویاودی سالهای اخیر، سال ۱۴۰۴ را هم مانند ۱۴۰۳، با یک محصول انحصاری کمکیفیت به نام «سرزمین گمشده» شروع کرد و در کنار آن، انتشار محصولات فیلمنت و نماوا را ادامه داد که در آن زمان شامل مجموعه پرمخاطب «جانسخت» و سریال پرانتقاد «بلیط یکطرفه» بود. در ماههای بعد، روبیکا همین روند را ادامه داد و دیگر دست به انتشار سریال اختصاصی نزد و تنها همان محصولات تولیدی فیلمنت و نماوا را در دستور پخش داشت که بعضی مانند «وحشی» و «اجل معلق» موفقتر بودند و برخی مانند «از یاد رفته» و «سووشون» ناموفقتر.
بنابراین به یک معنا، اگرچه روبیکا در طول سال ۱۴۰۴، تنها ۹ قسمت سریال اختصاصی پخش کرد، ولی ۱۴۵ قسمت سریال دیگر هم متعلق به دیگر پلتفرمها به پخش رساند تا منویی با بیشترین کمیت و تنوع را در میان همه ویاودیها در اختیار کاربرانش گذاشته باشد.
نکته جالب آن که در میان ۱۴ سریال منتشرشده در روبیکا طی این سال، محصولات فیلمنت در رتبههای بالاتر (۲، ۳، ۴، ۵، ۷ و ۸) ایستادهاند و محصولات نماوا جایگاه پایینتری (۶، ۹، ۱۰، ۱۲، ۱۳ و ۱۴) دارند که به وضوح، عملکرد بهتر فیلمنت و عملکرد ضعیفتر نماوا را در بازار نشان میدهد.
در این فهرست البته «سرزمین گمشده» با وجود بیننده اندک و کیفیت پایین، با دریافت ۱۰۰ درصد رضایت در صدر قرار گرفته؛ اتفاقی که میتواند به علت شمار پایین آرای این اثر باشد، چراکه در موارد این چنینی، تعداد کم آرای کاربران، راه را برای تاثیرگذاری دوستداران سریال -ولو اندک- باز میکند.
فیلیمو/ پربیننده و پرانتقاد
یکی از پرکاربرترین پلتفرمهای حال حاضر نمایش خانگی، سال ۱۴۰۴ را با انتشار «تاسیان» آغاز کرد که در آن زمان بعد از یک جنجال بزرگ، به نیمهها نزدیک میشد. سریال اگرچه نقدهای فراوانی گرفت، ولی بهویژه در ابتدا و انتها با سروصدایی کمسابقه همراه بود که آن را به مجموعهای پرمخاطب تبدیل کرد.
این پلتفرم در ماههای بعد «شکارگاه» را با پلتفرم شیدا مشترک شد که نقدهای نسبتا مثبتی گرفت و «شغال» محصول پلتفرم زیویژن را به صورت مشترک منتشر کرد که به خلاف قبلی، بسیار ضعیف و پرانتقاد ظاهر شد.
فیلیمو در پاییز «محکوم» را پخش کرد که هرچه جلوتر رفت، بیشتر از چشم تماشاگران افتاد و مجموعه گرانقیمت «هزار و یک شب» را در زمستان عرضه کرد که در حد انتظارات نبود و خیلی زود یک ناامیدی بزرگ لقب گرفت. لابلای این آثار، «آرزوهای چپکی» محصول تازه گروه عموپورنگ نیز در این پلتفرم پخش شد که به خلاف دیگر آثار این سرویس، موفق بود و بینندگان کودک را راضی کرد.
از نظر کمی، اگرچه فیلیمو در سال ۱۴۰۴ حد نصاب قابل قبول هفتهای ۲ قسمت را تقریبا رعایت کرد، اما از لحاظ کیفی، وضعیت مناسبی نداشت و محصولاتش یکی پس از دیگری در جلب رضایت مخاطب عام ناکام ماندند؛ اگرچه اغلب آنها با حجم قابل توجهی از تماشاگر به پخش رسیدند.
فیلیمو در نهایت با ۵ سریال اختصاصی، دو سریال مشترک و جمعا ۱۰۲ قسمت سریال جدید، کارنامهای متوسط به جا گذاشت که در آن، فقط یک سریال کمدی، آن هم برای مخاطب کودک به چشم میخورد و داستان نیمی از آنها بر بستر تاریخ میگذشت.
فیلمنت/ موفقیت نسبی با چاشنی تریلر
پلتفرم فیلمنت که طی سالهای اخیر بهترین آثارش را در آستانه تعطیلات نوروز به انتشار میرساند، باز هم در آغاز سال ۱۴۰۴ با مجموعه «جانسخت» که به اوج رسیده بود، رقابت سختی با «تاسیان» داشت؛ هرچند با پخش نسخه سریالی «خجالت نکش ۲: جدایی قنبر از صنم» در فرورینماه، یک شکست در کارنامهاش ثبت شد.
این سرویس در اولین فصل سال، «وحشی» را به دست انتشار سپرد که خیلی زود توجهات را جلب کرد و در فصل دوم نیز در اوج ماند تا در نهایت یکی از بهترین آثار سال لقب گیرد.
فیلمنت در فاصله دو فصل این اثر اما با «از یاد رفته» یک شکست کامل تجربه کرد و با «برتا: داستان یک اسلحه» نتوانست انتظارات را برآورده کند تا مشخص شود سازندگان دو سریال موفق «مرداب» و «خونسرد» برای تکرار این موفقیتها، کار سختی پیش رو دارند.
در عین حال، غافلگیری سال ۱۴۰۴ از سوی این پلتفرم، مجموعه کمادعا و متفاوت «اجل معلق» بود که تماشاگران زیادی جلب کرد و رضایت اغلب مخاطبان خود را -در سه پلتفرم پخش- به دست آورد.
پلتفرم فیلمنت در طول سال ۱۴۰۴، جمعا ۹۳ قسمت جدید از ۷ عنوان سریال به انتشار رساند که البته همگی آنها مشترک بودند و هیچکدام در انحصار این پلتفرم قرار نداشتند. از لحاظ ژانری، این سرویس بیش از رقبا به ژانرهای خانواده تریلر (گنگستری، پلیسی و جنایی) علاقه نشان داد و جز «وحشی» و «برتا»، در بخشهای انتهایی «از یاد رفته» و «جانسخت» نیز عناصری از ژانر جنایی به چشم میخورد.
شیدا/ استارت دوباره برای جایگاه سوم
پلتفرم شیدا که در نیمه زمستان ۱۴۰۳ با سریال «آبان» رسما راهاندازی شده بود، سال ۱۴۰۴ را با همین مجموعه شروع کرد که بینندگان فراوانی داشت، اما در فروردینماه با تغییر ناگهانی مسیر قصه، بسیاری از تماشاگران را متعجب و ناامید کرد و در نهایت به یک پایان سرهمبندهشده و پرانتقاد رسید. این پلتفرم در ادامه به کمبود محتوا خورد و محصولی برای انتشار نداشت، تا جایی که مجبور شد حق پخش مشترک دو سریال «اجل معلق» و «شکارگاه» را از پلتفرمهای بزرگتر بازار بخرد؛ اقدامی که عملا به کمک آن نیامد و خریداران اشتراک این سرویس را راضی نکرد.
از نیمه ۱۴۰۴، استراتژی شیدا تغییر کرد و با شروع پخش مجموعه «بامداد خمار» -که واکنشهای مثبت زیادی گرفت و بسیار پربیننده شد- این پلتفرم تصمیم به ادامه مسیر با سریالهای اختصاصی گرفت و پس از سریال موفق نرگس آبیار، این مسیر را با «مو به مو» اثر پرویز شهبازی ادامه داد که به اندازه قبلی موفق نبود، ولی گلیمش را از آب بیرون کشید و شکستخورده لقب نگرفت.
در آخرین روزهای سال و همزمان با وقوع جنگ رمضان هم سریال جاسوسی «هزارتو» رونمایی شد.
شیدا در نهایت با پخش مجموعا ۶۴ قسمت جدید شامل ۴ عنوان و ۳۵ قسمت سریال انحصاری و دو عنوان و ۲۹ قسمت سریال مشترک، سال ۱۴۰۴ را به پایان رساند و از لحاظ ژانری، تنوع نسبی را رعایت کرد. در این سال، اگرچه سرمایهگذاری روی سریالهای دیگران چندان به نفع پلتفرم شیدا تمام نشد، اما این سرویس توانست به رقابتی پایاپای و چه بسا برنده با نماوا دست بزند.
نماوا/ پلتفرم فصلی!
پلتفرمی که کمتر از یک دهه پیش، عنوان یکی از دو قطب صنعت نمایش خانگی را در اختیار داشت و در سالهای اخیر جایگاهش را از دست داد، در سال ۱۴۰۴ نوسان زیادی را تجربه کرد. نماوا این سال را با دو اثر پلیسی و پرانتقاد «ازازیل» و «بلیط یکطرفه» و سریال کودک و نوجوان باکیفیت «دیو و ماهپیشونی ۲» شروع کرد که جایگاه پرمحتواترین سرویس را به آن بخشید و نوید روزهای خوبی را میداد، ولی در ادامه به رکودی عجیب و توقیف «سووشون» خورد و تا رفع توقیف این اثر در نیمه تابستان، سکوتی طولانی را تجربه کرد که آن را از نفس انداخت.
«سووشون» اگرچه مخاطبان زیادی داشت، اما با سبک خاص روایت و اقتباس نعل به نعل، مخاطبان زیادی از دست داد و اغلب تماشاگران عام را ناامید کرد. با پایان فصل اول این اثر، نماوا باز به کما رفت و تا اواخر سال، جز سریال کودک «ماهلالا» -که نمیتوانست به تنهایی پلتفرم را پیش ببرد- محصول تازهای معرفی نکرد. «هفت» خریداریشده از تماشاخونه نیز در واپسین روزهای سال شروع شد تا بیشتر محصولی برای ۱۴۰۵ باشد.
به شکلی جالب توجه، نماوا بیشترین محتوای کودک را در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده و از لحاظ تعداد قسمتها، نیمی از محتوای تازه ایرانیاش، برای کودک و نوجوان ساخته شده است.
این سرویس با وجود محتوای کمتر نسبت به رقبای اصلی این صنعت، تنوع قابل توجهی داشت و تنها سریال ترسناک سال را هم منتشر کرد.
نماوا همچنین در سال ۱۴۰۴ به تنها پلتفرمی در تاریخ صنعت نمایش خانگی تبدیل شد که مسدودی کامل (و نه فیلترینگ) را تجربه کرد و حدود ۴۵ روز در دسترس قرار نداشت.
این سرویس در نهایت با مجموع ۵۲ قسمت منتشرشده از ۶ عنوان سریال، به کار خود در سال ۱۴۰۴ پایان داد، اما با وجود این آمار مناسب، از فعالیت موسمی و نداشتن تداوم، ضربه زیادی خورد.
استارنت/ بازگشت نافرجام آقاگلیانها
برادران آقاگلیان که به عنوان تهیهکنندگان سریالهای مهران مدیری در دهههای گذشته شناخته میشوند، از اوایل ۱۴۰۴ استارت پلتفرمی تازه با عنوان استارنت را زدند که قرار بود با حمایت گروه صنایع غذایی طبیعت فعالیت کند. این سرویس که به خلاف رقبای اصلیاش رایگان و مبتنی بر تبلیغات بود، در همان روزهای نخست با معرفی سریال «کنکل» توجهات طیفی از مخاطبان را به خود جلب کرد و در هفتههای بعد با آغاز «جزر و مد» و نمایش آن در دو روز هفته، امیدوارکننده ظاهر شد، اما در ادامه با کنار کشیدن این حامی مالی متمول، به مشکل مالی خورد و بعد از یکی دو ماه، به تدریج با توقف تولید و توقف پخش آثارش مواجه شد.
در نهایت بعد از حدود ۲ ماه توقف، در نیمه سال ۱۴۰۴، سایت استارنت تعطیل و مدتی بعد دفتر این پلتفرم تخلیه شد تا سریالهای تازه برادران آقاگلیان هم به سرنوشت برخی آثار قبلیشان دچار شود.
استارنت که حالا نزدیک ۶ ماه از تعطیلیاش میگذرد، سال گذشته جمعا ۲ عنوان و ۳۷ قسمت سریال منتشر کرد و با وجودی که سریالهایی قابل قبول و نسبتا ارزانقیمت ساخت، اما نتوانست در بازار دوام بیاورد.
سریالهای منتشر شده پلتفرمها در سال ۱۴۰۴:
